Si mund të zbulohen sëmundjet reumatizmale?

Sëmundjet reumatizmale zbulohen nëpërmjet një vlerësimi klinik të kombinuar me analiza dhe ekzaminime të përzgjedhura. Mjeku fillon duke identifikuar modelin e simptomave dhe shenjat që sugjerojnë inflamacion, dëmtim artikular ose një sëmundje sistemike.

Sëmundjet reumatizmale përfshijnë artritin reumatoid, spondiloartritet, lupusin, përdhesin, osteoartritin dhe gjendje të tjera. Disa janë autoimune ose inflamatore, ndërsa të tjera kanë mekanizma degjenerativë apo metabolikë.

Diagnoza e saktë është e rëndësishme sepse këto sëmundje nuk trajtohen në të njëjtën mënyrë.

Lexoni gjithashtu sëmundjet reumatizmale: llojet dhe simptomat.

A ekziston një analizë që zbulon të gjitha sëmundjet reumatizmale?

Jo. Termi “analiza reumatologjike” përfshin teste që përdoren për të vlerësuar inflamacionin, autoantitrupat, funksionin e organeve ose shkaqe të tjera të simptomave.

Asnjë analizë nuk mund të konfirmojë ose përjashtojë të gjitha diagnozat reumatologjike.

Cilat simptoma mund të tregojnë një sëmundje reumatizmale?

Dhimbja e kyçeve, ënjtja, ngurtësia e mëngjesit dhe kufizimi i lëvizjes janë ndër arsyet më të zakonshme për vlerësim reumatologjik.

• Ënjtje e vazhdueshme e një ose disa kyçeve.
• Ngurtësi e mëngjesit që zgjat dhe përmirësohet gradualisht me lëvizje.
• Dhimbje e kyçeve të vogla të duarve ose këmbëve.
• Dhimbje mesi me karakteristika inflamatore, sidomos tek personat më të rinj.
• Dhimbje ose ënjtje e përsëritur e kyçeve.
• Lodhje e vazhdueshme, ethe ose humbje peshe pa shpjegim.
• Skuqje të lëkurës, fotosensibilitet ose ndryshime të tjera sistemike.
• Tharje e vazhdueshme e syve dhe gojës në disa sëmundje autoimune.

A do të thotë dhimbja e kyçeve se kam artrit reumatoid?

Jo. Dhimbja mund të shkaktohet edhe nga osteoartriti, tendinitet, dëmtimet mekanike, infeksionet, përdhesi ose gjendje të tjera.

Prania e ënjtjes së vërtetë artikulare, modeli i kyçeve të prekura dhe kohëzgjatja e simptomave janë të rëndësishme për vlerësimin.

Çfarë kontrollon reumatologu gjatë ekzaminimit fizik?

Ekzaminimi fizik ndihmon mjekun të përcaktojë nëse ka inflamacion artikular, kufizim të lëvizjes ose shenja të një sëmundjeje sistemike.

Reumatologu mund të kontrollojë:

• Numrin dhe shpërndarjen e kyçeve të dhimbshme.
• Praninë e ënjtjes dhe ngrohtësisë artikulare.
• Amplitudën e lëvizjes së kyçeve.
• Deformimet ose ndryshimet strukturore.
• Forcën muskulore dhe mënyrën e ecjes.
• Lëkurën, thonjtë dhe shenjat e psoriazës.
• Shenjat jashtë kyçeve kur dyshohet sëmundje sistemike.

Pse ka rëndësi sinoviti?

Sinoviti është inflamacion i membranës sinoviale të kyçit. Ai mund të shkaktojë ënjtje, ngrohtësi, dhimbje dhe ngurtësi.

Sinoviti i vazhdueshëm, sidomos në kyçet e vogla të duarve ose këmbëve, është një arsye e rëndësishme për vlerësim të shpejtë reumatologjik.

Cilat janë analizat kryesore reumatologjike?

Analizat përzgjidhen sipas simptomave dhe diagnozës së dyshuar; ato nuk duhet të kërkohen të gjitha automatikisht për çdo pacient.

Reumatologu mund të kërkojë edhe analizë urine, kreatininë, enzima hepatike, teste infeksionesh ose antitrupa të tjerë, kur historia klinike e justifikon.

Çfarë tregon faktori reumatoid (RF)?

Faktori reumatoid është një autoantitrup që mund të gjendet tek shumë pacientë me artrit reumatoid, por nuk është specifik vetëm për këtë sëmundje.

RF mund të jetë pozitiv në disa sëmundje të tjera autoimune, infeksione kronike dhe tek një pjesë e njerëzve pa artrit reumatoid.

A do të thotë RF pozitiv se kam artrit reumatoid?

Jo. Një rezultat pozitiv rrit ose ul dyshimin diagnostik në varësi të nivelit, metodës laboratorike dhe shenjave klinike.

Pa simptoma dhe ekzaminim në përputhje me artritin inflamator, RF pozitiv nuk mjafton për diagnozë.

A mund të kem artrit reumatoid me RF negativ?

Po. Disa pacientë me artrit reumatoid rezultojnë RF negativë, veçanërisht në fazat e hershme ose në forma seronegative.

Çfarë tregon analiza anti-CCP?

Anti-CCP është një analizë që kërkon antitrupa kundër peptideve ciklike të citrulinuara dhe ka rëndësi në vlerësimin e artritit reumatoid.

Rezultati pozitiv mund të mbështesë diagnozën kur ka shenja të artritit inflamator.

A është anti-CCP më specifik se RF?

Në përgjithësi, anti-CCP ka specifikë më të lartë për artritin reumatoid sesa RF, por asnjëra analizë nuk duhet interpretuar e izoluar.

Çfarë do të thotë anti-CCP i lartë?

Një rezultat pozitiv në titër të lartë mund të ketë rëndësi diagnostike dhe prognostike në kontekstin e duhur klinik.

Megjithatë, vlera numerike nuk është matje e drejtpërdrejtë e shkallës së dëmtimit të kyçeve dhe nuk interpretohet njësoj në të gjitha laboratorët.

Lexoni edhe artriti reumatoid: simptomat dhe trajtimi.

Çfarë tregojnë ESR dhe CRP?

ESR dhe CRP janë tregues të inflamacionit, por nuk identifikojnë sëmundjen që e shkakton atë.

Çfarë është ESR?

ESR, ose eritrosedimenti, mat shpejtësinë me të cilën bien eritrocitet në një mostër gjaku gjatë një periudhe të përcaktuar.

Vlera ndikohet nga inflamacioni, por edhe nga mosha, anemia dhe faktorë të tjerë.

Çfarë është CRP?

CRP është një proteinë që prodhohet kryesisht nga mëlçia në përgjigje të inflamacionit.

CRP mund të rritet gjatë infeksioneve, sëmundjeve inflamatore dhe gjendjeve të tjera.

A do të thotë ESR ose CRP e lartë se kam artrit?

Jo. Këto analiza nuk përcaktojnë burimin e inflamacionit. Rezultatet duhet të interpretohen së bashku me simptomat dhe ekzaminimin.

A mund të jenë normale kur artriti është aktiv?

Po. Disa pacientë me artrit inflamator kanë ESR ose CRP normale edhe kur ka sinovit aktiv.

Kur nevojiten analizat ANA dhe ANCA?

ANA: antitrupat antinuklearë

ANA mund të ndihmojë në hetimin e sëmundjeve sistemike autoimune, veçanërisht kur simptomat sugjerojnë lupus ose një sëmundje tjetër të indit lidhor.

Një rezultat pozitiv nuk e konfirmon vetë lupusin.

ANA mund të jetë pozitiv edhe tek njerëz të shëndetshëm. Kuptimi klinik varet nga titri, modeli i rezultatit, simptomat dhe analizat e tjera.

A duhet ANA për çdo dhimbje kyçesh?

Jo. ANA nuk rekomandohet si analizë universale për lodhje ose dhimbje jospecifike, pa shenja që sugjerojnë një sëmundje sistemike autoimune.

ANCA: antitrupat kundër citoplazmës së neutrofileve

ANCA përdoret në vlerësimin e disa vaskuliteve, si granulomatoza me poliangit dhe poliangiti mikroskopik, kur ekziston dyshimi klinik.

ANCA nuk është test rutinë për diagnostikimin e artritit reumatoid.

Po anti-dsDNA, ENA dhe antitrupat e tjerë?

Këto analiza mund të kërkohen nga mjeku kur dyshohet një diagnozë specifike. Nuk është e dobishme të kryhet një panel i gjerë autoantitrupash te çdo person me dhimbje të kyçeve.

Cilat ekzaminime imazherike përdoren në reumatologji?

Radiografia, ekografia dhe rezonanca magnetike mund të ndihmojnë në zbulimin e inflamacionit, dëmtimit strukturor ose ndryshimeve të indeve.

A e tregon radiografia artritin në fazat e hershme?

Jo gjithmonë. Në artritin inflamator të hershëm, radiografia mund të mos tregojë ende erozione ose dëmtime të dukshme.

A është MRI më e mirë për çdo pacient?

Jo. MRI ofron informacion të hollësishëm në situata të caktuara, por nuk është e nevojshme për çdo dhimbje kyçesh.

Zgjedhja varet nga pyetja diagnostike, ekzaminimi dhe rezultatet e testeve të tjera.

A duhet artroskopia për të diagnostikuar artritin?

Artroskopia është procedurë invazive që lejon shikimin brenda një kyçi dhe mund të përdoret për indikacione ortopedike specifike.

Ajo nuk është metodë rutinë për diagnostikimin e artritit reumatoid apo shumicës së sëmundjeve sistemike reumatologjike.

Çfarë është analiza e lëngut sinovial?

Analiza e lëngut sinovial ndihmon në identifikimin e kristaleve, qelizave inflamatore dhe infeksioneve të mundshme brenda kyçit.

Artrocenteza është procedura ku mjeku merr një mostër lëngu nga një kyç duke përdorur një gjilpërë sterile.

Mostra mund të analizohet për:

• numrin dhe llojin e qelizave;
• kristale të uratit monosodik, karakteristike për përdhesin;
• kristale të pirofosfatit të kalciumit, në sëmundjen CPPD;
• baktere dhe kulturë mikrobiologjike kur dyshohet infeksion.

Kur është veçanërisht e rëndësishme?

Kur një kyç fryhet papritur dhe është shumë i dhimbshëm, sidomos nëse ka temperaturë ose faktorë rreziku për infeksion.

Edhe kur pacienti ka histori përdhesi, infeksioni artikular nuk duhet përjashtuar automatikisht.

Si dallohen artriti reumatoid, osteoartriti, lupusi dhe përdhesi?

Këto diagnoza dallohen nga modeli i simptomave, ekzaminimi fizik, analizat dhe, kur nevojitet, imazheria ose analiza e lëngut sinovial.

Simptomat mund të mbivendosen. Për këtë arsye, diagnoza nuk duhet bazuar në një shenjë ose analizë të vetme.

Çfarë do të thotë artrit reumatoid seronegativ?

Artriti reumatoid seronegativ është artrit reumatoid që diagnostikohet pa praninë e RF dhe anti-CCP të matshëm në analizat përkatëse.

Pacienti mund të ketë sinovit të vazhdueshëm, simptoma karakteristike dhe gjetje që mbështesin artritin inflamator, edhe kur të dy testet janë negativë.

A është më pak serioz artriti seronegativ?

Jo domosdoshmërisht. Ecuria ndryshon midis pacientëve dhe nuk përcaktohet vetëm nga statusi i autoantitrupave.

A kërkon trajtim?

Po, kur konfirmohet artrit inflamator që kërkon terapi. Zgjedhja e trajtimit varet nga diagnoza dhe aktiviteti i sëmundjes.

Për opsionet mjekësore lexoni trajtimi i sëmundjeve reumatizmale.

Kur duhet të vizitoni reumatologun?

Duhet kërkuar konsultë reumatologjike kur ka dyshim për sinovit të vazhdueshëm, sidomos në kyçet e vogla ose në disa kyçe njëkohësisht.

Arsyet për vlerësim përfshijnë:

• Ënjtje artikulare që nuk shpjegohet nga dëmtimi mekanik.
• Ngurtësi të zgjatur në mëngjes.
• Dhimbje dhe ënjtje të disa kyçeve.
• Simptoma të kyçeve të shoqëruara me skuqje të lëkurës ose shenja sistemike.
• Episode të përsëritura inflamacioni artikular.
• RF ose anti-CCP pozitiv me simptoma përkatëse.
• Dyshim për lupus, vaskulit ose sëmundje tjetër sistemike.

A duhet të prisni derisa analizat të dalin pozitive?

Jo. Nëse ekziston sinovit i vazhdueshëm me dyshim për artrit inflamator, referimi te reumatologu nuk duhet të vonohet për shkak të analizave normale ose negative.

Çfarë duhet të merrni me vete në konsultë?

• Listën e simptomave dhe datën kur kanë filluar.
• Rezultatet laboratorike ekzistuese.
• Radiografi, ekografi ose MRI të kryera më parë.
• Listën e barnave dhe suplementeve.
• Informacion për sëmundjet familjare dhe shoqëruese.

Mjeku mund të rekomandojë teste të tjera sipas rezultateve fillestare. Nuk është e nevojshme të kryeni vetë të gjitha analizat përpara konsultës.

Cilat simptoma kërkojnë ndihmë urgjente?