Cfare eshte kerci artikular?

Kerci artikular, i quajtur edhe kerc hyalin artikular, mbulon siperfaqen e skajeve te kockave qe takohen brenda nje artikulacioni.

Funksioni i tij kryesor eshte:

• te krijoje nje siperfaqe shume te lemuar per levizjen;
• te zvogeloje ferkimin mes kockave;
• te shperndaje ngarkesat ne artikulacion;
• te ndihmoje ne absorbimin e forcave gjate ecjes, vrapimit dhe aktiviteteve te tjera.

Kerci artikular nuk ka furnizim direkt te pasur me gjak. Per kete arsye aftesia e tij per t’u riparuar pas nje demtimi eshte shume me e kufizuar se ajo e shume indeve te tjera.

A eshte çdo kerc ne trup i njejte?

Jo. Kerci artikular nuk duhet ngaterruar me meniskun ose kercin e veshit.

Si mund te demtohet kerci artikular?

Demtimi mund te ndodhe nga nje ngjarje akute ose nga ngarkesa te perseritura.

Trauma

Nje goditje, rrotullim i forte, dislocation ose fracture qe perfshin artikulacionin mund te demtoje siperfaqen e kercit.

Demtime sportive

Lezionet mund te ndodhin bashke me:

• ACL injury;
• meniscus injury;
• patellar dislocation;
• osteochondral injury.

Ngarkesa biomekanike

Malalignment, instability ose humbja e nje pjese te meniskut mund ta rrise ngarkesen ne nje zone te caktuar te kercit.

Degjenerimi

Demtime me te perhapura te kercit mund te zhvillohen si pjese e osteoartritit.

Cilat jane simptomat e demtimit te kercit artikular?

Jo cdo lezion i kercit shkakton simptoma. Kur simptomat shfaqen, ato varen nga vendndodhja dhe madhesia e demtimit dhe nga problemet e tjera ne artikulacion.

Mund te shfaqen:

• dhimbje gjate aktivitetit;
• enjtje pas aktivitetit;
• ngurtesi;
• ulje e harkut te levizjes;
• ndjesi kapjeje ose catching;
• bllokim i artikulacionit;
• crepitus ne disa raste;
• ulje e aftesise per sport ose aktivitet fizik.

A eshte demtimi i kercit i njejte me osteoartritin?

Jo. Nje lezion fokal i kercit artikular dhe osteoartriti jane probleme te lidhura, por jo te njejta.

Nje lezion fokal mund te jete nje zone e kufizuar e demtimit ne nje artikulacion qe perndryshe eshte relativisht i shendetshem.

Osteoartriti zakonisht perfshin ndryshime me te gjera te artikulacionit, duke perfshire:

• humbjen progresive te kercit;
• ndryshime te kockes subkondrale;
• osteophytes;
• ndryshime te synovium;
• ndryshim te hapesires artikulare.

Nje lezion i kercit mund te rrise riskun e problemeve degjenerative me kalimin e kohes, por nuk eshte e sakte te thuhet se çdo lezion i vogel do te zhvillohet patjeter ne osteoartrit.

Si diagnostikohet demtimi i kercit?

Diagnoza fillon me historine e demtimit, simptomat dhe ekzaminimin fizik dhe zakonisht plotesohet me imazheri kur nevojitet.

Mjeku mund te vleresoje:

• vendin e dhimbjes;
• enjtjen;
• range of motion;
• stabilitetin e artikulacionit;
• alignment;
• meniskun;
• ligamentet;
• simptoma mekanike si locking dhe catching.

A shihet demtimi i kercit ne radiografi?

Kerci artikular nuk shihet direkt ne radiografi standarde.

Megjithate, radiografia mund te tregoje:

• fracture;
• alignment te gjymtyres;
• ngushtim te hapesires artikulare;
• osteophytes;
• ndryshime te osteoartritit;
• probleme te tjera kockore.

Prandaj nje radiografi normale nuk e perjashton nje lezion fokal te kercit.

Cfare mund te tregoje MRI?

MRI eshte ekzaminimi kryesor jo invaziv per vleresimin e nje lezioni te dyshuar te kercit dhe strukturave te tjera te artikulacionit.

MRI mund te jape informacion per:

• vendndodhjen e lezionit;
• madhesine dhe thellesine;
• kocken subkondrale;
• bone marrow edema;
• osteochondral lesions;
• meniskun;
• ligamentet;
• patellofemoral alignment.

Megjithate, MRI nuk eshte perfekte dhe disa lezione mund te jene me te vogla ose me te medha nga sa duken ne imazh.

A duhet artroskopi vetem per te diagnostikuar kercin?

Jo zakonisht. Artroskopia eshte procedure invazive dhe nuk perdoret thjesht sepse nje pacient ka dhimbje artikulare.

Ajo mund te jape vleresim direkt te siperfaqes artikulare dhe perdoret kryesisht kur ekziston nje indikacion kirurgjikal ose kur trajtimi i lezionit do te kryhet gjate se njejtes procedure.

A mund te trajtohet pa operacion?

Po. Jo cdo defekt i kercit kerkon restaurim kirurgjikal.

Trajtimi konservativ mund te perfshije:

• modifikim te perkohshem te aktivitetit;
• fizioterapi;
• forcim te muskujve qe stabilizojne artikulacionin;
• permiresim te range of motion;
• menaxhim te peshes kur ka mbipeshe ose obezitet;
• analgesics ose anti-inflammatory medicines kur jane te pershtatshme;
• korrigjim te faktoreve biomekanike kur eshte e mundur.

Qellimi eshte ulja e simptomave dhe permiresimi i funksionit, jo vetem pamja e MRI-se.

A ndihmojne injeksionet?

Injeksionet nuk duhet te paraqiten si menyre per te rigjeneruar automatikisht kercin artikular.

Corticosteroid injections

Mund te perdoren ne disa paciente me osteoartrit ose inflamacion per lehtesim afatshkurter te dhimbjes, por nuk riparojne nje defekt fokal te kercit.

Hyaluronic acid

Udhezimet ndryshojne sipas situates, por NICE nuk rekomandon intra-articular hyaluronan per menaxhimin rutinë te osteoartritit.

PRP dhe orthobiologics

Evidenca ndryshon sipas diagnozes, teknikes dhe produktit dhe keto trajtime nuk duhet te paraqiten si zevendesim i garantuar i kercit.

Stem cell injections

Injeksionet qe reklamohen si “stem cells” nuk duhet konsideruar terapi standarde e provuar per rigjenerimin e kercit. Disa aplikime biologjike mbeten ne faza kerkimi.

Kur konsiderohet kirurgjia e restaurimit te kercit?

Kirurgjia konsiderohet kryesisht tek paciente simptomatike me lezion fokal te pershtatshem qe nuk kane perfituar mjaftueshem nga trajtimi konservativ.

Vendimi varet nga:

• madhesia e lezionit;
• thellesia;
• vendndodhja;
• nese eshte perfshire kocka subkondrale;
• mosha biologjike dhe niveli i aktivitetit;
• alignment i gjymtyres;
• stabiliteti i ligamenteve;
• gjendja e meniskut;
• procedurat e meparshme;
• prania ose mungesa e osteoartritit te perhapur.

Restaurimi i kercit ka rezultate me te favorshme zakonisht tek persona me lezion te izoluar dhe pjesen tjeter te artikulacionit relativisht te ruajtur.

Cfare eshte mikrofraktura?

Mikrofraktura krijon vrima te vogla ne kocken subkondrale per te nxitur nje pergjigje sherimi nga palca e kockes.

Qelizat dhe gjaku formojne ind riparues mbi defektin.

Mikrofraktura mund te konsiderohet per disa lezione me te vogla, sidomos tek paciente me kerkesa fizike me te uleta dhe kocke subkondrale te pershtatshme.

Nuk eshte domosdoshmerisht zgjedhja optimale per lezionet e medha ose per sportiste me kerkesa shume te larta.

Procedurat e meparshme qe demtojne kocken subkondrale mund te ndikojne gjithashtu ne zgjedhjen dhe rezultatet e procedures se ardhshme te restaurimit.

Cfare eshte osteochondral autograft transplantation?

Osteochondral autograft transplantation, e njohur edhe si OATS ose mosaicplasty ne disa variante, transferon kerc dhe kocke nga nje zone me ngarkese te ulet e te njejtit artikulacion drejt defektit.

Kjo metode transplanton nje siperfaqe me kerc hyalin dhe kocke subkondrale.

Perdoret zakonisht per lezione fokale me madhesi te kufizuar, sepse sasia e kercit qe mund te merret nga artikulacioni i pacientit eshte e kufizuar.

Cfare eshte osteochondral allograft transplantation?

Osteochondral allograft perdor kerc dhe kocke nga nje donor per te zevendesuar zonen e demtuar.

Mund te jete opsion per:

• lezione me te medha;
• defekte me perfshirje te konsiderueshme te kockes subkondrale;
• disa raste ku autograft nuk eshte praktik;
• disa deshtime te procedurave te meparshme.

Zgjedhja duhet te behet nga kirurg me eksperience ne cartilage restoration.

Cfare eshte MACI?

MACI eshte nje procedure ku chondrocytes te pacientit kultivohen dhe vendosen mbi nje membrane qe implantohet ne defektin e kercit.

Procesi zakonisht ka dy faza:

1. merret nje moster e vogel kerci me qeliza te shendetshme;
2. qelizat kultivohen dhe me pas implantohet membrana me chondrocytes ne defekt.

Ne SHBA, MACI eshte i aprovuar per te rritur me nje ose me shume full-thickness cartilage defects simptomatike te gjurit, me ose pa perfshirje te kockes.

Nuk eshte trajtim per osteoartrit te rende dhe nuk perdoret per cdo person me dhimbje gjuri.

Sa zgjat rehabilitimi pas restaurimit te kercit?

Rehabilitimi eshte pjese thelbesore e suksesit dhe mund te zgjase disa muaj.

Programi ndryshon sipas procedures dhe vendndodhjes se lezionit.

Mund te perfshije:

• kufizim te mbajtjes se peshes ne fillim;
• crutches;
• range of motion te kontrolluar;
• fizioterapi;
• forcim gradual te muskujve;
• rikthim gradual ne vrapim dhe sport.

A mund te parandalohet osteoartriti pas nje lezioni te kercit?

Nuk ekziston menyre qe garanton parandalimin e osteoartritit.

Megjithate, mund te jete e rendesishme te trajtohen faktore qe rrisin ngarkesen anormale ne artikulacion, si:

• instability ligamentare;
• meniscus deficiency;
• malalignment;
• mbipesha ose obeziteti;
• rikthimi i parakohshem ne sport pas demtimit.

Qellimi i cartilage restoration eshte te ule simptomat, te permiresoje funksionin dhe, ne disa paciente, te ruaje artikulacionin per nje kohe me te gjate.