Cfare eshte alergjia ushqimore?

Alergjia ushqimore eshte nje reagim i sistemit imunitar ndaj nje ushqimi ose nje proteine te caktuar ushqimore.

Forma me e zakonshme qe mendojme kur flasim per alergji ushqimore eshte alergjia e ndermjetesuar nga IgE. Ne keto raste simptomat zakonisht fillojne shpejt pas ngrënies se ushqimit, shpesh brenda minutash deri ne pak ore.

Ekzistojne gjithashtu reaksione ushqimore te ndermjetesuara nga mekanizma te tjere imunitare, ku simptomat mund te shfaqen me vone. Per kete arsye, koha kur fillojne simptomat eshte nje pjese e rendesishme e historise klinike.

Ushqime qe mund te shkaktojne alergji perfshijne, nder te tjera:

• qumeshtin;
• vezen;
• kikirikun;
• arrat;
• peshkun;
• frutat e detit;
• grurin;
• sojen;
• susamin.

Megjithate, alergjia mund te zhvillohet edhe ndaj ushqimeve te tjera.

Cili eshte ndryshimi mes alergjise dhe intolerances ushqimore?

Alergjia ushqimore perfshin sistemin imunitar. Ne disa persona mund te shkaktoje reaksion serioz edhe pas nje sasie te vogel te ushqimit.

Intoleranca ushqimore zakonisht nuk eshte alergji. Per shembull, intoleranca ndaj laktozes lidhet me veshtiresine per te tretur laktozen dhe mund te shkaktoje gazra, fryrje, dhimbje barku ose diarre.

Cilat simptoma mund te sugjerojne alergji ushqimore?

Ne alergjine ushqimore te ndermjetesuar nga IgE, simptomat mund te perfshijne:

• urtikarie ose kruajtje;
• skuqje te lekures;
• kruarje ose pickim ne goje;
• enjtje te buzeve, gjuhes ose fytyres;
• te vjella ose dhimbje barku;
• diarre;
• kollitje, fishkellime ose veshtiresi ne frymemarrje;
• ngjirje zeri ose shtrengim te fytit;
• marramendje ose humbje vetedijeje;
• anafilaksi.

Jo te gjithe pacientet zhvillojne te njejtat simptoma dhe nje reaksion i rende mund te ndodhe edhe pa urtikarie.

Si diagnostikohet alergjia ushqimore?

Diagnoza nuk fillon me nje panel prej dhjetera ose qindra ushqimesh. Hapi i pare eshte nje histori e kujdesshme klinike.

Mjeku ose alergologu mund te pyese:

• cili ushqim ishte konsumuar;
• sa ishte sasia;
• sa kohe pas ngrënies filluan simptomat;
• cilat simptoma u shfaqen;
• sa zgjaten;
• nese ushqimi ishte konsumuar me pare pa problem;
• nese reaksioni eshte perseritur;
• nese kishte aktivitet fizik, alkool, infeksion ose barna qe mund te kishin ndikuar reaksionin.

Pas kesaj, testet zgjidhen vetem per ushqimet qe historia klinike i ben te dyshimta.

1. Skin-prick test

Ne skin-prick test vendoset nje sasi shume e vogel alergjeni mbi lekure dhe lekura shpohet siperfaqesisht. Testi zakonisht vleresohet pas rreth 15-20 minutash.

Nese zhvillohet nje enjtje e karakteristike, rezultati mund te tregoje sensibilizim IgE ndaj ushqimit.

Edhe madhesia e reaksionit ne lekure nuk mund te parashikoje me siguri sa i rende do te jete nje reaksion i ardhshem.

2. IgE specifike ndaj ushqimit ne gjak

Ky test mat antitrupat IgE ndaj nje ushqimi ose alergjeni te caktuar.

IgE specifike mund te jete e dobishme kur skin-prick nuk mund te kryhet ose kur mjeku kerkon informacion shtese per nje ushqim te dyshuar.

Megjithate, rezultati duhet interpretuar me kujdes.

IgE specifike pozitive tregon sensibilizim, jo domosdoshmerisht alergji klinike. Sa me e larte vlera, aq me shume mund te rritet probabiliteti i nje alergjie per disa ushqime dhe situata, por numri nuk mund te interpretohet i izoluar dhe nuk parashikon ne menyre te besueshme ashpersine e reaksionit te ardhshem.

3. Testet e komponenteve alergjenike

Ne disa raste, alergologu mund te kerkoje IgE ndaj komponenteve specifike te nje ushqimi dhe jo vetem ndaj ekstraktit te plote.

Keto teste mund te ndihmojne ne raste te zgjedhura, per shembull per disa alergji ndaj kikirikut, lajthise ose arrave te tjera, dhe mund ta bejne vleresimin me specifik.

Ato nuk jane te nevojshme per cdo pacient dhe nuk zevendesojne historine klinike ose oral food challenge kur ky i fundit eshte i nevojshem.

4. Oral food challenge – testi me ushqimin nen mbikeqyrje

Oral food challenge konsiderohet testi referent per diagnostikimin e alergjise ushqimore kur diagnoza nuk mund te percaktohet me siguri nga historia, skin-prick dhe IgE specifike.

Gjate testit, pacientit i jepen sasi te vogla te ushqimit te dyshuar qe rriten gradualisht sipas nje protokolli te percaktuar.

Pacienti monitorohet per shenja te nje reaksioni alergjik dhe ekipi duhet te kete ne dispozicion trajtimin e nevojshem nese zhvillohet reaksion.

Cilat teste nuk rekomandohen per alergjine ushqimore?

Nje nga problemet me te zakonshme sot jane panelet komerciale qe premtojne te tregojne “alergjite”, “intolerancat” ose “sensitivitetet” ndaj dhjetera ushqimeve me nje analize te vetme.

Testet IgG ndaj ushqimeve

IgG food panels nuk rekomandohen per diagnostikimin e alergjise ushqimore ose intolerances ushqimore.

Prania e IgG ndaj nje ushqimi mund te pasqyroje thjesht faktin se personi eshte ekspozuar dhe e konsumon ate ushqim. Nuk eshte prove se ushqimi po shkakton semundje.

Panelet e gjera IgE pa histori klinike

Edhe IgE specifike e vlefshme mjekesisht nuk duhet perdorur si screening i pakufizuar ndaj dhjetera ushqimeve tek nje person pa histori qe sugjeron alergji.

Sa me shume ushqime testohen pa nje arsye klinike, aq me shume rritet mundesia per rezultate pozitive qe nuk kane rendesi klinike dhe qe mund te cojne ne heqjen e panevojshme te ushqimeve nga dieta.

Teste alternative

Teste te tilla si analiza e flokeve, kinesiologjia e aplikuar, testet elektrodermale dhe metoda te tjera jo te validuara nuk duhet te perdoren per te diagnostikuar alergjine ushqimore.

A duhet ta hiqni ushqimin nga dieta para diagnozes?

Nese keni pasur nje reaksion te mundshem alergjik ndaj nje ushqimi, mos e provoni perseri ne menyre te pakontrolluar derisa te diskutoni situaten me mjekun, vecanerisht nese reaksioni ishte i forte.

Nga ana tjeter, nuk duhet te hiqni dhjetera ushqime nga dieta vetem sepse nje panel laboratorik rezultoi pozitiv.

Tek femijet, heqja e panevojshme e qumeshtit, vezes, grurit ose ushqimeve te tjera mund te ndikoje ne ushqyerje dhe rritje. Kur nevojiten kufizime te medha dietike, mund te jete i dobishem edhe vleresimi nga dietologu.

Cfare ndodh pasi konfirmohet alergjia ushqimore?

Menaxhimi varet nga ushqimi, lloji i reaksionit, mosha dhe rreziku individual.

Plani mund te perfshije:

• shmangien e alergjenit te konfirmuar;
• mesimin e leximit te etiketave ushqimore;
• nje plan te shkruar per reaksionet alergjike;
• udhezime per situatat emergjente;
• adrenaline ose epinefrine per pacientet tek te cilet indikohet;
• rishikim periodik, sidomos tek femijet qe mund te zhvillojne tolerance me kalimin e kohes.