Sëmundja e Arterieve Koronare: Simptomat, Diagnostikimi dhe Trajtimi
Pikat kryesore mjekësore
Sëmundja e arterieve koronare shfaqet kur pllakat aterosklerotike ngushtojnë arteriet që ushqejnë muskulin e zemrës. Ajo mund të shkaktojë anginë, por nganjëherë nuk jep simptoma deri në infarkt.
- Simptoma të mundshme janë shtrëngimi në gjoks gjatë sforcimit, gulçimi dhe lodhja.
- Infarkti mund të ndodhë kur një pllakë çahet dhe formohet një mpiksje gjaku, edhe pa ngushtim të plotë të mëparshëm.
- EKG-ja, analizat e gjakut dhe imazheria zgjidhen sipas simptomave dhe rrezikut.
- Trajtimi përfshin kontrollin e faktorëve të rrezikut, barna dhe, për disa pacientë, stent ose bypass.
Çfarë ndodh në arteriet koronare?
Arteriet koronare sjellin gjak dhe oksigjen në muskulin e zemrës. Me kalimin e viteve, në muret e tyre mund të grumbullohen pllaka me kolesterol dhe përbërës inflamatorë. Kjo quhet aterosklerozë. Nëse rrjedhja e gjakut nuk mjafton gjatë aktivitetit, mund të shfaqet angina (dhimbja e gjoksit). Çarja e një pllake mund të shkaktojë tromb dhe sindromë koronare akute, përfshirë infarktin.
Cilat janë simptomat?
- Presion, rëndesë ose shtrëngim në gjoks, shpesh gjatë ecjes, ngjitjes së shkallëve ose stresit.
- Dhimbje që mund të përhapet në krah, shpinë, qafë ose nofull.
- Gulçim, lodhje e pazakontë, të përziera ose djersitje.
- Te disa persona, veçanërisht gratë, të moshuarit dhe njerëzit me diabet, simptomat mund të jenë më pak tipike.
Kur duhet kërkuar urgjencë?
Nëse keni dhimbje ose shtrëngim të ri, të fortë ose të vazhdueshëm në gjoks, sidomos me gulçim, djersë të ftohta, të fikët apo të përziera, telefononi 112 në Shqipëri. Mos prisni që dhimbja të kalojë dhe mos drejtoni vetë automjetin.
Cilët faktorë e rrisin rrezikun?
Faktorët kryesorë përfshijnë LDL-kolesterolin e lartë, duhanpirjen, tensionin e lartë, diabetin, sëmundjen kronike të veshkave, moshën dhe historinë familjare. Mungesa e aktivitetit fizik, pesha e tepërt dhe ushqyerja e pafavorshme mund të rrisin më tej rrezikun. Edhe problemet kardiovaskulare gjatë shtatzënisë ose sëmundjet inflamatore mund të kenë rëndësi.
Si diagnostikohet?
Mjeku vlerëson simptomat, ekzaminimin, tensionin, lipidet dhe rrezikun individual. Kur dyshohet infarkt, kërkohen vlerësim urgjent, EKG dhe troponinë sipas protokollit. Për simptomat e qëndrueshme mund të përdoren CT-angiografia koronare, teste funksionale me imazheri ose koronarografia invazive sipas nevojës. Një EKG normale nuk e përjashton sëmundjen koronare.
Si trajtohet?
Ndryshimet e stilit të jetesës
Ndalimi i duhanit, ushqyerja e shëndetshme, aktiviteti i përshtatur, gjumi dhe kontrolli i presionit, diabetit dhe kolesterolit janë masa të rëndësishme. Rehabilitimi kardiak mund të ndihmojë pas ngjarjeve koronare.
Barnat
Statinat ulin LDL dhe rrezikun kardiovaskular. Mjeku mund të përdorë barna kundër anginës, si beta-bllokues ose kalcibllokues, dhe nitratet kur janë të përshtatshme. Antitrombocitarët, përfshirë aspirinën ose klopidogrelin, përdoren sipas diagnozës dhe rrezikut të gjakderdhjes. Mos filloni aspirinën vetë vetëm për parandalim; nuk është e përshtatshme për të gjithë.
Stenti ose bypass-i
Angioplastika me stent (PCI) ose bypass-i koronar (CABG) mund të nevojiten sipas përhapjes së sëmundjes, simptomave dhe rrezikut. Jo çdo ngushtim ka nevojë për stent; vendimi merret me kardiologun.
Pyetje të shpeshta
A mund të kem sëmundje koronare pa dhimbje gjoksi?
Po. Ndonjëherë shfaqet gulçim, lodhje ose asnjë simptomë e qartë.
A është çdo dhimbje gjoksi infarkt?
Jo, por simptomat e reja ose të rënda kërkojnë vlerësim urgjent sepse infarkti nuk mund të përjashtohet në shtëpi.
A shëron stenti aterosklerozën?
Stenti trajton një ngushtim të caktuar, por ateroskleroza kërkon kontroll afatgjatë të faktorëve të rrezikut dhe terapi sipas mjekut.
Artikuj të lidhur
Referenca mjekësore
Keni pyetje për dhimbjen e gjoksit ose shëndetin e zemrës?
Nëse keni analiza, trajtime ose faktorë rreziku për sëmundjen koronare që dëshironi t’i diskutoni, informohuni si të kërkoni këshillë mjekësore.
Kujdes: Për simptoma urgjente telefononi 112. Mos prisni përgjigje online.
Informacion mjekësor: Ky artikull shërben për edukim dhe nuk zëvendëson kontrollin nga mjeku. Nuk duhet të ndryshoni vetë barnat. Data e rishikimit mjekësor nuk është ndryshuar ose deklaruar si rishikim i ri.
