Si eshte ndertuar shpatulla?

Shpatulla eshte nje kompleks artikulacionesh dhe indesh qe i jep krahut nje game shume te madhe levizjeje.

Strukturat kryesore jane:

• humerus, kocka e krahut;
• scapula;
• clavicula;
• artikulacioni glenohumeral;
• artikulacioni akromioklavikular;
• rotator cuff;
• bursa subakromiale;
• labrum;
• tendini i bicepsit;
• kapsula dhe ligamentet.

Rotator cuff perbehet nga kater muskuj dhe tendinat e tyre. Ai ndihmon ne ngritjen dhe rrotullimin e krahut dhe stabilizon koken e humerusit ne artikulacion.

Cfare mund ta shkaktoje dhimbjen ne shpatull?

Vendndodhja e dhimbjes vetem nuk mjafton per diagnoze. Shpatulla mund te dhemb nga probleme te tendinave, bursave, kapsules, kockave, artikulacioneve, nervave ose nga dhimbje e referuar.

Shkaqe te zakonshme perfshijne:

• rotator cuff tendinopathy;
• rotator cuff tear;
• subacromial bursitis;
• adhesive capsulitis;
• glenohumeral osteoarthritis;
• acromioclavicular joint disease;
• biceps tendinopathy;
• labral injury;
• shoulder instability ose dislocation;
• fracture;
• cervical radiculopathy;
• dhimbje e referuar nga organe te tjera.

Cfare eshte rotator cuff-related shoulder pain?

Rotator cuff eshte nje nga burimet me te zakonshme te dhimbjes se shpatulles tek te rriturit.

Problemi mund te perfshije:

• tendinopathy;
• partial-thickness tear;
• full-thickness tear;
• calcific tendinopathy;
• bursitis subakromial qe bashkejeton me patologjine e tendinave.

Simptomat mund te perfshijne:

• dhimbje ne pjesen anesore te shpatulles ose krahut;
• dhimbje kur ngrihet krahu;
• dhimbje gjate aktiviteteve mbi koke;
• dhimbje gjate nates;
• dobesi ne disa paciente.

Po nje grisje pas traumes?

Pas nje renieje ose demtimi, dhimbja e forte me dobesi te re dhe pamundesi per te ngritur krahun mund te sugjeroje acute rotator cuff tear dhe kerkon vleresim me te shpejte.

Cfare eshte shpatulla e ngrire?

Adhesive capsulitis, ose shpatulla e ngrire, shkakton dhimbje dhe kufizim progresiv te levizjes aktive dhe pasive te shpatulles.

Tipike eshte veshtiresia per:

• ngritjen e krahut;
• rrotullimin e krahut jashte;
• vendosjen e dores pas shpines;
• veshjen;
• krehjen e flokeve;
• fjetjen ne anen e prekur.

Shpatulla e ngrire mund te jete me e zakonshme tek persona me diabet dhe disa semundje te tiroides.

Gjendja zakonisht zhvillohet gradualisht dhe rikuperimi mund te zgjase muaj.

Trajtimi mund te perfshije kontroll te dhimbjes, fizioterapi te pershtatur, ushtrime per levizshmerine dhe ne paciente te zgjedhur injeksion intra-artikular me corticosteroid.

A mund te vije dhimbja nga artriti?

Po. Glenohumeral osteoarthritis mund te shkaktoje dhimbje, ngurtesi, ulje te levizshmerise dhe ndonjehere kercitje ne artikulacion.

Dhimbja mund te perkeqesohet me levizjen dhe te shqetesoje gjumin.

Shkaqe te tjera inflamatore mund te perfshijne rheumatoid arthritis dhe forma te tjera te inflammatory arthritis.

Dhimbja ne te dy shpatullat me stiffness te theksuar ne mengjes, sidomos tek personat mbi 50 vjec dhe me dhimbje edhe ne ije, kerkon vleresim mjekesor per shkaqe inflamatore si polymyalgia rheumatica.

Cfare eshte dhimbja e artikulacionit akromioklavikular?

Artikulacioni AC ndodhet ne pjesen e siperme te shpatulles, aty ku clavicula bashkohet me scapula.

Problemet mund te vijne nga:

• osteoarthritis;
• trauma;
• AC joint separation;
• overuse.

Dhimbja ndihet shpesh direkt ne pjesen e siperme te shpatulles dhe mund te perkeqesohet kur krahu kalon perpara gjoksit.

Cfare roli kane tendini i bicepsit dhe labrum?

Tendini i bicepsit

Long head of biceps tendon mund te shkaktoje dhimbje ne pjesen e perparme te shpatulles, sidomos gjate ngritjes ose aktivitetit fizik.

Labrum

Labrum eshte nje strukture fibrocartilaginoze qe rrethon socket-in e shpatulles dhe kontribuon ne stabilitet.

Demtimet e labrum mund te lidhen me:

• trauma;
• dislocation;
• sportet me levizje mbi koke;
• terheqje te papritur te krahut.

Mund te shkaktojne clicking, catching, dhimbje ose ndjenje instabiliteti, por keto simptoma nuk jane specifike dhe duhet te interpretohen me ekzaminimin.

Cfare eshte dislokimi i shpatulles?

Dislokimi ndodh kur koka e humerusit del nga pozicioni normal ne artikulacion.

Zakonisht shkakton:

• dhimbje te forte;
• deformim;
• pamundesi ose veshtiresi te madhe ne levizje;
• spazem muskulor;
• ndonjehere mpirje ose dobesi nga demtimi nervor.

Cilat fraktura mund te japin dhimbje shpatulle?

Frakturat qe mund te paraqiten me dhimbje ne zonen e shpatulles perfshijne:

• proximal humerus fracture;
• clavicle fracture;
• scapular fracture.

Dyshimi rritet pas renies ose goditjes kur ka:

• dhimbje te forte;
• enjtje;
• mavijosje;
• deformim;
• veshtiresi te madhe ose pamundesi per te levizur krahun.

A mund te vije dhimbja e shpatulles nga nje organ tjeter?

Po. Dhimbja e referuar mund te ndihet ne shpatull edhe pse problemi nuk ndodhet ne artikulacion.

Qafa dhe nervat

Cervical radiculopathy mund te shkaktoje dhimbje qe kalon nga qafa drejt shpatulles dhe krahut, shpesh me:

• mpirje;
• shpime gjilperash;
• dobesi;
• dhimbje qe ndryshon me levizjen e qafes.

Zemra

Ischemia e zemres mund te shkaktoje dhimbje ne kraharor, shpatull, krah, shpine ose nofull.

Dhimbja qe lidhet me sforcimin dhe shoqerohet me gulcim, djersitje, nauze ose presion ne gjoks nuk duhet konsideruar problem muskuloskeletal pa vleresim.

Fshikeza e temthit

Dhimbja biliare mund te perhapet drejt shpatulles ose scapula se djathte.

Nese dhimbja shoqerohet me dhimbje ne pjesen e siperme djathtas te barkut, nauze ose simptoma pas ushqimit, lexoni edhe Guret ne temth: simptomat, komplikacionet dhe trajtimi.

Cfare mund te tregojne simptomat?

Si diagnostikohet shkaku i dhimbjes?

Historia dhe ekzaminimi fizik jane hapi i pare dhe shpesh percaktojne cilat teste, nese ka nevoje, duhen bere.

Mjeku mund te kontrolloje:

• si filloi dhimbja;
• nese ka pasur trauma;
• vendndodhjen e dhimbjes;
• aktivitetet qe e perkeqesojne;
• dhimbjen gjate nates;
• levizjen aktive dhe pasive;
• fuqine e muskujve;
• stabilitetin;
• qafen dhe nervat;
• ndjeshmerine dhe qarkullimin ne krah;
• shenjat e nje problemi sistemik ose te referuar.

Testet fizike individuale te shpatulles nuk jane perfekte. Diagnoza zakonisht bazohet ne kombinimin e historise, disa gjetjeve klinike dhe imazherise kur nevojitet.

Kur duhet radiografi?

Radiografia eshte zakonisht imazheria fillestare kur ka dhimbje akute pas traumes dhe gjithashtu nje test fillestar i zakonshem per dhimbjen kronike te shpatulles kur kerkohet imazheri.

Mund te tregoje:

• frakture;
• dislokim;
• osteoarthritis;
• calcific tendinopathy;
• ndryshime te kockave;
• disa shenja indirekte te semundjeve kronike.

Radiografia nuk tregon mire tendinat e rotator cuff.

Kur perdoren ekografia dhe MRI?

Ekografia

Musculoskeletal ultrasound mund te vleresoje:

• rotator cuff tendons;
• bursa;
• long head of biceps tendon;
• calcific deposits;
• disa ndryshime dinamike gjate levizjes.

Kur dyshohet rotator cuff tear pas radiografive negative ose jo diagnostike, ekografia ose MRI pa kontrast mund te jene zgjedhje te pershtatshme.

MRI

MRI mund te jape informacion per:

• rotator cuff tears;
• labrum;
• tendinin e bicepsit;
• kapsulen;
• muskujt;
• bone marrow;
• struktura te tjera te indeve te buta.

MR arthrography

Mund te perdoret ne raste te zgjedhura kur dyshohet labral tear ose instability dhe nevoja diagnostike e justifikon.

Kur perdoren CT dhe EMG?

CT

CT perdoret kryesisht per vleresim te detajuar te kockave, per shembull:

• fraktura komplekse;
• bone loss pas dislocation ose instability;
• planifikim kirurgjikal ne raste te zgjedhura.

EMG dhe nerve conduction studies

EMG nuk eshte test rutinë per dhimbjen e zakonshme te shpatulles.

Mund te perdoret kur dyshohet:

• nerve injury;
• cervical radiculopathy;
• brachial plexus problem;
• neuropathy qe shkakton dobesi ose mpirje.

Po artroskopia?

Arthroscopy eshte procedure kirurgjikale dhe nuk perdoret si test rutinë diagnostik per nje dhimbje te pashpjeguar te shpatulles. Zakonisht kryhet kur ekziston nje indikacion terapeutik i percaktuar.

Si trajtohet dhimbja ne shpatull?

Trajtimi varet nga shkaku, trauma, mosha, funksioni, aktiviteti dhe objektivat e pacientit. Nuk ekziston nje trajtim i vetem per te gjitha dhimbjet e shpatulles.

Shumica e problemeve atraumatike fillimisht trajtohen ne menyre jo kirurgjikale.

A duhet ta pushoj plotesisht shpatullen?

Ne shumicen e dhimbjeve atraumatike, pushimi relativ eshte me i pershtatshem se imobilizimi i plote.

Kjo do te thote:

• shmangni perkohesisht aktivitetet qe japin dhimbje te forte;
• vazhdoni levizjet e buta qe tolerohen;
• mos e mbani shpatullen pa levizur per periudha te gjata pa indikacion;
• rikthehuni gradualisht ne aktivitet.

Imobilizimi mund te jete i nevojshem perkohesisht pas disa frakturave, dislokimeve ose operacioneve, sipas udhezimit te mjekut.

Akull apo nxehtesi?

Pas nje demtimi akut me enjtje, nje cold pack i mbeshtjelle me cope mund te ndihmoje per dhimbjen.

Tek ngurtesia kronike, nxehtesia mund te ndihet me mire tek disa persona.

Mos vendosni akull ose burim shume te nxehte direkt mbi lekure.

Cfare roli ka fizioterapia?

Ushtrimet dhe fizioterapia jane pjese qendrore e trajtimit per shume probleme te shpatulles.

Programi mund te synoje:

• rikthimin e ranges of motion;
• forcimin e rotator cuff;
• forcimin e muskujve te scapula;
• kontrollin dhe koordinimin e levizjes;
• rikthimin gradual ne pune ose sport;
• parandalimin e ngurtesise.

Programi duhet pershtatur me diagnozen. Ushtrimet per frozen shoulder nuk jane domosdoshmerisht te njejta me ato per instability ose acute rotator cuff tear.

Cilat ilaçe mund te perdoren?

Ilaçet kunder dhimbjes mund te perdoren per kohe te kufizuar kur jane te sigurta per pacientin.

Opsione mund te perfshijne:

• paracetamol ne paciente te pershtatshem;
• NSAID orale ose topike ne paciente te zgjedhur;
• trajtime te tjera sipas diagnozes dhe semundjeve shoqeruese.

A ndihmojne injeksionet me kortikosteroid?

Injeksioni me corticosteroid mund te jape lehtesim afatshkurter te dhimbjes dhe funksionit ne disa diagnoza, por nuk eshte trajtim rutinë per cdo dhimbje shpatulle.

Mund te konsiderohet ne situata te zgjedhura si:

• rotator cuff-related pain;
• subacromial bursitis;
• adhesive capsulitis;
• disa probleme te artikulacionit.

Vendndodhja e injeksionit duhet te perputhet me diagnozen.

Kur mund te nevojitet kirurgjia?

Kirurgjia varet nga diagnoza dhe jo thjesht nga fakti qe shpatulla vazhdon te dhemb.

Mund te konsiderohet per:

• disa acute traumatic rotator cuff tears;
• symptomatic full-thickness tears qe nuk pergjigjen ndaj menaxhimit jo kirurgjikal ose ku kerkesat funksionale favorizojne riparimin;
• recurrent shoulder instability;
• fracture qe kerkon fiksim;
• advanced glenohumeral osteoarthritis;
• probleme te caktuara te labrum;
• frozen shoulder rezistente ndaj trajtimit ne raste te zgjedhura.

Kirurgjia duhet te pasohet nga rehabilitimi i pershtatur me proceduren.

Kur duhet planifikuar nje vizite mjekesore?

Vleresimi rekomandohet kur:

• dhimbja nuk fillon te permiresohet;
• levizja eshte shume e kufizuar;
• dhimbja ju zgjon vazhdimisht naten;
• keni dobesi te dukshme;
• keni mpirje ose shpime gjilperash;
• dhimbja perseritet;
• keni pasur dislokim me pare;
• keni dhimbje ne te dy shpatullat me stiffness te forte ne mengjes;
• keni temperature, humbje peshe ose djersitje nate;
• keni histori kanceri ose semundje inflamatore;
• simptomat po perkeqesohen ne vend qe te permiresohen.