Si ndodh shtatzania?

Shtatzania mund te filloje kur spermatozoidet hyjne ne traktin riprodhues femeror dhe nje spermatozoid fekondon nje veze.

Veza lirohet nga vezorja gjate ovulacionit dhe mund te fekondohet per nje kohe relativisht te shkurter pas lirimit.

Spermatozoidet, nga ana tjeter, mund te mbijetojne ne traktin riprodhues femeror per disa dite. Per kete arsye shtatzania mund te ndodhe edhe kur marredhenia seksuale eshte kryer disa dite para ovulacionit.

Per me shume informacion mbi fazat dhe ndryshimet e ciklit lexoni ciklin menstrual .

Kur ndodh ovulacioni?

Ovulacioni nuk ndodh domosdoshmerisht ne diten e 14-te dhe as ne diten e 10-te te ciklit.

Tek shume femra ai ndodh afersisht 12-14 dite para menstruacioneve te ardhshme, por dita mund te ndryshoje sipas gjatesise se ciklit, stresit, semundjeve, ndryshimeve hormonale, periudhes pas lindjes dhe faktoreve te tjere.

Veza zakonisht mund te fekondohet per rreth 12-24 ore pas ovulacionit, ndersa spermatozoidet mund te mbijetojne deri ne rreth 5 dite.

Kjo krijon nje dritare fertile prej disa ditesh rreth ovulacionit.

A mjafton aplikacioni i ciklit per te shmangur shtatzanine?

Jo si metode e vetme per nje person qe deshiron mbrojtje te larte.

Aplikacioni mund te parashikoje daten e mundshme te ovulacionit, por nuk mund ta dije me siguri kur ovulacioni ka ndodhur ne nje cikel te caktuar.

Metodat e njohjes se fertilitetit mund te perdoren, por kerkojne trajnim, monitorim sistematik dhe perdorim te prezervativit ose shmangie te marredhenieve vaginale ne ditet fertile.

Cilat metoda kontraceptive jane me efektive?

Efektiviteti varet jo vetem nga metoda, por edhe nga sa lehte mund te perdoret sakte ne jeten e perditshme.

Prezervativi

Prezervativi krijon nje barriere qe pengon spermen te hyje ne traktin riprodhues.

Ai ka nje avantazh qe metodat hormonale dhe DIU-ja nuk e kane: ndihmon ne mbrojtjen nga shumica e infeksioneve seksualisht te transmetueshme, perfshire HIV.

Per ta perdorur sa me mire:

• perdorni nje prezervativ te ri ne cdo marredhenie;
• kontrolloni daten e skadences;
• vendoseni para kontaktit genital qe mund te transmetoje lengje seksuale;
• mos perdorni dy prezervative njekohesisht;
• me prezervativ latex shmangni lubrifikantet me baze vajore;
• mbajeni ne menyre qe te mos demtohet nga nxehtesia ose sende te mprehta.

Prezervativi ul ndjeshem rrezikun nga IST, por nuk e eliminon plotesisht rrezikun nga infeksionet qe mund te transmetohen edhe nga lekura qe nuk mbulohet prej tij.

Lexoni edhe infeksionet seksualisht te transmetueshme .

Pilulat kontraceptive

Ekzistojne dy kategori kryesore:

• pilula e kombinuar me estrogen dhe progestin;
• pilula vetem me progestin.

Ato parandalojne shtatzanine kryesisht duke penguar ovulacionin dhe duke ndryshuar mukusin e qafes se mitres.

Pilulat jane shume efektive kur merren sakte, por harresa e dozave ul mbrojtjen.

A mund ta perdore cdo grua pilulen e kombinuar?

Jo. Metodat qe permbajne estrogen mund te mos jene te pershtatshme ne disa situata, si:

• migrena me aura;
• historia e trombozes ose embolise;
• disa crregullime te mpiksjes;
• hipertensioni i rende ose i pakontrolluar;
• disa semundje te melcise;
• disa lloje kanceri;
• pirja e duhanit ne moshen 35 vjec ose me shume;
• periudha te caktuara pas lindjes.

Patch-i dhe unaza vaginale

Patch-i kontraceptiv leshon hormone permes lekures, ndersa unaza vendoset ne vagine dhe leshon hormone gradualisht.

Shumica e formulimeve te ketyre metodave permbajne estrogen dhe progestin, ndaj shume nga kufizimet qe vlejne per pilulen e kombinuar vlejne edhe per to.

Avantazhi eshte se nuk kerkojne marrjen e nje tablete cdo dite, megjithese duhet respektuar orari i nderrimit.

Injeksioni kontraceptiv

Injeksioni me progestin jep mbrojtje per disa muaj, ne varesi te preparatit.

Nje nga preparatet me te perdorura jepet afersisht cdo 3 muaj.

Mund te shkaktoje ndryshime ne menstruacione dhe tek disa persona menstruacionet mund te ndalojne gjate perdorimit.

Pas nderprerjes se injeksionit, kthimi i fertilitetit mund te marre me shume kohe sesa pas pilules, DIU-se ose implantit.

Implanti kontraceptiv

Implanti eshte nje shufer e vogel fleksibel qe vendoset nen lekuren e pjeses se siperme te krahut nga nje profesionist shendetesor.

Ai leshon progestin dhe eshte mbi 99% efektiv.

Kohezgjatja e mbrojtjes varet nga produkti dhe udhezimet rregullatore ne vendin ku perdoret.

Efekti anesor me i zakonshem eshte ndryshimi i modelit te gjakderdhjes: menstruacionet mund te behen te crregullta, me te rralla, me te shpeshta ose mund te mungojne.

Pas heqjes, fertiliteti zakonisht rikthehet shpejt.

DIU: hormonale apo me baker?

DIU-ja eshte nje pajisje e vogel qe vendoset ne miter nga nje profesionist shendetesor.

Ka dy kategori kryesore:

Te dyja jane metoda te kthyeshme dhe shume efektive.

Diafragma dhe metodat e tjera barriere

Diafragma vendoset brenda vagines dhe mbulon qafen e mitres. Zakonisht perdoret bashke me spermicid.

Ajo kerkon perdorim korrekt ne cdo marredhenie dhe ne perdorimin e zakonshem eshte me pak efektive se DIU-ja ose implanti.

Nuk duhet ngaterruar me prezervativin: diafragma nuk ofron te njejten mbrojtje ndaj infeksioneve seksualisht te transmetueshme.

Cfare duhet bere pas nje marredhenieje te pambrojtur?

Nese nuk eshte perdorur kontracepsion, prezervativi eshte care ose eshte harruar metoda e zakonshme, mund te perdoret kontracepsioni emergjent.

Cfare duhet ditur pas ulipristalit?

Pas ulipristalit, metodat hormonale zakonisht nuk duhet te fillohen ose rifillohen per 5 dite, sepse progestini mund te ule efektin e ulipristalit.

Pas rifillimit te kontracepsionit hormonal duhet perdorur prezervativ ose shmangie e marredhenieve vaginale per periudhen e rekomanduar, zakonisht 7 dite, sipas metodes.

Po pas levonorgestrelit?

Kontracepsioni i rregullt hormonal mund te fillohet ose rifillohet menjehere pas levonorgestrelit, por nevojitet metode barriere per ditet e para sipas metodes se zgjedhur.

Kur duhet bere test shtatzanie?

Nese menstruacionet nuk vijne, jane shume ndryshe nga zakonisht ose nuk ka gjakderdhje brenda rreth 3 javeve pas kontracepsionit emergjent, duhet bere test shtatzanie.

Lexoni edhe kur dhe si behet testi i shtatzanise .

Metodat e perhershme

Sterilizimi eshte menduar per persona qe jane te sigurt se nuk deshirojne shtatzani ne te ardhmen.

Sterilizimi femeror

Tubat fallopiane bllokohen ose nderpriten me procedure kirurgjikale. Procedura duhet konsideruar e perhershme.

Vazektomia

Tek meshkujt, vazektomia bllokon kanalet qe transportojne spermatozoidet.

Ajo zakonisht eshte procedure me e vogel se sterilizimi femeror, por nuk behet efektive menjehere. Duhet perdorur nje metode tjeter derisa analiza e spermes te konfirmoje suksesin e procedures.

A eshte abstinenca 100% efektive?

Nese nuk kryhet marredhenie vaginale dhe sperma nuk arrin ne vagine ose prane hyrjes vaginale, shtatzania nga marredhenia seksuale nuk mund te ndodhe.

Por ideja e “abstinences vetem gjate ovulacionit” nuk eshte e njejta gje. Parashikimi i sakte i ovulacionit mund te jete i veshtire dhe spermatozoidet mund te mbijetojne per disa dite.

Si zgjidhet metoda me e pershtatshme?

Nuk ekziston nje metode e vetme qe eshte me e mira per cdo person.

Vendimi duhet te marre parasysh:

• sa e rendesishme eshte shmangia e shtatzanise;
• sa kohe deshironi mbrojtje;
• nese deshironi femije ne te ardhmen;
• nese mund te kujtoni nje pilule cdo dite;
• menstruacionet e renda ose te dhimbshme;
• migrenen;
• tensionin arterial;
• duhanpirjen;
• historine e trombozes;
• semundjet e melcise;
• historine e kancerit te gjirit;
• barnat qe perdorni;
• ushqyerjen me gji;
• nevojen per mbrojtje nga IST.

A shkakton kontracepsioni infertilitet?

Metodat moderne te kthyeshme te kontracepsionit nuk shkaktojne infertilitet te perhershem.

Pas nderprerjes se pilules, heqjes se DIU-se ose implantit, fertiliteti zakonisht rikthehet shpejt.

Pas injeksionit kthimi i ovulacionit mund te vonohet per disa muaj, por kjo nuk do te thote infertilitet i perhershem.

Pyetje te shpeshta