A duhet perdorur medikament ? çfare medikamenti duhet perdorur ? dhe ne çfare doze ?
Pyetje
Përshëndetje.
Eritrosedimenti më ka dalë 23 te një mashkull 73 vjeç, i cili ka kaluar një hemorragji cerebrale, që sipas informacionit që kemi, ka ardhur si pasojë e trashjes së gjakut pas vaksinimit kundër COVID-19.
A konsiderohet e lartë vlera e eritrosedimentit 23 për këtë moshë?
Nëse po, a duhet të përdoret ndonjë medikament? Cili medikament rekomandohet dhe në çfarë doze?
Përgjigje ( 1 )
Përshëndetje.
Nga sa më shkruani, bëhet fjalë për një burrë 73 vjeç, me sediment (eritrosediment, ESR) 23 dhe me një problem serioz të mëparshëm në tru. E kuptoj shqetësimin tuaj, veçanërisht duke pasur parasysh këtë histori shëndetësore.
A është i lartë sedimenti 23?
Vlera 23 mm/orë është vetëm pak mbi kufirin e disa laboratorëve për burrat mbi 50 vjeç. Sedimenti rritet shpesh me moshën. Sipas një formule orientuese që përdoret ndonjëherë, kufiri i përafërt për një burrë 73-vjeçar është mosha pjesëtuar me dy, pra rreth 36 mm/orë. Kjo formulë nuk zëvendëson intervalin e laboratorit dhe vlerësimin e mjekut, por tregon pse rezultati 23 nuk është domosdoshmërisht shqetësues.
Një sediment 23, i vetëm, nuk tregon se gjaku është trashur ose se po formohet një tromb. Nuk ka një vlerë të vetme që përcakton rrezikun e trombozës. Rritjet shumë të mëdha, për shembull mbi 100 mm/orë, zakonisht kërkojnë kërkimin e një shkaku të rëndësishëm inflamator ose infektiv; edhe atëherë rezultati interpretohet bashkë me simptomat dhe analizat e tjera.
Çfarë mund të ndikojë te sedimenti?
• Mosha dhe disa ndryshime të zakonshme në përbërjen e gjakut.
• Infeksionet virale ose bakteriale, përfshirë një infeksion të tanishëm apo të kaluar së fundmi.
• Gjendjet inflamatore, sëmundjet reumatizmale dhe anemia.
• Disa sëmundje të veshkave dhe faktorë të tjerë shëndetësorë.
• Qëndrimi për kohë të gjatë pa lëvizur nuk është një shkak i drejtpërdrejtë dhe i sigurt i rritjes së sedimentit, por mund të shoqërohet me sëmundje, infeksione ose inflamacion që ndikojnë te ai. Mungesa e lëvizjes rrit veçmas rrezikun e trombozës venoze.
Po tromboza ose hemorragjia pas COVID-it?
Ju përmendni hemorragji cerebrale dhe trashje të gjakut. Do të ishte shumë e rëndësishme të sqarojmë nëse pacienti ka kaluar hemorragji në tru, goditje ishemike nga mpiksja e gjakut, apo trombozë të venave cerebrale me hemorragji. Këto nuk janë e njëjta gjë. Gjithashtu, duhet të dimë kur ka ndodhur ngjarja, nëse pacienti kishte kaluar infeksion COVID-19, cilën vaksinë kishte marrë dhe çfarë kanë treguar ekzaminimet e atëhershme. Vetëm lidhja kohore me vaksinimin nuk provon shkakun.
A duhet të marrë ilaç për sedimentin 23?
Jo vetëm për këtë vlerë. Nuk ka arsye të fillohet një medikament apo të përcaktohet dozë për ta ulur sedimentin pa ditur shkakun dhe gjendjen e pacientit. Sidomos nëse ka pasur hemorragji cerebrale, mos filloni vetë aspirinë ose hollues gjaku dhe mos ndryshoni trajtimet e përshkruara nga mjeku.
Çfarë të dhënash do të më ndihmonin?
1. Çfarë diagnoze është shkruar në dokumentin e daljes nga spitali: hemorragji cerebrale, trombozë apo insult ishemik? Kur ka ndodhur?
2. Cilat medikamente përdor tani, me emrat dhe dozat? A merr aspirinë, clopidogrel, apixaban, rivaroxaban, warfarin apo ndonjë hollues tjetër gjaku?
3. A ecën dhe lëviz vetë apo qëndron pjesën më të madhe të ditës në shtrat ose ulur?
4. A ka aktualisht temperaturë, kollë, dhimbje fyti, infeksion urinar, plagë, probleme me dhëmbët apo ndonjë infeksion tjetër viral ose bakterial?
5. A ka kryer hemogramë (hemoglobinë, leukocite, trombocite), CRP/PCR, fibrinogjen, D-dimer ose analiza të koagulimit si PT/INR dhe aPTT? Më shkruani rezultatet dhe datat, nëse i keni. Këto analiza nuk nevojiten të gjitha automatikisht; zgjedhja varet nga historia dhe simptomat.
6. A ka tension të lartë, diabet, sëmundje të zemrës, veshkave ose probleme të tjera? A ka bërë kontroll te neurologu kohët e fundit?
Kur duhet ndihmë urgjente?
Nëse shfaqen papritur dobësi në njërën anë të trupit, vështirësi në të folur, çrregullim i shikimit, dhimbje koke shumë e fortë dhe e papritur, humbje e vetëdijes, dhimbje gjoksi ose vështirësi e rëndë në frymëmarrje, kërkoni menjëherë ndihmë urgjente. Mos prisni analiza të reja të sedimentit.
Ju lutem, më shkruani së pari diagnozën e saktë të ngjarjes cerebrale, medikamentet që përdor aktualisht dhe analizat e tjera që ka bërë. Me këto të dhëna mund t’ju orientoj më saktë, pa i dhënë rëndësi të tepruar vetëm sedimentit 23.
Gjithë të mirat!
Dr. Albana Greca, MD, MMedSc
Burime: MedlinePlus – ESR; NCBI Bookshelf – ESR; CDC – Siguria e vaksinave COVID-19.