Përgjumje e tepruar dhe mungesë oreksi te një e moshuar 86-vjeçare: çfarë duhet bërë?
Përshëndetje.
Kam gjyshen 86 vjeçe. Ka më shumë se një javë që fle pothuajse gjatë gjithë kohës dhe ha shumë pak.
Mezi arrin të ngrihet nga shtrati. Më parë ngrihej vetë për të urinuar, ndërsa tani nuk po ngrihet më.
Çfarë mund ta shkaktojë këtë gjendje dhe çfarë duhet të bëjmë?
Përgjigje ( 1 )
Përshëndetje.
Nga ajo që më shkruani, gjyshja juaj është 86 vjeçe dhe prej më shumë se një jave fle pothuajse gjatë gjithë kohës, ushqehet shumë pak dhe nuk arrin të ngrihet si më parë.
Ky ndryshim është shqetësues dhe kërkon vlerësim urgjent mjekësor. Në këtë moshë, përgjumja e theksuar, mungesa e oreksit dhe humbja e aftësisë për t’u ngritur nuk duhen konsideruar pasoja normale të plakjes.
Ju këshilloj që gjyshja të vlerësohet menjëherë në urgjencë. Nëse mezi zgjohet, nuk mund të transportohet në mënyrë të sigurt ose është shumë e dobët, telefononi ambulancën.
Çfarë mund ta shkaktojë këtë gjendje?
1. Dehidratimi dhe marrja e pamjaftueshme e ushqimit. Nëse pi pak ujë dhe ushqehet shumë pak, mund të zhvillojë dehidratim, çrregullime të elektroliteve, dobësi të rëndë dhe përkeqësim të funksionit të veshkave.
2. Infeksionet. Infeksionet urinare, pneumonia dhe infeksione të tjera mund të shkaktojnë përgjumje, dobësi dhe ndryshim të gjendjes mendore. Ndonjëherë të moshuarit nuk kanë temperaturë të lartë. Megjithatë, vetëm përgjumja nuk është provë e infeksionit urinar.
3. Ndikimi i medikamenteve. Barnat për gjumin, qetësuesit, disa ilaçe kundër dhimbjes dhe medikamente të tjera mund të shkaktojnë përgjumje, sidomos pas ndryshimit të dozës ose kur funksioni i veshkave është i dëmtuar.
4. Probleme metabolike ose neurologjike. Çrregullimet e glukozës, natriumit, funksionit të veshkave dhe disa sëmundje neurologjike mund të shkaktojnë dobësi dhe ndryshim të vetëdijes. Duhet vlerësuar edhe deliriumi, i cili te të moshuarit mund të shfaqet me përgjumje dhe pak reagim.
Këto janë mundësi, jo diagnoza të konfirmuara.
Çfarë duhet të bëni tani?
Mos prisni edhe disa ditë. Në urgjencë, mjeku mund të vlerësojë:
1. Tensionin arterial, pulsin, temperaturën, frymëmarrjen dhe saturimin e oksigjenit.
2. Nivelin e vetëdijes dhe gjendjen neurologjike.
3. Sheqerin në gjak.
4. Hemogramën, elektrolitet dhe funksionin e veshkave.
5. Shenjat e dehidratimit apo të infeksionit.
6. Medikamentet dhe ndryshimet e fundit të dozave.
Në varësi të ekzaminimit mund të duhen edhe analiza të urinës, radiografi e mushkërive ose ekzaminime të tjera.
Mos filloni vetë antibiotikë dhe mos ndryshoni trajtimet e përshkruara pa këshillën e mjekut. Nëse është shumë e përgjumur, nuk zgjohet plotësisht ose nuk gëlltit normalisht, mos e detyroni të hajë apo të pijë, sepse mund të mbytet.
Çfarë informacioni do të doja të dija për gjyshen?
1. Kur filloi përgjumja? Papritur apo gradualisht?
2. A zgjohet lehtë kur i flisni? A ju njeh dhe përgjigjet normalisht?
3. A ka temperaturë, kollë, vështirësi në frymëmarrje apo shenja të tjera infeksioni?
4. Sa ujë pi dhe sa ushqehet? A ka të vjella ose diarre?
5. A urinon normalisht? A është pakësuar urinimi?
6. Cilat medikamente përdor tani, në çfarë dozash dhe a ka pasur ndryshime kohët e fundit?
7. A ka diabet, tension të lartë, sëmundje të zemrës, veshkave, demencë apo probleme të tjera?
8. A ka kryer analiza gjaku ose urine së fundmi? Cilat janë rezultatet?
9. A ngrihet me ndihmë apo nuk ngrihet fare? A ka pasur ndonjë rrëzim?
Këto të dhëna ndihmojnë për orientimin e mëtejshëm, por nuk duhet të vonojnë vlerësimin në urgjencë.
Kur duhet të telefononi menjëherë ambulancën?
Nëse gjyshja mezi zgjohet, humbet vetëdijen, ka vështirësi në frymëmarrje, dobësi të papritur të njërës anë të trupit, çrregullim të të folurit apo nuk reagon normalisht, kërkoni menjëherë ndihmë urgjente.
Edhe pamundësia për t’u ngritur, marrja shumë e pakët e lëngjeve dhe përkeqësimi i përgjithshëm kërkojnë vlerësim pa vonesë.
Këshilla ime përfundimtare
Gjyshja juaj ka nevojë për ekzaminim fizik dhe analiza, jo vetëm këshillim në distancë. Organizoni vlerësimin e saj urgjent. Më pas mund të më shkruani medikamentet që përdor, analizat dhe përfundimin e mjekut, pa të dhëna personale.
Për informacion shtesë, mund të lexoni edhe artikullin tonë për infeksionet urinare. Kjo nuk nënkupton se gjyshja ka domosdoshmërisht infeksion urinar.
Gjithë të mirat!
Dr. Albana Greca, MD, MMedSc