Infeksionet e Syrit: Llojet, Simptomat dhe Kur Duhet Okulisti
Permbledhje e shpejte
Infeksionet e syrit mund te prekin konjuktiven, kornen, qepallat, qesen e lotit ose strukturat e brendshme te syrit. Shumica e rasteve te konjuktivitit jane te lehta, por dhimbja e forte, ndjeshmeria ndaj drites, ulja e shikimit, perdorimi i lenteve te kontaktit ose skuqja pas operacionit ne sy mund te tregojne nje problem me serioz. Keratiti dhe endoftalmiti mund te demtojne shikimin dhe kerkojne vleresim te shpejte nga okulisti.
Jo cdo sy i kuq eshte nje konjuktivit i thjeshte.
Kerkoni vleresim urgjent nga okulisti nese keni dhimbje te forte ne sy, fotofobi, ulje ose turbullim te ri te shikimit, skuqje te forte, plage ose trauma te syrit, ose nese perdorni lente kontakti dhe keni sy te kuq e te dhimbshem. Nje sy qe behet i dhimbshem dhe humbet shikimin pas operacionit ose injeksionit intraokular duhet vleresuar menjehere.
Cfare jane infeksionet e syrit?
Infeksionet e syrit zhvillohen kur mikroorganizma si viruse, baktere, kerpudha ose parazite infektojne nje pjese te syrit ose indet perreth tij.
Mund te preken:
- konjuktiva;
- kornea;
- qepallat;
- qesja lacrimale;
- retina dhe koroidea;
- strukturat e brendshme te kokerdhokut te syrit.
Rendesa ndryshon shume. Nje konjuktivit viral mund te kaloje pa pasoja, ndersa nje keratit mikrobik ose endoftalmit mund te rrezikoje shikimin.
Skuqja e syrit nuk do te thote automatikisht infeksion.
Alergjia, tharja e syrit, trauma, trupat e huaj, inflamacioni, glaukoma akute dhe semundje te tjera mund te japin skuqje. Diagnoza nuk duhet vendosur vetem nga ngjyra e syrit.
1. Konjuktiviti
Konjuktiviti eshte inflamacion i konjuktives, membranes se holle qe mbulon pjesen e bardhe te syrit dhe pjesen e brendshme te qepallave.
Shkaqet me te zakonshme jane:
- viruset;
- bakteret;
- alergjite;
- irrituesit kimike ose mjedisore.
Pra, jo cdo konjuktivit eshte infektiv.
Per nje shpjegim me te detajuar mund te lexoni edhe konjuktiviti .
Konjuktiviti viral
Shpesh shkakton sy te kuq, lotim dhe sekrecion ujor. Mund te filloje ne nje sy dhe te kaloje ne tjetrin.
Shpesh shoqerohet me simptoma te nje infeksioni respirator. Adenoviruset jane nje shkak i zakonshem.
Shumica e rasteve jane te lehta dhe sherohen pa antibiotike.
Konjuktiviti bakterial
Mund te shkaktoje sekrecion me te trashe, qelb ose ngjitje te qepallave, vecanerisht ne mengjes.
Disa raste te lehta mund te permiresohen spontanisht. Antibiotiku okulistik mund te rekomandohet ne raste te caktuara nga mjeku.
Nga simptomat nuk eshte gjithmone e mundur te dallohen me siguri forma virale dhe bakteriale.
Kjo eshte arsyeja pse antibiotiku nuk duhet perdorur automatikisht per cdo sy te kuq.
2. Keratiti – infeksioni i kornese
Keratiti eshte inflamacion i kornese. Kur shkaktohet nga nje mikroorganizem quhet keratit mikrobik.
Shenjat mund te perfshijne:
- dhimbje ne sy;
- skuqje;
- ndjeshmeri ndaj drites;
- turbullim ose ulje te shikimit;
- lotim te shtuar;
- sekrecione;
- ndjesi sikur ka dicka brenda syrit.
Keratiti mund te demtoje kornen dhe shikimin.
Nese keni kombinimin e dhimbjes se syrit, fotofobise dhe uljes se shikimit, sidomos nese perdorni lente kontakti, mos e trajtoni si konjuktivit te thjeshte.
Keratiti bakterial
Mund te perparoje shpejt dhe te shkaktoje ulcer te kornese, cikatrice dhe humbje te shikimit.
Perdorimi i lenteve te kontaktit, sidomos gjate nates ose me higjiene jo te pershtatshme, eshte faktor i rendesishem rreziku.
Keratiti nga herpes simplex
Herpes simplex mund te infektoje kornen dhe te shkaktoje episode qe perseriten.
Trajtimi mund te perfshije antivirale. Pikat me kortikosteroid duhet te perdoren vetem nen kontrollin e okulistit, sepse ne disa forma herpetike mund ta perkeqesojne semundjen.
Keratiti mykotik
Kerpudhat si Fusarium, Aspergillus dhe Candida mund te shkaktojne keratit.
Rreziku rritet pas demtimit te kornese, sidomos nga materiale bimore, si dege ose gjemba, dhe mund te rritet edhe me lente kontakti ose perdorim te kortikosteroideve.
Keratiti nga Acanthamoeba
Acanthamoeba eshte nje amebe qe gjendet ne uje dhe mjedis. Infeksioni eshte i rralle, por mund te jete shume serioz.
Shfaqet me shpesh tek perdoruesit e lenteve te kontaktit, vecanerisht kur:
- lentet pastrohen ose ruhen me uje rubineti;
- behet dush me lente;
- behet not me lente;
- lentet perdoren ne jacuzzi;
- higjiena e lenteve nuk eshte e pershtatshme.
Perdoruesit e lenteve te kontaktit: nje grup i rendesishem rreziku
Nje sy i kuq tek nje person qe perdor lente kontakti kerkon me shume kujdes sesa nje skuqje e zakonshme.
Hiqni lentet dhe kontaktoni okulistin menjehere nese keni:
- dhimbje qe vazhdon ose perkeqesohet;
- fotofobi;
- turbullim te papritur te shikimit;
- sekrecion te pazakonte;
- lotim te madh;
- skuqje qe nuk permiresohet pasi hiqni lentet.
Mos pastroni ose ruani lente kontakti ne uje ose peshtyme. Hiqini para dushit, notit dhe jacuzzi-t.
3. Hordeolumi – “elbi” i qepalles
Hordeolumi eshte nje gunge e vogel, e kuqe dhe zakonisht e dhimbshme ne qepalle. Shpesh lidhet me infeksion te nje folikuli te qerpikut ose gjendre te qepalles.
Shumica e rasteve permiresohen me kompresa te ngrohta.
Antibiotiku nuk eshte automatikisht i nevojshem per cdo hordeolum.
Nese skuqja perhapet, ka enjtje te madhe, dhimbje te forte, temperature ose lezioni nuk permiresohet, duhet vleresim mjekesor.
4. Blefariti – jo gjithmone infeksion
Blefariti eshte inflamacion i skajeve te qepallave.
Mund te lidhet me:
- rritje te baktereve normale te lekures;
- bllokim te gjendrave te yndyres;
- dermatit seborrheik;
- rosacea;
- faktore te tjere inflamatore.
Mund te shkaktoje skuqje, kruarje, djegie dhe kore ne baze te qerpikeve.
Blefariti shpesh eshte kronik dhe menaxhimi mund te kerkoje higjiene te rregullt te qepallave. Antibiotiket perdoren vetem ne situata te caktuara.
5. Trachoma
Trachoma eshte nje infeksion kronik i syrit i shkaktuar nga disa lloje te bakterit Chlamydia trachomatis.
Infeksionet e perseritura mund te shkaktojne cikatrice ne pjesen e brendshme te qepalles. Me kalimin e viteve qerpiket mund te kthehen nga brenda dhe te ferkojne kornen, duke shkaktuar demtim te pakthyeshem te shikimit.
Trachoma mbetet problem i shendetit publik ne disa vende te botes, por nuk eshte nje nga shkaqet tipike te syrit te kuq ne Shqiperi.
Trachoma dhe klamidia gjenitale lidhen me te njejten specie bakteriale, por nuk jane i njejti manifestim klinik.
Per informacion te pergjithshem mbi infeksionin seksualisht te transmetueshem mund te lexoni klamidia .
6. Endoftalmiti
Endoftalmiti eshte infeksion i rende i strukturave te brendshme te syrit.
Mund te shfaqet pas:
- operacionit te syrit;
- injeksioneve intraokulare;
- traumes qe hap syrin;
- me rralle, perhapjes se infeksionit nepermjet gjakut.
Shenjat mund te perfshijne dhimbje, skuqje dhe ulje progresive te shikimit. Megjithate, mungesa e dhimbjes nuk e perjashton.
Endoftalmiti eshte urgjence okulistike.
Nese shikimi ulet, syri skuqet ose fillon dhimbja pas operacionit te kataraktit, nje procedure okulistike ose nje injeksioni ne sy, kontaktoni menjehere kliniken ose urgjencen okulistike.
7. Infeksionet qe prekin retinen
CMV retinitis
Cytomegalovirus, ose CMV, mund te shkaktoje retinit tek persona me imunitet shume te dobesuar, vecanerisht ne disa persona me HIV te avancuar, pas transplantit ose ne situata te tjera imunosupresioni.
Mund te shkaktoje:
- turbullim shikimi;
- njolla ose floaters ne fushepamje;
- humbje te pjeseve te fushes pamore;
- ulje progresive te shikimit.
CMV retinitis nuk eshte infeksion tipik i syrit tek nje person i shendetshem me imunitet normal.
Toksoplazmoza okulare
Toxoplasma gondii mund te shkaktoje retinokoroidit.
Infeksioni mund te jete kongjenital ose i fituar dhe mund te riaktivizohet me vone.
Shenjat mund te perfshijne:
- shikim te turbullt;
- ulje te shikimit;
- dhimbje ose fotofobi;
- skuqje;
- lotim.
Jo cdo person i infektuar me Toxoplasma zhvillon semundje okulare.
8. Dakriocistiti
Dakriocistiti eshte infeksion i qeses lacrimale, strukture qe mbledh lotet para se ato te kalojne drejt hundes.
Zakonisht lidhet me bllokim te kanalit nasolacrimal.
Mund te shkaktoje dhimbje, skuqje dhe enjtje prane kendit te brendshem te syrit, afer hundes, dhe ndonjehere sekrecion.
Qesja lacrimale nuk prodhon lotet.
Lotet prodhohen kryesisht nga gjendra lacrimale. Qesja lacrimale eshte pjese e sistemit qe i kullon lotet drejt hundes.
9. Konjuktiviti tek te porsalindurit
Nje i porsalindur me sy te kuq, qepalla te enjtura ose sekrecion nga syri duhet te vleresohet nga mjeku.
Shkaqet mund te perfshijne:
- bllokim te kanalit te lotit;
- irritim kimik;
- infeksion bakterial;
- klamidia;
- gonorrea;
- herpes dhe infeksione te tjera.
Konjuktiviti nga klamidia shfaqet shpesh disa dite pas lindjes dhe kerkon trajtim sistemik, jo vetem pika okulistike.
Per informacion mbi infeksionin tek te rriturit mund te lexoni edhe klamidia .
Konjuktiviti gonokoksik
Infeksioni me Neisseria gonorrhoeae mund te shkaktoje konjuktivit shume agresiv tek i porsalinduri dhe mund te demtoje kornen nese nuk trajtohet shpejt.
Per informacion mbi infeksionin seksualisht te transmetueshem mund te lexoni edhe gonorrea .
Nje i porsalindur me sekrecion ose skuqje te syrit duhet pare nga mjeku menjehere.
Mos perdorni pika te mbetura nga nje person tjeter dhe mos prisni disa dite per te pare nese do te kaloje vetvetiu.
Si diagnostikohen infeksionet e syrit?
Diagnoza varet nga pjesa e syrit qe eshte prekur.
Okulisti mund te perdore:
- matjen e mprehtesise se shikimit;
- ekzaminimin me llampen e carjes;
- fluoresceine per te pare demtime te kornese;
- ekzaminimin e retines;
- matjen e presionit te syrit kur eshte e pershtatshme;
- mostra nga konjuktiva ose kornea;
- kultura, PCR ose analiza te tjera mikrobiologjike ne raste te zgjedhura.
Per keratitin, okulisti mund te marre nje scraping te vogel te kornese per kulture ose analiza te tjera.
Si trajtohen infeksionet e syrit?
Nuk ekziston nje trajtim i vetem.
| Shkaku | Trajtimi i pergjithshem |
|---|---|
| Infeksion bakterial | Mund te kerkoje antibiotik okulistik ose sistemik, sipas vendit dhe rendeses. |
| Infeksion viral | Shumica e konjuktiviteve virale trajtohen me masa mbeshtetese. Herpesi mund te kerkoje antiviral. |
| Infeksion mykotik | Keratin antifungal me recete dhe ndonjehere trajtim afatgjate ose kirurgjikal. |
| Acanthamoeba | Trajtim specifik i zgjatur nga okulisti. |
| Endoftalmit | Trajtim urgjent specialistik, shpesh me antibiotike ose antimikrobike te administruara direkt ne sy dhe ndonjehere kirurgji. |
Mos perdorni pika me kortizon pa diagnoze okulistike.
Kortikosteroidet mund te perkeqesojne disa infeksione, perfshire keratitin herpetik ose mykotik, dhe mund ta bejne diagnozen me te veshtire.
Kur nje sy i kuq kerkon vleresim urgjent?
Kerkoni okulistin urgjentisht nese ka:
- dhimbje te forte;
- fotofobi te theksuar;
- ulje ose humbje te shikimit;
- turbullim qe nuk largohet pasi pastrohet sekrecioni;
- skuqje shume te forte;
- traume ose trup te huaj;
- kontakt me kimikate;
- lente kontakti plus dhimbje ose skuqje;
- imunitet te dobesuar;
- operacion ose injeksion te fundit ne sy;
- te porsalindur me skuqje ose sekrecion.
Nese keni dhimbje te syrit dhe nuk jeni te sigurt per shkakun, ne PyetMjekun ekziston edhe nje pyetje e publikuar mbi dhimbjen e syrit , por dhimbja me ulje te shikimit nuk duhet te prese per konsultim online.
Si mund te parandalohen disa infeksione te syrit?
- lani duart para se te prekni syte;
- mos ndani peshqire, jasteke ose kozmetike te syve;
- mos ndani pika okulistike me persona te tjere;
- mos prekni majën e shishes se pikave me syrin ose qerpiket;
- ndaloni lentet e kontaktit kur syri eshte i skuqur ose i irrituar;
- mos perdorni uje rubineti ose peshtyme per lentet;
- hiqni lentet para dushit, notit ose jacuzzi-t;
- mos flini me lente qe nuk jane miratuar per perdorim gjate nates;
- zevendesoni lentet dhe kutine sipas udhezimit;
- mbani syze mbrojtese gjate punes me dru, metal, bime ose kimikate.
Pyetje te shpeshta per infeksionet e syrit
A eshte cdo sy i kuq infeksion?
Jo. Alergjia, tharja e syrit, trauma dhe disa semundje te tjera mund ta skuqin syrin.
A duhen antibiotike per cdo konjuktivit?
Jo. Antibiotiket nuk veprojne ndaj konjuktivitit viral ose alergjik. Edhe disa raste bakteriale te lehta mund te permiresohen pa antibiotik.
Kur duhet te shqetesohem per nje sy te kuq?
Dhimbja, fotofobia, ulja e shikimit, trauma, lentet e kontaktit, operacioni i fundit ose perkeqesimi i shpejte kerkojne vleresim.
A mund te perdor pika antibiotike te mbetura nga nje infeksion i vjeter?
Jo. Diagnoza mund te jete ndryshe, shishja mund te jete e kontaminuar dhe preparati mund te mos jete i pershtatshem.
A duhet t’i heq lentet nese syri eshte i kuq?
Po. Hiqini menjehere. Mos i vendosni perseri derisa simptomat te jene zhdukur ose okulisti t’ju thote se eshte e sigurt.
A mund te lahem ose notoj me lente kontakti?
Nuk rekomandohet. Kontakti i lenteve me uje rrit rrezikun per infeksione serioze te kornese, perfshire Acanthamoeba.
A mund te shkaktoje infeksioni verbim?
Disa infeksione po. Keratiti i rende, endoftalmiti, trachoma e avancuar, CMV retinitis dhe toksoplazmoza okulare mund te demtojne shikimin. Diagnostikimi dhe trajtimi i hershem ulin rrezikun.
Burime mjekesore te perdorura per rishikimin:
Informacion mjekesor:
Ky artikull ka qellim edukativ dhe nuk zevendeson ekzaminimin nga okulisti. Syte e kuq mund te kene shkaqe te ndryshme dhe disa semundje qe kercenojne shikimin mund te duken fillimisht si nje infeksion i thjeshte. Dhimbja e forte, fotofobia dhe ulja e shikimit kerkojne vleresim pa vonese.
Keni nje pyetje per skuqjen ose sekrecionet e syrit?
Per nje problem jo-urgjent mund te tregoni nese preket nje ose te dy syte, kur filluan simptomat, nese ka kruarje, sekrecion, dhimbje, turbullim shikimi dhe nese perdorni lente kontakti. Mos dergoni te dhena personale identifikuese. Nese shikimi po ulet ose keni dhimbje te forte, kontaktoni okulistin dhe mos prisni pergjigje online.
Bej nje pyetje
Rishikuar nga:
Dr. Albana Greca
,
Mjeke Familjeje
Rishikimi mjekesor: Shtator 2026
Rishikimi mjekesor: Shtator 2026
