Cfare eshte bruceloza?

Bruceloza eshte nje semundje infektive e shkaktuar nga bakteret e gjinise Brucella.

Keto baktere infektojne kryesisht kafshet, por mund te kalojne edhe tek njeriu. Per kete arsye bruceloza quhet zoonoze, pra nje infeksion qe transmetohet nga kafshet tek njerezit.

Speciet qe shkaktojne shumicen e infeksioneve tek njerezit perfshijne:

• Brucella melitensis, e lidhur sidomos me dele dhe dhi;
• Brucella abortus, e lidhur kryesisht me gjedhet;
• Brucella suis, e lidhur me derrat;
• Brucella canis, e lidhur me qente.

Ne nivel boteror, Brucella melitensis eshte nje nga speciet me te rendesishme per semundjen tek njeriu.

Si transmetohet bruceloza tek njeriu?

1. Qumeshti dhe produktet e bulmetit te papasterizuara

Nje nga menyrat me te zakonshme te infektimit eshte konsumimi i:

• qumeshtit te paperpunuar ose te papasterizuar;
• djathit te fresket te prodhuar nga qumesht i infektuar;
• produkteve te tjera te bulmetit qe nuk jane trajtuar ne menyre te sigurt.

2. Kontakt direkt me kafshet e infektuara

Bakteri mund te hyje ne organizem nepermjet plageve te lekures ose mukozave te syve, hundes dhe gojes.

Rreziku eshte vecanerisht i rendesishem gjate kontaktit me:

• gjak;
• placenta;
• fetuse te abortuara te kafsheve;
• sekrecione nga lindja;
• inde ose organe te kafsheve.

3. Thithja e bakterit

Brucella mund te transmetohet edhe nga aerosole ne ambiente te caktuara.

Ky rrezik eshte me i rendesishem per:

• personelin laboratorik;
• punonjesit e thertoreve;
• veterineret;
• persona qe punojne me inde ose lengje te kafsheve te infektuara.

4. Mishi i papjekur mire

Konsumimi i mishit te infektuar qe nuk eshte gatuar mire mund te perbeje gjithashtu rrezik, megjithese produktet e bulmetit te papasterizuara jane nje burim shume i rendesishem i infeksionit.

Kush ka rrezik me te larte?

Rreziku rritet tek persona qe:

• konsumojne qumesht ose djathe te papasterizuar;
• rrisin dele, dhi, gjedhe, derra ose kafshe te tjera;
• punojne si veterinere;
• punojne ne ferma ose thertore;
• merren me therjen ose perpunimin e mishit;
• ndihmojne gjate lindjes ose abortit te kafsheve;
• gjuajne ose perpunojne kafshe te egra;
• punojne ne laborator me mostra qe mund te permbajne Brucella.

Sa kohe pas infektimit shfaqen simptomat?

Bruceloza mund te kete nje periudhe inkubacioni relativisht te gjate.

Sipas WHO, simptomat zakonisht fillojne rreth 2-4 jave pas ekspozimit, por intervali mund te ndryshoje nga rreth nje jave deri ne dy muaj.

CDC gjithashtu thekson se disa persona mund te mos zhvillojne simptoma deri pas disa javesh ose edhe muajsh.

Cilat jane simptomat e brucelozes?

Simptomat mund te jene jo specifike dhe mund te ngaterrohen me shume infeksione ose semundje te tjera.

Shenjat me te zakonshme perfshijne:

• temperature;
• ethe;
• djersitje, shpesh edhe gjate nates;
• lodhje;
• dobesi trupore;
• dhimbje koke;
• dhimbje muskujsh;
• dhimbje kycesh;
• dhimbje shpinde;
• humbje oreksi;
• humbje peshe tek disa paciente;
• ndjenje te pergjithshme semundjeje.

A mund te zmadhohen melcia dhe shpretka?

Po. Tek disa paciente mund te shfaqet zmadhim i melcise, i shpretkes ose i te dyjave.

Analizat e melcise mund te ndryshojne gjithashtu, por asnje ndryshim i vetem laboratorik nuk diagnostikon brucelozen.

Cilat jane komplikacionet?

Pa trajtim te pershtatshem, bakteret mund te prekin organe ose sisteme te vecanta.

Semundja mund te shoqerohet gjithashtu me perfshirje te melcise, shpretkes dhe organeve te tjera.

Si diagnostikohet bruceloza?

Bruceloza nuk mund te diagnostikohet vetem nga simptomat.

Historia e ekspozimit eshte shume e rendesishme. Mjeku mund te pyese:

• a keni konsumuar qumesht ose djathe te papasterizuar;
• a punoni me dele, dhi, gjedhe, derra ose qen;
• a keni ndihmuar nje kafshe gjate lindjes ose abortit;
• a punoni ne thertore, ferme ose laborator;
• a keni udhetuar ose konsumuar produkte shtazore te paperpunuara;
• a keni pasur ekspozim ndaj gjakut ose sekrecioneve te kafsheve.

Testimi mund te perfshije:

• serologji per antitrupa ndaj Brucella;
• kultura te gjakut;
• kulture nga lengu cerebrospinal, lengu artikular ose material tjeter ne raste te zgjedhura;
• teste molekulare ne laboratore te specializuar, kur jane te disponueshme;
• hemograme, CRP, analiza te melcise dhe analiza te tjera per vleresimin e organizmit.

Per te kuptuar se si merret dhe interpretohet nje kulture gjaku, lexoni edhe hemokulturen ose kulturen e gjakut .

Cfare duhet ditur per serologjine dhe kulturen?

Serologjia

Testet serologjike kerkojne antitrupa kunder bakterit.

Rezultati duhet interpretuar sipas:

• simptomave;
• kohes nga ekspozimi;
• historise se meparshme;
• metodes se laboratorit;
• mundesise se ekspozimit ndaj Brucella.

Ne disa situata nevojiten dy mostra serumi, nje ne fillim dhe nje tjeter disa jave me vone, per te pare ndryshimin e antitrupave.

Kultura

Kultura mund ta identifikoje direkt bakterin, por Brucella mund te rritet ngadale dhe rezultati negativ nuk e perjashton gjithmone semundjen.

Antibiotiket e marre para marrjes se mostres mund te ulin mundesine e zbulimit.

Po CRP-ja?

CRP mund te rritet gjate brucelozes, por eshte nje tregues jo specifik i inflamacionit dhe nuk mund te konfirmoje bakterin.

Per dallimin mes CRP-se dhe PCR-se molekulare lexoni udhezuesin per CRP-ne dhe PCR-ne .

A duhet bere radiografi, eko, CT ose MRI?

Jo per cdo pacient.

Imazheria zgjidhet sipas simptomave dhe organit qe dyshohet se eshte prekur.

Per shembull:

• dhimbja e vazhdueshme e shpines mund te kerkoje imazheri te shtylles;
• dhimbja e nyjeve mund te kerkoje ekzaminim muskulo-skeletal;
• dyshimi per endokardit mund te kerkoje ekokardiografi;
• perfshirja neurologjike mund te kerkoje MRI dhe analiza te lengut cerebrospinal;
• zmadhimi i melcise ose shpretkes mund te vleresohet me eko sipas rastit.

Si trajtohet bruceloza?

Bruceloza trajtohet me antibiotike.

Per shkak se bakteri mund te qendroje brenda qelizave dhe rikthimi mund te ndodhe nese trajtimi eshte i pamjaftueshem, zakonisht perdoret kombinim antibiotikesh per nje periudhe relativisht te gjate.

Per infeksionet nga speciet kryesore te Brucella, CDC perdor zakonisht kombinimin:

• doxycycline;
• plus rifampin;
• per te pakten rreth 6 jave.

Regjime te tjera mund te perdoren sipas:

• moshes;
• shtatzanise;
• alergjive;
• specieve te Brucella;
• organit te prekur;
• ashpersise se semundjes;
• rezultateve laboratorike.

A ka raste qe kerkojne trajtim me te gjate?

Po. Endokarditi, neurobruceloza, spondiliti dhe forma te tjera fokale mund te kerkojne kombinime te ndryshme dhe trajtim me te gjate nen drejtimin e infektologut dhe specialistit perkates.

Po gjate shtatzanise?

Shtatzania kerkon plan individual sepse disa antibiotike te perdorur zakonisht per brucelozen nuk jane zgjedhja e duhur gjate shtatzanise.

Nje grua shtatzene me ekspozim ose test pozitiv duhet te kontaktoje mjekun, infektologun dhe obstetrin dhe nuk duhet te filloje trajtim vete.

A mund te rikthehet bruceloza?

Po. Rikthimi mund te ndodhe, sidomos kur trajtimi nuk eshte perfunduar ose kur ka nje fokus te infeksionit qe kerkon terapi me te gjate.

Per kete arsye eshte e rendesishme:

• te merret i gjithe trajtimi i pershkruar;
• te mos ndalohet antibiotiku sapo largohet temperatura;
• te kryhen kontrollet e rekomanduara;
• te njoftohet mjeku nese simptomat rikthehen.

Si parandalohet bruceloza?

1. Konsumoni produkte te pasterizuara

Shmangni qumeshtin e paperpunuar dhe produktet e bulmetit kur nuk mund te verifikohet pasteurizimi ose prodhimi i sigurt.

2. Gatuani mishin mire

Mishrat dhe organet e kafsheve duhet te pergatiten ne menyre te sigurt dhe te gatuhen mire.

3. Perdorni pajisje mbrojtese

Personat qe punojne me kafshe, placenta, gjak, fetuse te abortuara ose inde shtazore duhet te perdorin sipas rrezikut:

• doreza;
• mbrojtje per syte;
• perparese ose veshje mbrojtese;
• maske ose respirator kur procedura mund te prodhoje aerosole.

4. Kontrolli i semundjes tek kafshet

Parandalimi tek njerezit lidhet ngushte me kontrollin veterinar, testimin e kafsheve, vaksinimin e tyre aty ku rekomandohet dhe menaxhimin e sigurt te lindjeve, aborteve dhe karkasave.

Kur duhet te kontaktoni mjekun?

Kerkoni vleresim nese keni temperature, djersitje, lodhje ose dhimbje kycesh dhe ne javet ose muajt e fundit:

• keni pire qumesht te papasterizuar;
• keni konsumuar djathe ose bulmet me origjine te pasigurt;
• keni punuar me dele, dhi, gjedhe, derra ose qen te semure;
• keni pasur kontakt me placenta ose lengje te kafsheve;
• punoni ne ferme, thertore, laborator ose veterinari;
• keni pasur nje test pozitiv per Brucella.

Pyetje te shpeshta per brucelozen