Pse duhet te kontrollohen veshkat tek nje pacient me diabet?

Diabeti mund te demtoje me kalimin e kohes enet e vogla te gjakut ne veshka dhe te ndikoje ne aftesine e tyre per te filtruar gjakun.

Kjo nuk ndodh tek cdo person me diabet dhe jo cdo semundje e veshkave tek nje pacient me diabet shkaktohet domosdoshmerisht nga diabeti. Mund te ekzistojne edhe shkaqe te tjera te semundjes renale.

Problemi eshte se semundja kronike e veshkave mund te zhvillohet pa simptoma te dukshme. Nje person mund te ndihet mire edhe kur albumina ka filluar te shfaqet ne urine ose filtrimi renal ka filluar te ulet.

Per kete arsye, kontrolli periodik eshte me i vlefshem sesa pritja per simptoma.

Cilat jane analizat kryesore per kontrollin e veshkave tek diabeti?

Per screening dhe monitorim, dy matjet kryesore jane:

1. UACR – raporti albumine/kreatinine ne urine;
2. eGFR – shkalla e vleresuar e filtrimit glomerular.

1. UACR – raporti albumine/kreatinine ne urine

Albumina eshte nje proteine qe normalisht gjendet kryesisht ne gjak. Veshkat e shendetshme kufizojne kalimin e sasive te medha te albumines ne urine.

Kur filtrat e veshkave demtohen, albumina mund te filloje te shfaqet ne urine. Tek nje person me diabet, kjo mund te jete nje nga shenjat e para te demtimit renal.

Si behet UACR?

Per shumicen e pacienteve mjafton nje moster e vetme urine. Laboratori mat albuminen dhe kreatininen ne te njejten moster dhe llogarit raportin midis tyre.

Kjo eshte me praktike dhe zakonisht me e pershtatshme per screening sesa mbledhja e urines per 24 ore.

Po analiza e zakonshme e urines me dipstick?

Analiza e zakonshme e urines mund te zbuloje proteina, gjak, glukoze dhe gjetje te tjera te dobishme, por nuk eshte zevendesim i mire per UACR kur qellimi eshte screening-u i hershem i semundjes renale tek diabeti.

UACR eshte me i pershtatshem per matjen e sasive te vogla te albumines qe mund te mos zbulohen mire nga nje dipstick standard.

2. eGFR – shkalla e vleresuar e filtrimit glomerular

eGFR tregon afersisht sa mire po filtrojne veshkat gjakun. Zakonisht llogaritet nga kreatinina ne gjak duke perdorur nje formule te validuar.

Laboratori shpesh e raporton automatikisht eGFR bashke me kreatininen.

Nje vlere me e ulet e eGFR tregon kapacitet me te ulet filtrues, por rezultati duhet interpretuar ne kontekst dhe shpesh duhet konfirmuar ne kohe.

Si interpretohet eGFR?

Po nje eGFR nen 60?

Nje eGFR nen 60 mL/min/1.73 m2 eshte jonormale dhe, nese mbetet e tille per te pakten 3 muaj, ploteson nje nga kriteret kryesore per semundje kronike te veshkave.

Nje renie e papritur e eGFR nuk duhet quajtur automatikisht semundje kronike. Mund te ekzistoje edhe demtim akut i veshkave, dehidrim ose nje shkak tjeter qe duhet vleresuar.

A do te thote eGFR nen 15 se duhet patjeter dialize?

Jo vetem nga ky numer. G5, pra eGFR nen 15, klasifikohet si kidney failure, por vendimi per dialize nuk merret vetem nga nje rezultat laboratorik.

Nefrologu merr parasysh simptomat, komplikacionet, ekuilibrin e lengjeve dhe elektroliteve, gjendjen ushqyese dhe faktore te tjere klinike. Disa paciente mund te kerkojne terapi zevendesuese renale, por koha e fillimit individualizohet.

Po kreatinina dhe urea?

Kreatinina

Kreatinina eshte nje produkt qe lidhet kryesisht me metabolizmin normal te kreatines ne muskuj dhe eliminohet nga veshkat.

Kur funksioni filtrues ulet, kreatinina mund te rritet. Megjithate, nuk duhet te perdoren pragje te thjeshta si “mbi 1.2 tek grate” ose “mbi 1.4 tek burrat” per te vendosur nese veshkat jane te demtuara.

Vlera ndikohet nga masa muskulore, mosha, dieta, barna te caktuara dhe faktore te tjere. Per kete arsye, eGFR jep me shume informacion sesa kreatinina e izoluar.

Urea ose BUN

Urea dhe BUN mund te japin informacion shtese, por nuk jane testet kryesore per screening-un e semundjes kronike te veshkave tek diabeti.

Ato mund te ndryshojne edhe nga hidratimi, marrja e proteinave, semundje akute dhe faktore te tjere. Prandaj nje vlere e larte nuk do te thote automatikisht se veshkat po deshtojne.

Nje panel metabolik baze mund te perfshije kreatininen, BUN dhe elektrolitet, por per screening-un renal tek diabeti duhet te kemi parasysh vecanerisht eGFR dhe UACR.

Sa shpesh duhet te kontrollohen veshkat tek diabeti?

Frekuenca mund te jete me e larte kur eGFR po bie, albuminuria po rritet, ndryshohet trajtimi ose ekzistojne komplikacione.

Cfare ndodh nese UACR ose eGFR del jonormale?

Nje rezultat i vetem nuk duhet interpretuar pa kontekst. Mjeku mund te kerkoje:

• perseritjen e UACR;
• perseritjen e kreatinines dhe eGFR;
• analize te plote urine;
• kontroll te kaliumit dhe elektroliteve;
• matjen dhe kontrollin e tensionit arterial;
• vleresimin e kontrollit te diabetit;
• rishikimin e barnave;
• analiza ose ekzaminime te tjera nese dyshohet nje shkak tjeter.

Pse mund te perseritet UACR?

Albuminuria ka variabilitet natyral. Nje rezultat mund te rritet perkohesisht nga:

• ushtrim fizik intensiv;
• temperature ose infeksion;
• infeksion urinar;
• menstruacione;
• hiperglicemi e theksuar;
• tension shume i larte;
• insuficience kardiake.

Per kete arsye, albuminuria persistente zakonisht konfirmohet me matje te perseritura dhe jo nga nje rezultat i vetem.

Pse kontrollohen edhe tensioni dhe glukoza?

Shendeti i veshkave tek diabeti nuk varet vetem nga analizat renale. Kontrolli i glukozes dhe tensionit arterial eshte pjese e rendesishme e strategjise per uljen e rrezikut te progresionit te semundjes renale dhe komplikacioneve kardiovaskulare.

Gjithashtu, rezultatet e eGFR dhe UACR mund te ndikojne ne zgjedhjen dhe dozimin e disa barnave per diabetin, tensionin dhe semundjen kronike te veshkave.

Kur duhet konsultuar nefrologu?

Jo cdo rezultat jonormal kerkon menjehere nefrolog, por referimi behet i rendesishem kur:

• eGFR po ulet ne menyre te vazhdueshme ose te shpejte;
• albuminuria po rritet ne menyre te vazhdueshme;
• eGFR eshte nen 30 mL/min/1.73 m2;
• shkaku i semundjes renale nuk eshte i qarte;
• ka crregullime te veshtira te kaliumit ose elektroliteve;
• ka hipertension rezistent;
• ka anemi ose komplikacione te tjera te semundjes kronike te veshkave;
• ka gjak ne urine ose shenja qe sugjerojne nje semundje renale jo tipike per diabetin.

A kerkohet biopsi e veshkave per cdo pacient diabetik?

Jo. Biopsia nuk eshte test rutinor per screening-un e veshkave tek diabeti.

Ajo mund te merret ne konsiderate nga nefrologu kur pamja klinike nuk eshte tipike, kur dyshohet nje semundje tjeter e veshkave ose kur rezultati mund te ndryshoje trajtimin.