Cfare eshte semundja e melcise e lidhur me alkoolin?

Alcohol-associated liver disease, ALD, eshte spektri i demtimit te melcise qe zhvillohet ne lidhje me perdorimin e alkoolit.

Alkooli metabolizohet kryesisht ne melci. Ekspozimi i perseritur mund te shkaktoje:

• grumbullim yndyre ne hepatocite;
• inflamacion;
• demtim dhe vdekje te qelizave hepatike;
• fibroze;
• cirroze dhe portal hypertension.

Risku nuk varet vetem nga sasia e alkoolit. Ndikojne edhe:

• kohezgjatja dhe modeli i konsumit;
• seksi biologjik;
• faktore gjenetike;
• obeziteti dhe diabeti;
• hepatiti viral;
• duhani;
• faktore te tjere individuale.

Cfare eshte alcohol-associated hepatitis?

Alcohol-associated hepatitis, AH, eshte nje sindrome klinike akute e inflamacionit te melcise, zakonisht e karakterizuar nga shfaqja ose perkeqesimi i shpejte i verdhezes tek nje person me perdorim te rende dhe te zgjatur te alkoolit.

Termi me i vjeter “hepatit alkoolik” perdoret ende gjeresisht, por literatura moderne preferon alcohol-associated hepatitis.

AH mund te ndodhe:

• pa cirroze te njohur me pare;
• mbi nje melci qe tashme ka fibroze;
• tek nje person me cirroze te kompensuar;
• si acute-on-chronic liver failure ne rastet me te renda.

A jane melcia e dhjamosur, hepatiti dhe cirroza tri faza te detyrueshme?

Jo. ALD eshte nje spekter dhe format mund te mbivendosen.

Cilat jane simptomat e semundjes se melcise nga alkooli?

Semundja e hershme mund te mos jape simptoma. Alcohol-associated hepatitis zakonisht paraqitet me verdheze te re ose te perkeqesuar.

Simptomat dhe shenjat mund te perfshijne:

• verdheze te lekures dhe syve;
• lodhje te theksuar;
• humbje oreksi;
• nauze;
• humbje peshe;
• temperature;
• dhimbje ose ndjeshmeri ne pjesen e siperme djathtas te barkut;
• zmadhim te melcise;
• ascit;
• enjtje te kembeve;
• konfuzion ose pergjumje nga hepatic encephalopathy;
• gjakderdhje nga varicet ne semundje te avancuar.

Si diagnostikohet alcohol-associated hepatitis?

Diagnoza e probable alcohol-associated hepatitis mund te behet klinikisht kur tabloja eshte tipike dhe jane perjashtuar shkaqe te tjera te hepatitit akut.

Kriteret NIAAA qe ndihmojne diagnozen perfshijne:

• shfaqje te verdhezes brenda rreth 60 diteve;
• histori te perdorimit te rende te alkoolit per te pakten rreth 6 muaj;
• bilirubin totale mbi 3 mg/dL;
• AST zakonisht 50-400 U/L;
• raport AST/ALT mbi 1.5;
• mungese te nje shkaku tjeter qe shpjegon hepatitin akut.

A duhet biopsi e melcise?

Jo rutinë.

Biopsia mund te konsiderohet kur:

• diagnoza eshte e paqarte;
• historia e alkoolit nuk eshte e sigurt;
• ka dyshim per nje shkak tjeter te semundjes se melcise;
• rezultati do te ndryshonte vendimin per trajtim.

Cilat analiza kontrollohen?

Vleresimi zakonisht perfshin:

• AST dhe ALT;
• bilirubinen totale dhe direkte;
• alkaline phosphatase dhe GGT;
• INR ose prothrombin time;
• albumin;
• hemogramen;
• creatinine dhe funksionin renal;
• sodium dhe elektrolitet;
• teste per hepatitis viral kur indikohet;
• kultura ose teste te tjera kur dyshohet infeksion.

Si kontrollohet nese ka fibroze ose cirroze?

Tek persona me perdorim te rende te alkoolit, vleresimi jo invaziv i fibrozes mund ta zbuloje semundjen para shfaqjes se komplikacioneve.

Dy metoda fillestare te rendesishme jane:

• FIB-4, qe llogaritet nga mosha, AST, ALT dhe trombocitet;
• transient elastography, e njohur shpesh si FibroScan, qe mat fortesine e melcise.

Ekografia abdominale mund te tregoje steatoze, ndryshime morfologjike te cirrozes, ascit ose shenja te portal hypertension, por nuk mat me saktesi çdo stad te fibrozes.

Cfare eshte MELD dhe pse ka rendesi?

MELD eshte nje score qe perdoret per te vleresuar ashpersine dhe riskun afatshkurter tek semundja e rende e melcise.

Tek alcohol-associated hepatitis:

• MELD deri ne 20 konsiderohet zakonisht forme jo-severe;
• MELD mbi 20 konsiderohet severe AH.

Pacientet me severe AH duhet zakonisht te menaxhohen ne spital.

MELD gjithashtu ndihmon ne vendimin nese corticosteroids mund te japin perfitim.

Si trajtohet alcohol-associated hepatitis?

Trajtimi kombinon menaxhimin e semundjes akute te melcise me trajtimin aktiv te alcohol use disorder.

Ne spital mund te nevojiten:

• vleresim i infeksioneve;
• monitorim i funksionit renal;
• menaxhim i elektroliteve dhe lengjeve;
• ushqyerje adekuate;
• thiamine dhe korrigjim i mungesave ushqyese;
• trajtim i ascitit;
• trajtim i hepatic encephalopathy;
• trajtim i gjakderdhjes variceale;
• trajtim i alcohol withdrawal kur eshte i pranishem;
• corticosteroids tek paciente te zgjedhur me severe AH.

Kur perdoren corticosteroids?

ACG rekomandon corticosteroid therapy tek paciente me severe alcohol-associated hepatitis, MELD mbi 20, kur nuk ka kunderindikacione.

Prednisolone eshte bari me i studiuar dhe nje regjim i perdorur ne udhezime eshte 40 mg ne dite per deri ne 4 jave tek pacientet qe vazhdojne t’i pergjigjen trajtimit.

Corticosteroids nuk jane te pershtatshme automatikisht per çdo pacient.

Kunderindikacione ose arsye per kujdes perfshijne:

• infeksion aktiv te pakontrolluar;
• untreated hepatitis B;
• gjakderdhje gastrointestinale aktive te pakontrolluar;
• diabet te pakontrolluar;
• insuficience renale te rende.

Ne disa raste corticosteroids mund te konsiderohen pasi problemi perkates eshte kontrolluar.

A perdoret N-acetylcysteine?

Ne severe AH, ACG rekomandon intravenous N-acetylcysteine si terapi shtese ndaj corticosteroids tek paciente te pershtatshem.

Po pentoxifylline?

Pentoxifylline nuk rekomandohet me per trajtimin e severe AH.

Po antibiotiket profilaktike?

Antibiotiket nuk rekomandohen rutinë per çdo pacient me AH vetem per te parandaluar infeksionin.

Infeksionet duhet te kerkohen dhe trajtohen kur jane te pranishme.

Cfare eshte Lille score?

Lille score perdoret per te kontrolluar nese nje pacient me severe AH po i pergjigjet corticosteroid therapy.

Llogaritet zakonisht ne:

• diten 4; ose
• diten 7 te trajtimit.

Lille score mbi 0.45 tregon mungese pergjigjeje dhe corticosteroids duhet zakonisht te nderpriten.

Sa e rendesishme eshte ushqyerja?

Kequshqyerja eshte shume e zakonshme ne severe alcohol-associated hepatitis dhe lidhet me prognoze me te keqe.

ACG rekomandon si objektiv orientues rreth:

• 35 kcal/kg ne dite;
• 1.2-1.5 g proteine/kg ne dite.

Nese pacienti nuk arrin nevojat ushqyese me ushqim normal, mund te perdoren:

1. oral nutritional supplements;
2. enteral nutrition nese marrja orale mbetet e pamjaftueshme.

Tek persona me perdorim te rende te alkoolit jane gjithashtu te zakonshme mungesat e:

• thiamine, vitamina B1;
• vitamines B12;
• zinc;
• dhe nutrientesh te tjere.

A duhet nderprere alkooli?

Po. Abstinenca e qendrueshme eshte faktori me i rendesishem i modifikueshem per mbijetesen afatgjate ne ALD.

Megjithate, nje person qe pi sasi te medha alkooli cdo dite dhe ka zhvilluar varesi fizike mund te jete ne risk per alcohol withdrawal kur ndalon papritur.

Withdrawal mund te shkaktoje:

• dridhje;
• djersitje;
• ankth te rende;
• rrahje te shpejta zemre;
• te vjella;
• rritje tensioni;
• konvulsione;
• hallucinacione;
• delirium tremens.

Si trajtohet alcohol use disorder?

ALD duhet trajtuar si dy probleme te lidhura: semundja e melcise dhe alcohol use disorder, AUD.

Trajtimi mund te perfshije:

• motivational interventions;
• counselling;
• addiction specialist;
• programe ambulatore ose rezidenciale;
• mbeshtetje familjare dhe sociale;
• medikamente per AUD tek paciente te zgjedhur.

A ka ilaçe qe ndihmojne ne abstinence?

Po, por zgjedhja varet nga funksioni i melcise, veshkave dhe gjendja klinike.

Ne ALD te kompensuar, opsione qe mund te konsiderohen nga mjeku perfshijne:

• baclofen;
• acamprosate;
• naltrexone ne paciente te zgjedhur;
• gabapentin ose topiramate ne situata te caktuara.

Naltrexone zakonisht shmanget ne decompensated cirrhosis ose liver failure.

Disulfiram nuk rekomandohet ne spektrin e ALD per shkak te shqetesimeve per sigurine hepatike.

Cilat jane komplikacionet e alcohol-associated cirrhosis?

Kur zhvillohet cirroza mund te shfaqen:

• portal hypertension;
• ascit;
• spontaneous bacterial peritonitis;
• varice te ezofagut ose stomakut;
• gjakderdhje variceale;
• hepatic encephalopathy;
• hepatorenal syndrome;
• kequshqyerje dhe sarcopenia;
• infeksione;
• hepatocellular carcinoma;
• liver failure.

Nese ka te vjella me gjak ose fece te zeza, lexoni edhe Hemorragjia gastrointestinale: shenjat, shkaqet dhe trajtimi.

A lidhet alkooli edhe me pankreatitin?

Po. Perdorimi i rende i alkoolit eshte gjithashtu nje faktor i rendesishem per pankreatitin akut dhe kronik.

Lexoni Pankreatiti: simptomat, shkaqet, diagnoza dhe trajtimi.

A duhet kontroll per kancerin e melcise?

Pacientet me cirroze kane risk te rritur per hepatocellular carcinoma dhe duhet te futen ne program surveillance.

AASLD rekomandon zakonisht:

• ekografi abdominale;
• plus AFP;
• rreth cdo 6 muaj.

Nese ekografia tregon lezion te dyshimte ose nuk vizualizon mire melcine, mund te nevojiten CT ose MRI me kontrast sipas protokollit.

Kur konsiderohet transplanti i melcise?

Liver transplantation mund te konsiderohet tek paciente me decompensated alcohol-associated cirrhosis ose severe AH qe nuk i pergjigjet trajtimit dhe ka risk te larte vdekjeje.

Versioni i vjeter i ketij artikulli thoshte se te gjitha qendrat kerkojne nje periudhe fikse abstinence. Kjo nuk pasqyron me praktiken moderne.

Kandidatura per transplant nuk duhet te bazohet vetem ne nje numer arbitrar muajsh pa alkool.

Vleresimi perfshin:

• ashpersine dhe reversibilitetin e semundjes;
• pergjigjen ndaj trajtimit;
• historine e alcohol use disorder;
• perpjekjet e meparshme per trajtim;
• semundjet psikiatrike ose perdorimin e substancave te tjera;
• mbeshtetjen familjare dhe sociale;
• gatishmerine per trajtim te AUD;
• vleresimin multidisiplinar te riskut te rikthimit te perdorimit te alkoolit.