Cfare eshte adenomioza?

Muri i mitres ka disa shtresa. Shtresa e brendshme quhet endometrium, ndersa shtresa muskulore quhet miometrium.

Tek adenomioza, gjendra dhe stroma te tipit endometrial gjenden brenda miometriumit.

Ky ind reagon ndaj ndryshimeve hormonale te ciklit menstrual dhe mund te shkaktoje inflamacion, trashje te miometriumit dhe zmadhim te mitres.

Adenomioza mund te jete:

• difuze, kur prek nje zone te gjere te miometriumit;
• fokale, kur formon nje zone me te lokalizuar;
• e kombinuar me forma te ndryshme ne te njejten miter.

Nje forme fokale mund te quhet ndonjehere adenomyoma.

Cili eshte ndryshimi mes adenomiozes dhe endometriozes?

Te dyja gjendjet lidhen me ind te ngjashem me endometrin, por vendi ku gjendet indi eshte i ndryshem.

Nje grua mund t’i kete te dyja njekohesisht.

Per nje shpjegim me te detajuar lexoni edhe endometriozen .

Adenomioza apo fibroidet?

Edhe fibroidet mund te shkaktojne menstruacione te bollshme, presion pelvik dhe zmadhim te mitres, por jane nje semundje tjeter.

Fibroidet jane masa beninje te formuara kryesisht nga qeliza te muskulatures se mitres.

Adenomioza ne anen tjeter eshte ndryshim i struktures se miometriumit nga prania e gjendrave dhe stromes endometriale.

Te dyja mund te ekzistojne ne te njejten kohe dhe kjo mund ta beje diagnozen me komplekse.

Lexoni edhe fibroidet e mitres .

Cilat jane simptomat e adenomiozes?

Jo cdo grua me adenomioze ka simptoma.

Kur shfaqen, simptomat mund te perfshijne:

• menstruacione shume te bollshme;
• menstruacione qe zgjasin me shume se zakonisht;
• ngerce ose dhimbje te forta gjate menstruacioneve;
• dhimbje kronike ne legen;
• dhimbje gjate marredhenieve seksuale;
• ndjesi presioni ose rendese ne fund te barkut;
• miter te zmadhuar ose te ndjeshme;
• mpiksje gjaku gjate menstruacioneve;
• lodhje dhe simptoma te anemise kur humbja e gjakut eshte e madhe.

Cfare e shkakton adenomiozen?

Shkaku i sakte ende nuk dihet.

Ekzistojne disa teori per menyren si indi endometrial arrin ose zhvillohet brenda miometriumit, por asnje teori e vetme nuk shpjegon te gjitha rastet.

Hipotezat perfshijne:

• levizje te gjendrave endometriale nga shtresa bazale drejt miometriumit;
• ndryshime ne zonen lidhese mes endometrit dhe miometriumit;
• mekanizma inflamatore;
• zhvillim nga qeliza pararendese brenda murit te mitres;
• ndikim te hormoneve seksuale dhe reagimit inflamator lokal.

A lidhet me estrogjenin?

Adenomioza konsiderohet gjendje e ndjeshme ndaj hormoneve seksuale, perfshire estrogjenin.

Megjithate, nuk eshte e sakte te thuhet se niveli i larte i estrogjenit eshte shkaku i vetem i adenomiozes.

Kush preket?

Historikisht adenomioza diagnostikohej me shpesh tek grate ne moshen 40-50 vjec, sepse diagnoza konfirmohej shpesh pas histerektomise.

Me perdorimin modern te ekografise dhe MRI-se, adenomioza diagnostikohet gjithnje e me shume edhe tek gra me te reja.

Si diagnostikohet adenomioza?

Mjeku kombinon simptomat, ekzaminimin gjinekologjik dhe imazherine.

Dyshimi mund te rritet kur nje grua ka:

• menstruacione te bollshme;
• dismenorre te forte;
• dhimbje kronike pelvike;
• miter te zmadhuar, te bute ose te ndjeshme ne ekzaminim.

Ekografia transvaginale dhe MRI

Ekografia transvaginale

Ekografia transvaginale eshte zakonisht imazheria e pare kur dyshohet adenomioze.

Gjinekologu ose radiologu mund te kerkoje shenja si:

• miometrium heterogjen;
• ciste te vogla brenda miometriumit;
• trashje asimetrike te murit te mitres;
• zone lidhese endometrium-miometrium jo te rregullt;
• vija ose hije karakteristike ne miometrium;
• forme globulare ose zmadhim te mitres.

Interpretimi varet edhe nga eksperienca e personit qe kryen ekografine.

MRI

MRI mund te jete e dobishme kur:

• ekografia nuk jep pergjigje te qarte;
• ka edhe fibroide;
• ka dyshim per endometrioze te thelle;
• duhet percaktuar shtrirja e adenomiozes para nje procedure;
• anatomia e mitres eshte komplekse.

A nevojitet biopsi per te diagnostikuar adenomiozen?

Biopsia endometriale nuk konfirmon adenomiozen.

Arsyeja eshte se nje biopsi standarde merr ind nga endometri, ndersa adenomioza ndodhet ne miometrium.

Biopsia endometriale mund te rekomandohet kur ka gjakderdhje jo normale dhe mjeku duhet te perjashtoje:

• hiperplazine endometriale;
• kancerin e endometrit;
• patologji te tjera te kavitetit uterin.

Konfirmimi histologjik me i sigurt i adenomiozes arrihet duke ekzaminuar miometriumin pas histerektomise, por sot nuk eshte e nevojshme te hiqet mitra thjesht per te vendosur diagnozen.

A mund te shkaktoje adenomioza anemi?

Po. Menstruacionet e bollshme dhe te zgjatura mund te shkaktojne humbje kronike te hekurit.

Fillimisht mund te ulet ferritina, edhe kur hemoglobina eshte ende normale. Me vazhdimin e humbjes se gjakut mund te zhvillohet anemia nga mungesa e hekurit.

Simptomat mund te perfshijne:

• lodhje;
• dobesi;
• zbehje;
• marramendje;
• gulcim gjate aktivitetit;
• palpitacione;
• dhimbje koke.

Per vleresimin e rezervave te hekurit lexoni analizen e ferritines .

Per hemoglobinen dhe treguesit e tjere te gjakut lexoni edhe hemoglobinen e ulet dhe anemine .

A ndikon adenomioza ne fertilitet?

Adenomioza mund te lidhet me ulje te fertilitetit tek disa gra, por nuk do te thote se nje grua me adenomioze nuk mund te mbetet shtatzene.

Studimet kane gjetur lidhje me:

• ulje te mundesise se implantimit;
• ulje te normave te shtatzanise ne disa cikle IVF;
• rritje te rrezikut te abortit spontan;
• rritje te disa komplikacioneve obstetrike.

Megjithate, rreziku individual ndryshon sipas moshes, formes dhe shtrirjes se adenomiozes, pranise se endometriozes, rezervave ovariane dhe faktoreve te tjere te fertilitetit.

A ka rreziqe gjate shtatzanise?

Studimet observacionale dhe meta-analizat kane lidhur adenomiozen me rrezik me te larte per disa rezultate si:

• abort spontan;
• lindje te parakohshme;
• preeklampsi;
• probleme te vendosjes se placentes;
• peshe me te ulet te foshnjes ne disa shtatzani.

Keto jane rreziqe statistikore dhe nuk do te thote se komplikacionet do te ndodhin tek cdo grua.

Si trajtohet adenomioza?

Nuk ekziston nje trajtim i vetem qe eshte me i miri per te gjitha pacientet.

Zgjedhja varet nga:

• rendesia e gjakderdhjes;
• intensiteti i dhimbjes;
• mosha;
• deshira per shtatzani;
• deshira per te ruajtur mitren;
• prania e endometriozes ose fibroideve;
• anemia;
• trajtime te provuara me pare.

1. Barnat antiinflamatore

NSAID si ibuprofen ose naproxen mund te ndihmojne per dhimbjen menstruale tek disa gra.

Nuk jane te pershtatshme per te gjitha pacientet, vecanerisht kur ka ulcere, semundje te veshkave, terapi antikoagulante ose probleme te tjera.

2. Tranexamic acid

Tranexamic acid eshte nje alternative johormonale qe mund te ule gjakderdhjen menstruale tek disa gra.

Merret vetem gjate diteve te gjakderdhjes dhe duhet vleresuar me kujdes tek persona me histori ose rrezik per tromboze.

3. Sistemi intrauterin me levonorgestrel

Sistemi intrauterin qe leshon levonorgestrel, si LNG-IUS, eshte nje nga opsionet kryesore per menstruacione te bollshme te lidhura me adenomiozen.

Mund te:

• ule sasine e gjakderdhjes;
• ule dhimbjen menstruale;
• shkaktoje menstruacione shume te pakta ose mungese menstruacionesh tek disa gra.

Ne muajt e pare mund te kete gjakderdhje jo te rregullt.

4. Kontraceptivet hormonale te kombinuara

Pilulat, unaza vaginale ose patch-et me estrogjen dhe progestin mund te ulin gjakderdhjen dhe dhimbjen.

Nuk jane te pershtatshme per cdo grua, sidomos kur ka faktore rreziku per tromboze ose kunderindikacione te tjera ndaj estrogjenit.

5. Progestinat

Progestinat orale ose forma te tjera mund te perdoren per te kontrolluar simptomat.

Dienogest eshte nje nga progestinat e perdorura ne disa vende per adenomioze dhe endometrioze.

6. Analoget e GnRH

Analoget e hormonit clirues te gonadotropinave mund te ulin perkohesisht aktivitetin hormonal dhe simptomat.

Per shkak te efekteve si afshe te nxehta dhe humbje te densitetit kockor, perdoren zakonisht per kohe te kufizuar dhe nen mbikqyrje specialistike.

Procedurat qe ruajne mitren

Kur barnat nuk japin kontroll te mjaftueshem dhe gruaja deshiron te ruaje mitren, ne qendra te specializuara mund te diskutohen alternativa te tjera.

Embolizimi i arterieve uterine

Embolizimi bllokon nje pjese te furnizimit me gjak te indit te semure dhe mund te ule simptomat tek disa paciente.

Efekti mbi fertilitetin dhe shtatzanine e ardhshme duhet diskutuar me kujdes para procedures.

Kirurgjia konservative

Ne adenomiozen fokale, tek paciente te zgjedhura mund te behet adenomyomectomy ose heqje e zones se prekur duke ruajtur mitren.

Kjo kirurgji eshte teknikisht komplekse dhe mund te kete pasoja per nje shtatzani te ardhshme, perfshire rrezik te dobesimit te murit te mitres.

Prandaj duhet kryer dhe ndjekur nga ekip me eksperience ne kirurgji gjinekologjike dhe fertilitet.

Ablacioni endometrial

Ablacioni endometrial mund te ule gjakderdhjen tek disa gra, por nuk trajton direkt adenomiozen qe gjendet thelle ne miometrium.

Nuk eshte i pershtatshem per gra qe deshirojne shtatzani ne te ardhmen.

Kur rekomandohet histerektomia?

Histerektomia, pra heqja e mitres, eshte trajtimi definitiv i adenomiozes.

Mund te diskutohet kur:

• dhimbja eshte e forte dhe vazhdon pavaresisht trajtimeve;
• gjakderdhja mbetet e pakontrolluar;
• zhvillohet anemi e perseritur;
• simptomat ndikojne ndjeshem ne cilesine e jetes;
• gruaja nuk deshiron shtatzani te ardhshme;
• opsionet konservative nuk kane funksionuar ose nuk jane te pershtatshme.

A zhduket adenomioza pas menopauzes?

Simptomat shpesh permiresohen pas menopauzes sepse ulet stimulimi hormonal.

Megjithate, nuk duhet thene se adenomioza “zhduket gjithmone” pas menopauzes.

Indi mund te mbetet anatomikisht i pranishem dhe gjakderdhja pas menopauzes duhet vleresuar gjithmone per shkaqe te tjera.

Kur duhet te kontaktoni gjinekologun?

Rezervoni nje kontroll nese:

• menstruacionet jane bere shume me te bollshme;
• dhimbja menstruale ju pengon aktivitetin e perditshem;
• keni dhimbje te vazhdueshme ne legen;
• keni dhimbje gjate marredhenieve;
• keni lodhje, marramendje ose gulcim qe mund te lidhen me anemine;
• po tentoni per shtatzani dhe nuk po arrini te mbeteni shtatzene;
• ekografia ka ngritur dyshimin per adenomioze;
• trajtim i meparshem nuk po kontrollon simptomat.

Pyetje te shpeshta per adenomiozen