Cfare eshte dhimbja e qafes?

Dhimbja e qafes eshte dhimbje ose shqetesim ne zonen cervikale, qe mund te perfshije muskujt, artikulacionet, ligamentet, disqet, rrenjet nervore ose struktura te tjera perreth.

Dhimbja mund te jete:

• akute, me fillim te fundit;
• subakute;
• kronike, kur vazhdon per muaj.

Ajo mund te kufizohet ne qafe ose te perhapet drejt:

• pjeses se pasme te kokes;
• shpatullave;
• shpatulles dhe krahut;
• parakrahut dhe dores kur perfshihet nje nerv.

Cilat jane shkaqet me te zakonshme?

Shumica e episodeve jane mekanike ose jo-specifike dhe nuk mund t’i atribuohen nje strukture te vetme.

Shkaqe te mundshme perfshijne:

• tendosje muskulore;
• ngarkese te pazakonte ose levizje te perseritura;
• qendrime statike te zgjatura;
• ndryshime degjenerative te disqeve dhe artikulacioneve;
• osteoartrit cervikal;
• hernia ose protrusion diskal;
• radikulopati cervikale;
• whiplash pas aksidenteve;
• semundje inflamatore reumatologjike;
• me rralle infeksion, tumor ose semundje vaskulare.

Per informacion mbi ndryshimet degjenerative te artikulacioneve mund te lexoni Osteoartriti.

A shkaktohet dhimbja e qafes nga “postura e keqe”?

Nuk ekziston nje pozicion i vetem perfekt i qafes qe parandalon dhimbjen tek te gjithe.

Qendrimi i njejte per kohe te gjate, ngarkesa, mungesa e levizjes dhe ergonomia jo e pershtatshme mund te kontribuojne tek disa persona, por postura e vetme nuk shpjegon te gjitha episodet e dhimbjes.

Me e rendesishme eshte:

• te ndryshoni pozicion rregullisht;
• te beni pushime nga qendrimi statik;
• te ruani aktivitet fizik;
• te forconi gradualisht muskujt e qafes, shpatullave dhe trungut;
• te pershtatni vendin e punes me aktivitetin tuaj.

Cfare eshte radikulopatia cervikale?

Radikulopatia cervikale ndodh kur nje rrenje nervore ne shtyllen cervikale irritohet ose komprimohet.

Shkaku mund te jete:

• hernia diskale;
• osteophytes;
• ngushtimi i foramines ku del nervi;
• ndryshime te tjera degjenerative.

Simptomat mund te perfshijne:

• dhimbje qe zbret nga qafa drejt shpatulles ose krahut;
• mpirje;
• shpime gjilperash;
• ndryshim te reflekseve;
• dobesi ne muskuj te caktuar te krahut ose dores.

Jo cdo dhimbje qe zbret ne shpatull ose krah eshte radikulopati. Problemet e shpatulles, nervave periferike dhe gjendje te tjera mund te japin simptoma te ngjashme.

A operohet radikulopatia cervikale?

Shume raste permiresohen me trajtim konservativ.

Vleresimi kirurgjikal behet me i rendesishem kur ka:

• dobesi motorike progresive;
• deficit neurologjik te rendesishem;
• shenja mielopatie;
• dhimbje te forte dhe funksion te kufizuar qe vazhdon pavaresisht trajtimit te pershtatshem.

Cfare eshte mielopatia cervikale?

Mielopatia cervikale ndodh kur palca kurrizore komprimohet ose demtohet ne nivelin e qafes.

Kjo eshte me serioze se nje radikulopati e zakonshme.

Shenjat mund te perfshijne:

• ecje te paqendrueshme;
• humbje ekuilibri;
• kembe te dobeta ose te ngurta;
• duar te ngathta;
• veshtiresi me kopsa, shkrim ose objekte te vogla;
• mpirje ne duar ose kembe;
• reflekse te shtuara;
• renie te funksionit motorik;
• crregullime te reja te kontrollit te fshikezes ose zorreve ne raste te avancuara.

Cfare duhet bere kur dhimbja fillon pas nje traume?

Pas nje aksidenti automobilistik, renie nga lartesia, goditjeje sportive ose traume tjeter te rendesishme, duhet vleresuar mundesia e fraktures ose demtimit te shtylles cervikale.

Rreziku eshte me i larte kur ka:

• dhimbje te forte ne mes te shtylles cervikale;
• mpirje ose dobesi;
• humbje vetedijeje;
• traume me energji te larte;
• moshe te madhe;
• osteoporoze;
• deformim;
• veshtiresi te madhe ne levizje.

Per informacion te pergjithshem mund te lexoni Frakturat kockore.

Cilat jane red flags ne dhimbjen e qafes?

Red flags jane shenja qe rrisin dyshimin per frakture, infeksion, kancer, demtim neurologjik ose problem vaskular.

Po diseksioni i arteries cervikale?

Dissection i arteries carotid ose vertebral eshte i rralle, por mund te shkaktoje dhimbje te re qafe ose koke dhe mund te paraprije stroke.

Shenja shqetesuese mund te perfshijne:

• dhimbje te re, te pazakonte dhe te forte ne qafe ose koke;
• dobesi ose mpirje ne nje ane;
• veshtiresi ne te folur;
• shikim te dyfishte ose humbje shikimi;
• marramendje te rende ose ataxia;
• Horner syndrome;
• pulsatile tinnitus ne disa raste.

Kombinimi i dhimbjes se re me deficit neurologjik kerkon vleresim urgjent dhe nuk duhet trajtuar thjesht si spazme muskulore.

Si diagnostikohet shkaku i dhimbjes se qafes?

Ne shumicen e pacienteve, historia dhe ekzaminimi fizik jane hapi me i rendesishem.

Mjeku mund te vleresoje:

• si filloi dhimbja;
• nese pati traume;
• ku perhapet;
• nese ka mpirje ose dobesi;
• forcen e kraheve dhe kembeve;
• reflekset;
• ndjeshmerine;
• ecjen dhe ekuilibrin;
• levizjen e qafes;
• shenja sistemike si temperature ose humbje peshe;
• historine e kancerit, osteoporozes ose semundjeve inflamatore.

A duhet radiografi, CT ose MRI?

Jo cdo dhimbje qafe ka nevoje per imazheri.

Dhimbje akute jo-specifike pa red flags

Kur nuk ka traume, deficit neurologjik ose shenja te semundjes serioze, MRI dhe CT zakonisht nuk jane ekzaminime rutinë fillestare.

Imazheria e panevojshme mund te zbuloje ndryshime degjenerative qe jane te zakonshme edhe tek persona pa dhimbje dhe qe nuk jane domosdoshmerisht shkaku i simptomave.

Radikulopatia

Ne radikulopati akute pa red flags, MRI pa kontrast mund te konsiderohet sipas tablose klinike.

Ne radikulopati kronike, MRI e shtylles cervikale pa kontrast eshte zakonisht ekzaminimi me i pershtatshem per vleresimin e rrenjeve nervore, disqeve dhe kanalit spinal.

Kur dyshohet infeksion ose tumor

MRI, shpesh me dhe pa kontrast sipas situates, behet me e rendesishme.

Pas traumes

Zgjedhja mes radiografise dhe CT varet nga mekanizmi i traumes, mosha, ekzaminimi dhe kriteret klinike te urgjences.

Kur perdoret elektromiografia, EMG?

EMG dhe nerve conduction studies nuk perdoren rutinë per dhimbjen e thjeshte te qafes.

Mund te ndihmojne kur ka:

• mpirje ose dobesi qe sugjeron radikulopati;
• pasiguri nese problemi vjen nga rrenja nervore apo nje nerv periferik;
• dyshim per carpal tunnel, ulnar neuropathy ose neuropati tjeter;
• tablo klinike qe nuk perputhet qarte me MRI-ne.

Si trajtohet dhimbja e zakonshme e qafes?

Ne mungese te red flags, trajtimi fillestar synon ruajtjen e aktivitetit, reduktimin e dhimbjes dhe rikthimin gradual te funksionit.

Trajtimi mund te perfshije:

• edukim dhe qetesim te frikes nga levizja;
• aktivitet sipas tolerances;
• ushtrime;
• fizioterapi ne raste te pershtatshme;
• ndryshim te perkohshem te aktiviteteve qe e provokojne fort dhimbjen;
• barna kunder dhimbjes kur jane te sigurta per pacientin;
• trajtim specifik kur identifikohet radikulopati ose semundje tjeter.

A duhet pushim apo levizje?

Per dhimbjen jo-specifike, qendrimi aktiv dhe rikthimi gradual ne levizje preferohen ndaj pushimit te zgjatur.

Mund te filloni me:

• levizje te buta te qafes brenda tolerances;
• ecje;
• aktivitetet normale te perditshme te modifikuara sipas dhimbjes;
• ushtrime progresive per qafen dhe shpatullat.

Ushtrimi nuk duhet te shkaktoje dobesi te re, humbje ekuilibri ose perkeqesim te qarte neurologjik.

Kur ndihmon fizioterapia?

Fizioterapia mund te jete vecanerisht e dobishme kur dhimbja vazhdon, perseritet ose kufizon punen dhe aktivitetet e perditshme.

Programi mund te perfshije:

• ushtrime per levizshmerine;
• forcim te muskujve cervikale dhe scapular;
• ushtrime endurance;
• aktivitet aerobik;
• edukim per vetemenaxhimin;
• manual therapy te kombinuar me ushtrime ne raste te pershtatshme.

Per dhimbjen kronike jo-specifike, programet aktive te ushtrimit jane nje komponent kryesor i trajtimit.

Cfare barnash mund te perdoren?

Barna kunder dhimbjes mund te japin lehtesim afatshkurter, por zgjedhja duhet te marre parasysh semundjet shoqeruese dhe barnat e tjera.

Mund te konsiderohen ne situata te zgjedhura:

• paracetamol;
• NSAID si ibuprofen ose naproxen;
• NSAID topike ne zona ku jane praktike;
• trajtime te tjera sipas llojit te dhimbjes dhe diagnozes.

Opioids nuk duhet te jene trajtim rutinë per dhimbjen e zakonshme te qafes.

A duhet perdorur qafore e bute?

Qaforja e bute nuk rekomandohet rutinë per dhimbjen mekanike jo-specifike te qafes.

Imobilizimi i zgjatur mund te:

• ule levizjen;
• ule forcen muskulore;
• rrise friken nga levizja;
• vonoj rikthimin ne aktivitet.

Collar mund te kete rol ne indikacione specifike, sidomos pas traumave te caktuara ose sipas specialistit, por nuk duhet perdorur thjesht per cdo dhimbje qafe.

A ndihmojne injeksionet?

Injeksionet nuk jane trajtimi i pare per dhimbjen jo-specifike te qafes.

Ne paciente te zgjedhur me radikulopati, specialisti mund te konsideroje epidural steroid injection ose procedure tjeter kur simptomat persistojne dhe imazheria perputhet me tablon klinike.

Keto procedura kane perfitime dhe risqe dhe duhet te kryhen vetem pas diagnozes se qarte.

Kur mund te nevojitet kirurgjia?

Kirurgjia nuk perdoret zakonisht per dhimbjen e zakonshme te qafes.

Mund te konsiderohet kur ekziston:

• cervical myelopathy me komprimim te palces;
• dobesi motorike progresive;
• komprimim i qarte i rrenjes nervore me simptoma te renda persistente;
• instabilitet;
• frakture ose demtim strukturor qe kerkon stabilizim;
• tumor ose problem tjeter specifik.

Vendimi bazohet tek simptomat, ekzaminimi neurologjik, imazheria, ecuria dhe ndikimi funksional.

Si mund te reduktohen episodet e dhimbjes se qafes?

Nuk mund te parandalohen te gjitha episodet, por mund te ndihmoje:

• aktivitet fizik i rregullt;
• ushtrime force dhe endurance;
• ndryshim i shpeshte i pozicionit ne pune;
• pushime nga ekrani dhe qendrimi statik;
• pozicionim praktik i ekranit dhe tavolines;
• menaxhim i gjumit dhe stresit;
• lenia e duhanit;
• rikthim gradual pas episodeve te dhimbjes.

Nuk ka evidence qe nje jastek, karrige ose pozicion i vetem parandalon dhimbjen tek te gjithe.

Kur duhet planifikuar nje vizite mjekesore?

Kontrolli rekomandohet kur:

• dhimbja nuk po permiresohet;
• dhimbja vazhdon per disa jave;
• perseritet shpesh;
• zbret ne krah;
• ka mpirje ose shpime gjilperash;
• ka dobesi;
• ka dhimbje te vazhdueshme nate;
• ka humbje peshe te pashpjeguar;
• ka histori kanceri;
• kufizon ndjeshem punen ose aktivitetet e perditshme.