Cfare eshte kanceri i kockave?

Kanceri primar i kockes eshte nje tumor malinj qe fillon nga qelizat e kockes ose te kercit.

Kanceret primare te kockave jane te rralla dhe bejne pjese ne grupin e sarkomave.

Tumoret beninje te kockave jane shume me te zakonshme se tumoret malinje.

Kanceri mund te zhvillohet ne pothuajse cdo kocke, por vendet me te zakonshme ndryshojne sipas tipit te tumorit dhe moshes se pacientit.

Cili eshte dallimi mes kancerit primar te kockes dhe metastazave ne kocka?

Kanceri primar i kockes fillon ne kocke. Metastaza kockore fillon ne nje organ tjeter dhe perhapet ne kocke.

Per shembull:

• kanceri i gjirit qe perhapet ne kocke mbetet kancer gjiri metastatik;
• kanceri i prostates qe perhapet ne kocke mbetet kancer prostate metastatik;
• kanceri i mushkerise qe perhapet ne kocke mbetet kancer mushkerie metastatik.

Tek te rriturit, metastazat kockore jane shume me te zakonshme se kanceri primar i kockes.

Cilat jane llojet kryesore te kancerit primar te kockave?

Cfare eshte osteosarkoma?

Osteosarkoma eshte nje kancer qe formon osteoid ose ind kockor jonormal dhe shfaqet shpesh tek adoleshentet dhe te rinjte.

Vendet klasike perfshijne:

• femurin distal prane gjurit;
• tibian proximale;
• humerusin proximal prane shpatulles.

Mushkerite jane vendi me i zakonshem i metastazave te osteosarkomes.

Osteosarkoma mund te shfaqet gjithashtu tek te rriturit e moshuar, ndonjehere ne lidhje me semundjen Paget ose radioterapi te meparshme.

Cfare eshte sarkoma Ewing?

Ewing sarcoma eshte nje sarkome agresive qe shfaqet kryesisht tek femijet, adoleshentet dhe te rinjte dhe mund te filloje ne kocke ose, me rralle, ne inde te buta.

Vendet e zakonshme perfshijne:

• pelvisin;
• femurin dhe kocka te tjera te gjata;
• brinjet dhe murin e kraharorit.

Ewing mund te shoqerohet me dhimbje, enjtje dhe ndonjehere temperature ose shenja inflamatore qe mund te ngaterrohen fillimisht me infeksion.

Diagnoza patologjike zakonisht perfshin edhe teste molekulare per ndryshimet gjenetike karakteristike te tumorit.

Cfare eshte kondrosarkoma?

Kondrosarkoma eshte nje kancer qe formon ind kercor dhe shfaqet me shpesh tek te rriturit.

Vendet e zakonshme jane:

• pelvisi;
• kofsha;
• shpatulla.

Kondrosarkomat nuk jane te gjitha njelloj. Ekzistojne subtipe dhe grade me sjellje biologjike shume te ndryshme.

Shumica e kondrosarkomave konvencionale trajtohen kryesisht me kirurgji dhe jane relativisht rezistente ndaj kimioterapise tradicionale.

Cfare eshte chordoma?

Chordoma eshte nje tumor malinj shume i rralle qe zakonisht zhvillohet ne sacrum ose ne bazen e kafkes.

Mund te rritet ngadale, por eshte lokalisht agresiv dhe mund te jete i veshtire per t’u hequr plotesisht per shkak te vendndodhjes.

Trajtimi duhet planifikuar ne nje qender me eksperience ne chordoma dhe sarcoma.

Cilat jane simptomat e kancerit te kockave?

Dhimbja ne zonen e tumorit eshte simptoma me e zakonshme.

Ne fillim dhimbja mund te jete intermittente. Me kalimin e kohes mund:

• te behet me e vazhdueshme;
• te perkeqesohet gjate aktivitetit;
• te zgjoje personin gjate nates;
• te mos largohet me pushim.

Shenja te tjera mund te perfshijne:

• enjtje;
• mase ose gunge;
• ndjeshmeri lokale;
• kufizim te levizjes prane nje artikulacioni;
• calezim;
• frakture patologjike;
• lodhje;
• humbje peshe ne disa raste;
• temperature ne disa tumore, sidomos Ewing.

Cfare ndodh kur tumori prek shtyllen kurrizore?

Nje tumor vertebral mund te komprimoje nervat ose palcen kurrizore dhe te shkaktoje:

• dobesi;
• mpirje;
• veshtiresi ne ecje;
• probleme me urinimin ose jashteqitjen.

Keto jane shenja qe kerkojne vleresim urgjent.

A mund te kthehet nje tumor beninj i kockes ne kancer?

Shumica e tumoreve beninje te kockave nuk kthehen ne kancer.

Megjithate, disa lezione specifike mund te kene risk te vogel ose te rritur per transformim malinj, ne varesi te diagnozes konkrete.

Shembuj ku mund te ekzistoje risk ne rrethana te caktuara perfshijne disa:

• cartilage tumors;
• giant cell tumors;
• osteoblastomas;
• lezione ne sindroma te trasheguara si multiple osteochondromas.

Cilet jane faktoret e riskut?

Shumica e pacienteve me kancer primar te kockes nuk kane nje faktor te qarte risku qe mund te ishte parandaluar.

Faktore te njohur per disa lloje perfshijne:

• radioterapi te meparshme ne kocke;
• disa terapi te meparshme per kancer;
• hereditary retinoblastoma;
• Li-Fraumeni syndrome;
• Paget disease of bone per osteosarkomen tek disa te rritur;
• multiple hereditary osteochondromas per disa kondrosarkoma;
• enchondromatosis syndromes ne raste te rralla.

Ewing sarcoma nuk lidhet ne menyre klasike me nje sindrome te vetme te trasheguar te kancerit.

Si diagnostikohet kanceri i kockave?

Diagnoza bazohet ne kombinimin e ekzaminimit klinik, imazherise dhe biopsise.

Procesi mund te perfshije:

1. historine dhe ekzaminimin fizik;
2. radiografi te zones;
3. MRI te tumorit dhe indeve perreth;
4. imazheri per metastazat;
5. biopsi te planifikuar nga ekipi specialist;
6. histopatologji dhe, sipas tumorit, analiza molekulare.

Cfare roli kane radiografia, MRI, CT dhe PET?

Radiografia

Radiografia eshte shpesh ekzaminimi i pare per nje lezion te dyshimte kockor.

Mund te tregoje:

• demtim te kockes;
• formim jonormal te kockes;
• agresivitet radiologjik;
• frakture patologjike.

MRI

MRI eshte shume e rendesishme per vleresimin lokal.

Ajo ndihmon te percaktohet:

• gjatesia e tumorit brenda kockes;
• perhapja ne muskuj dhe inde te buta;
• lidhja me nervat dhe enet e gjakut;
• perfshirja e artikulacionit;
• planifikimi i biopsise dhe kirurgjise.

CT e kraharorit

Mushkerite jane nje vend i rendesishem metastatik per shume sarkoma kockore, ndaj CT e kraharorit eshte pjese e rendesishme e stadifikimit.

PET/CT ose bone scan

Mund te perdoren sipas tipit te tumorit per te kerkuar lezione te tjera ne skelet dhe metastaza.

Tek osteosarkoma, PET mund te perdoret per stadifikimin e lezioneve kockore, ndersa CT e kraharorit mbetet e nevojshme per vleresimin e mushkerive.

Pse biopsia duhet planifikuar me shume kujdes?

Nese ekziston dyshim per sarkome kockore, biopsia duhet idealisht te planifikohet nga qendra ose kirurgu ortoped-onkologjik qe do te menaxhoje tumorin.

Kjo eshte nje nga pikat me te rendesishme ne diagnostikimin e kancerit te kockave.

Arsyeja eshte se trakti i biopsise mund te konsiderohet potencialisht i kontaminuar me qeliza tumorale dhe zakonisht duhet te hiqet gjate kirurgjise definitive.

Nje biopsi e pozicionuar keq mund:

• te kontaminoje struktura te tjera;
• te veshtiresoje arritjen e margjinave te sigurta;
• te komplikojë limb-sparing surgery;
• te kerkoje kirurgji me te gjere se sa do te ishte nevojitur.

Cfare lloj biopsie perdoret?

Core needle biopsy e drejtuar me imazheri perdoret shpesh dhe mund te jape material te mjaftueshem per diagnoze.

Ne raste te zgjedhura mund te nevojitet incisional biopsy.

Fine needle aspiration zakonisht nuk eshte metoda e preferuar per diagnozen fillestare te shumices se tumoreve primare te kockes.

Materiali duhet te vleresohet nga nje patolog me eksperience ne tumoret muskuloskeletale dhe, kur nevojitet, te kryhen analiza molekulare.

Si stadifikohet kanceri i kockave?

Nuk ekziston nje skeme e vetme e thjeshte “faza 1-4” qe duhet perdorur pa dallim per cdo sarcome kockore.

Stadifikimi mund te marre parasysh:

• madhesine e tumorit;
• vendndodhjen;
• nese ka me shume se nje fokus ne kocke;
• grade histologjike;
• margjinat anatomike;
• nyjet limfatike, megjithese prekja e tyre eshte e rralle ne shumicen e sarkomave kockore;
• metastazat ne mushkeri;
• metastazat ne kocka ose organe te tjera.

Per disa tumore perdoret AJCC TNM, ndersa sistemi Enneking/MSTS gjithashtu perdoret per sarkomat muskuloskeletale.

Per Ewing sarcoma, dallimi mes localized dhe metastatic disease eshte vecanerisht i rendesishem per trajtimin dhe prognozen.

Si trajtohet kanceri i kockave?

Trajtimi duhet te planifikohet nga nje ekip multidisiplinar me eksperience ne sarcoma sepse osteosarkoma, Ewing dhe kondrosarkoma trajtohen ne menyra te ndryshme.

Ekipi mund te perfshije:

• orthopedic oncologist;
• medical oncologist ose pediatric oncologist;
• radiation oncologist;
• musculoskeletal radiologist;
• sarcoma pathologist;
• rehabilitation team;
• specialiste te tjere sipas vendndodhjes se tumorit.

Tek femijet, adoleshentet dhe te rinjte, trajtimi mund te kete ndikim ne fertilitet. Kur eshte e mundur, preservation of fertility duhet diskutuar para terapise gonadotoksike.

Cfare roli ka kirurgjia?

Kirurgjia synon heqjen e tumorit me margjina negative, duke ruajtur sa me shume funksion kur kjo mund te behet pa cenuar kontrollin onkologjik.

Tek tumoret e gjymtyreve, limb-sparing surgery eshte shpesh e mundur.

Kirurgjia mund te perfshije:

• heqjen e tumorit dhe nje margjine indi te shendetshem;
• reconstruction me endoprosthesis;
• bone graft;
• procedura biologjike rekonstruktive;
• amputation ne raste te zgjedhura kur ruajtja e gjymtyres nuk mund te arrije kontroll te sigurt ose funksion te dobishem.

Si trajtohet osteosarkoma?

Osteosarkoma konvencionale high-grade zakonisht trajtohet me kimioterapi sistemike dhe kirurgji.

Trajtimi zakonisht perfshin:

1. kemioterapi para kirurgjise ne shume protokolle;
2. rezeksion te plote te tumorit;
3. kemioterapi pas kirurgjise.

Barna qe mund te perfshihen ne protokollet moderne jane:

• high-dose methotrexate;
• doxorubicin;
• cisplatin;
• dhe barna te tjera ne situata te zgjedhura.

Regjimi konkret varet nga mosha, qendra dhe protokolli.

A perdoret radioterapia?

Osteosarkoma eshte relativisht me pak radiosensitive se Ewing sarcoma.

Radioterapia mund te konsiderohet kur:

• tumori nuk mund te hiqet plotesisht;
• margjinat jane te papershtatshme;
• ka semundje recurrente ose metastatike ku nevojitet kontroll lokal ose lehtesim simptomash.

Si trajtohet sarkoma Ewing?

Ewing sarcoma kerkon terapi sistemike edhe kur semundja duket e lokalizuar.

Trajtimi zakonisht kombinon:

• multiagent chemotherapy;
• kirurgji kur mund te arrihet kontroll lokal me morbiditet te pranueshem;
• radioterapi kur kirurgjia nuk eshte e pershtatshme ose kur nevojitet kontroll shtese lokal.

Nje regjim i perdorur gjeresisht perfshin VDC/IE:

• vincristine;
• doxorubicin;
• cyclophosphamide;
• alternuar me ifosfamide dhe etoposide.

Plani konkret duhet te vendoset ne qender me eksperience ne Ewing sarcoma.

Si trajtohet kondrosarkoma?

Per shumicen e kondrosarkomave konvencionale te lokalizuara, kirurgjia me margjina adekuate eshte trajtimi kryesor.

Kimioterapia tradicionale nuk eshte zakonisht shume efektive ne conventional chondrosarcoma.

Megjithate, subtipe si:

• mesenchymal chondrosarcoma;
• dedifferentiated chondrosarcoma;
• clear-cell chondrosarcoma;

kane biologji dhe strategji trajtimi te ndryshme.

Radioterapia mund te perdoret ne raste te zgjedhura, sidomos kur tumori nuk mund te hiqet plotesisht ose ndodhet ne vend anatomik te veshtire.

Si trajtohet semundja metastatike ose recurrente?

Trajtimi varet shume nga tipi i sarcomes, vendet e metastazave, koha e rikthimit dhe mundesia per rezeksion te plote.

Mushkerite jane nje vend i zakonshem metastatik, vecanerisht per osteosarkomen dhe Ewing.

Ne osteosarkome, rezeksioni i plote i metastazave pulmonare mund te jete shume i rendesishem tek paciente te zgjedhur.

Opsionet mund te perfshijne:

• kirurgji;
• kemioterapi;
• radioterapi;
• targeted therapy ne tumore ose situata specifike;
• clinical trials.

Vendimet ne recurrent bone sarcoma duhet te merren ne nje sarcoma multidisciplinary team.

Cfare ndodh pas trajtimit?

Pacientet qe kane perfunduar trajtimin kerkojne follow-up afatgjate per recurrence, metastaza dhe efektet e vona te terapise.

Ndjekja mund te perfshije:

• ekzaminim klinik;
• imazheri te zones primare;
• imazheri te mushkerive;
• vleresim te funksionit te gjymtyres ose protezes;
• rehabilitim;
• monitorim te zemres pas disa kimioterapive;
• monitorim te degjimit pas cisplatin;
• vleresim renal;
• monitorim te fertilitetit dhe zhvillimit ne paciente te rinj;
• monitorim per second malignancies sipas terapise se marre.