INFEKSIONET VAGINALE MYKOTIKE
Përgjigjja e shkurtër
Infeksioni vaginal mykotik (kandidiaza vulvovaginale) është rritja e tepruar e kërpudhave Candida në zonën vaginale dhe vulvare. Shkakton shpesh kruarje, djegie, skuqje dhe sekrecione të bardha pa erë të fortë. Nuk është zakonisht infeksion seksualisht i transmetueshëm. Trajtohet me barna antimykotike, por simptomat e ngjashme mund të shkaktohen edhe nga sëmundje të tjera, ndaj vetëdiagnostikimi nuk është gjithnjë i sigurt.
Kandidiaza është një nga shkaqet e vaginitit, por jo çdo vaginit është infeksion mykotik. Prania e Candida pa simptoma nuk do të thotë domosdoshmërisht sëmundje që kërkon trajtim.
Cilat janë simptomat e infeksionit vaginal mykotik?
- Kruarje dhe irritim i vulvës dhe vaginës.
- Djegie ose ndjesi shpimi, sidomos gjatë urinimit kur urina prek lëkurën e irrituar, ose gjatë marrëdhënieve seksuale.
- Skuqje, ënjtje dhe ndonjëherë çarje të vogla të lëkurës së vulvës.
- Sekrecione të bardha, të trasha, shpesh të ngjashme me gjizën, zakonisht pa erë të fortë; ndonjëherë sekrecionet janë më të holla ose nuk ndryshojnë.
Vetëm simptomat nuk e konfirmojnë diagnozën. Erë e fortë e pakëndshme, sekrecione të verdha ose jeshile, dhimbje në fund të barkut, temperaturë ose gjakderdhje e pazakontë kërkojnë vlerësim për shkaqe të tjera, përfshirë vaginozën bakteriale dhe infeksionet seksualisht të transmetueshme.
Çfarë e shkakton kandidiazën vaginale?
Shkaktari më i zakonshëm është Candida albicans; disa episode shkaktohen nga specie të tjera, përfshirë Candida glabrata. Këto janë kërpudha, jo baktere. Ekuilibri i mikroorganizmave vaginalë dhe faktorë individualë mund të ndikojnë në shfaqjen e simptomave.
Faktorët që mund të rrisin rrezikun përfshijnë përdorimin e antibiotikëve, shtatzëninë, diabetin e pakontrolluar dhe dobësimin e sistemit imunitar. Shumë gra me infeksion mykotik nuk kanë ndonjë faktor të dukshëm rreziku. Kur infeksionet përsëriten dhe ka probleme me glukozën, mund të jetë e dobishme të vlerësohet edhe kontrolli i sheqerit në gjak, sipas moshës dhe situatës klinike.
Si diagnostikohet infeksioni vaginal mykotik?
Mjeku merr historinë e simptomave dhe, kur është e nevojshme, kryen ekzaminim gjinekologjik. Mostra e sekrecioneve mund të shihet në mikroskop, përfshirë përgatitjen me KOH. pH-ja vaginale zakonisht mbetet në intervalin normal acid te kandidiaza, por pH-ja nuk mjafton vetëm për diagnozën. Nëse mikroskopia është negative dhe simptomat vazhdojnë, mund të kërkohet kulturë ose test tjetër i përshtatshëm për Candida.
Në infeksionet e komplikuara ose të përsëritura mund të nevojitet identifikimi i species dhe, në raste të caktuara, testimi i ndjeshmërisë ndaj antimykotikëve. Kjo ndihmon të dallohen infeksionet nga C. albicans nga ato të shkaktuara nga specie jo-albicans që mund t’i përgjigjen më pak trajtimit të zakonshëm.
Djegia gjatë urinimit nuk është gjithmonë shenjë e një infeksioni vaginal; kur ka urinim të shpeshtë, urgjencë urinare ose simptoma të tjera, mjeku mund të shqyrtojë edhe cistitin.
Si trajtohet kandidiaza vulvovaginale?
Infeksioni i pakomplikuar
Opsionet përfshijnë antimykotikë azolikë lokalë, si klotrimazoli ose mikonazoli, me skema që ndryshojnë sipas preparatit (shpesh 1–7 ditë), ose flukonazol oral në raste të përshtatshme jashtë shtatzënisë. Zgjedhja varet nga diagnoza, gjendja shëndetësore, barnat e tjera dhe këshilla e mjekut ose farmacistit. Flukonazoli oral mund të ketë ndërveprime medikamentoze dhe nuk është i përshtatshëm për të gjithë.
Infeksioni i përsëritur ose i komplikuar
CDC e përkufizon kandidiazën vulvovaginale të përsëritur zakonisht si 3 ose më shumë episode simptomatike brenda më pak se një viti. Mjeku mund të rekomandojë trajtim fillestar më të gjatë (p.sh. 7–14 ditë me azol lokal) dhe, kur është e përshtatshme, trajtim mbajtës për disa muaj. Skemat me flukonazol javor për 6 muaj përdoren vetëm kur vlerësohen dhe ndiqen nga mjeku; ato kontrollojnë rikthimet, por jo gjithmonë sjellin shërim përfundimtar.
Speciet jo-albicans dhe rastet rezistente kërkojnë vlerësim të veçantë. Mos përdorni vetë preparate me acid borik ose trajtime të gjata pa udhëzim specialisti, veçanërisht gjatë shtatzënisë.
A duhet trajtuar partneri?
Kandidiaza e zakonshme vulvovaginale nuk merret zakonisht gjatë marrëdhënieve seksuale dhe trajtimi rutinë i partnerit pa simptoma nuk rekomandohet. Nëse partneri ka skuqje ose kruarje të penisit, duhet të vlerësohet dhe mund të ketë nevojë për trajtim lokal.
Infeksioni vaginal mykotik gjatë shtatzënisë
Në shtatzëni, CDC rekomandon vetëm azole lokale të përdorura për 7 ditë. Flukonazoli oral nuk duhet përdorur, për shkak të shqetësimeve lidhur me rreziqet e mundshme për shtatzëninë. Konsultohuni me obstetrin ose maminë përpara përdorimit të barnave antimykotike.
Infeksionet e zakonshme mykotike në shtatzëni përgjithësisht trajtohen me sukses, por është e rëndësishme të konfirmohet shkaku i simptomave. Temperaturë, dhimbje e fortë, gjakderdhje ose rrjedhje e lëngut të dyshuar amniotik kërkojnë vlerësim të shpejtë.
Si mund të ulet rreziku i infeksioneve dhe kur duhet vizituar mjeku?
Shmangni shpëlarjet brenda vaginës (douching), produktet e parfumuara irrituese dhe përdorimin e antibiotikëve pa arsye mjekësore. Të brendshmet e rehatshme dhe ndërrimi i rrobave të lagura mund të ndihmojnë në uljen e irritimit, por nuk garantojnë parandalimin e infeksionit. Nuk ka prova të forta që probiotikët ose preparatet homeopatike trajtojnë kandidiazën.
Kontaktoni mjekun veçanërisht kur simptomat shfaqen për herë të parë, kur nuk përmirësohen pas trajtimit, rikthehen brenda 2 muajve, përsëriten shpesh, ose nëse jeni shtatzënë, keni diabet të pakontrolluar apo imunitet të dobësuar. Kërkoni vlerësim më të shpejtë nëse ka temperaturë, dhimbje në fund të barkut, gjakderdhje të pazakontë ose përkeqësim të rëndësishëm.
Pyetje të shpeshta
A është infeksioni vaginal mykotik një IST?
Zakonisht jo. Kandidiaza vulvovaginale nuk klasifikohet zakonisht si infeksion seksualisht i transmetueshëm, edhe pse aktiviteti seksual mund të ndikojë te disa simptoma.
A tregojnë gjithmonë sekrecionet e bardha infeksion mykotik?
Jo. Sekrecionet normale dhe disa gjendje të tjera mund të kenë pamje të ngjashme. Diagnoza varet nga simptomat dhe, kur duhet, nga testimi.
A mund të trajtohet kandidiaza vetëm me probiotikë?
Nuk ka prova të mjaftueshme që probiotikët të zëvendësojnë trajtimin antimykotik të konfirmuar.
Pse rikthehet infeksioni pas trajtimit?
Mund të jetë një episod i ri, një specie tjetër e Candida, rezistencë ndaj trajtimit ose një shkak tjetër i simptomave. Në këto raste rekomandohet vlerësim dhe, sipas rastit, kulturë.
Artikuj të lidhur
Referenca mjekësore
Keni pyetje për infeksionet vaginale mykotike? Bëj një pyetje.
Informacioni është edukativ dhe nuk zëvendëson vizitën gjinekologjike. Për simptoma urgjente kërkoni kujdes mjekësor, jo përgjigje online.
AUTORE E ARTIKULLIT
Dr. Albana Greca, MD, MMedSc
Mjeke Familjeje (Family Physician)
Përmbajtja është përditësuar në bazë të udhëzimeve editoriale dhe referencave mjekësore të cituara.