Çfarë është MRSA dhe pse disa antibiotikë nuk veprojnë?

Staphylococcus aureus është një bakter që mund të jetojë në lëkurë ose në hundë pa shkaktuar sëmundje. MRSA është një formë e këtij bakteri që ka mekanizma rezistence ndaj meticilinës dhe shumicës së antibiotikëve beta-laktamë, si shumë penicilina dhe cefalosporina të zakonshme. Ekzistojnë disa përjashtime të veçanta për barna të zhvilluara kundër MRSA.

Rezistenca është veti e bakterit, jo e trupit të pacientit. Një person nuk bëhet «rezistent ndaj antibiotikëve»; bakteri mund t’i mbijetojë disa barnave që më parë do ta pengonin. Kjo është arsyeja pse mjeku zgjedh trajtimin sipas analizave dhe situatës klinike.

MRSA në spital dhe MRSA në komunitet

MRSA mund të shkaktojë infeksione në spitale dhe qendra kujdesi shëndetësor, ku rreziku rritet nga operacionet, kateterët, plagët, trajtimet e gjata dhe sëmundjet e rënda. Mund të ndodhë edhe në komunitet, përfshirë te persona të shëndetshëm, shpesh si infeksion i lëkurës pas kontaktit të afërt ose përmes sendeve të përbashkëta.

Kufiri mes këtyre dy kategorive nuk është absolut: të dyja format mund të shfaqen në situata të ndryshme. Vlerësimi klinik dhe analiza janë më të rëndësishme sesa vendi ku mendohet se është marrë bakteri.

Cili është dallimi mes kolonizimit dhe infeksionit me MRSA?

Kolonizim do të thotë se bakteri gjendet te një person, për shembull në hundë, pa shkaktuar sëmundje. Infeksion do të thotë se bakteri ka shkaktuar inflamacion ose dëmtim të indeve, shpesh me simptoma.

Sipas CDC-së, rreth 1 në 3 persona në SHBA mbartin S. aureus në hundë, ndërsa afërsisht 2 në 100 persona mbartin MRSA. Këto janë shifra për popullata të studiuara në SHBA, jo statistika të Shqipërisë.

Si përhapet MRSA nga një person te tjetri?

MRSA përhapet kryesisht nga kontakti i drejtpërdrejtë me lëkurën ose plagët e infektuara, nga duart e kontaminuara dhe nga disa sende që kanë rënë në kontakt me bakterin. Transmetimi nuk kufizohet vetëm në spital.

• • Kontakti me plagën ose qelbin: përfshirë kujdesin për një plagë të infektuar pa masa të përshtatshme.
• • Sendet e përbashkëta: peshqirë, brisqe, veshje ose pajisje sportive që prekin lëkurën.
• • Duart dhe sipërfaqet: sidomos në mjedise shëndetësore, ku kontakti me pacientë e pajisje është i shpeshtë.
• • Prerjet dhe gërvishtjet: bakterit i krijohet mundësia të hyjë në indet e lëkurës.

Edhe personat e kolonizuar, pa shenja infeksioni, mund ta transmetojnë bakterin. Kjo është arsyeja pse higjiena e duarve dhe mbulimi i plagëve kanë rëndësi edhe kur simptomat janë të pakta.

Cilat janë simptomat e infeksionit nga MRSA?

Infeksionet e lëkurës

Një infeksion i lëkurës mund të fillojë si një zonë e skuqur, e fryrë, e ngrohtë dhe e dhimbshme. Ndonjëherë duket si puçërr, furunkul ose «pickim insekti». Mund të krijohet absces, pra një grumbullim qelbi nën lëkurë.

• • Skuqje dhe ënjtje rreth një zone të lënduar ose rreth një gunge.
• • Dhimbje dhe nxehtësi lokale në vendin e prekur.
• • Qelb ose sekrecion nga plaga ose abscesi.
• • Temperaturë ose të dridhura, që mund të tregojnë infeksion më të përhapur.

Vetëm pamja e plagës nuk provon MRSA. Shkaktarë të tjerë bakterialë ose gjendje jo-infektive mund të duken njësoj. Përzgjedhja e trajtimit mbështetet te ekzaminimi dhe, kur nevojitet, kultura.

Infeksionet serioze jashtë lëkurës

MRSA mund të shkaktojë, më rrallë, pneumoni, infeksion të gjakut (bakteremi), infeksion të kockave ose kyçeve, infeksione të plagëve kirurgjikale dhe endokardit (infeksion i valvulave të zemrës). Këto kërkojnë diagnostikim dhe trajtim specialistik.

Kush ka rrezik më të lartë për MRSA?

Çdokush mund të marrë një infeksion me MRSA. Faktorët e rrezikut lidhen kryesisht me ekspozimin ndaj bakterit, dëmtimin e lëkurës dhe aftësinë e organizmit për të luftuar infeksionin.

• • Në kujdesin shëndetësor: shtrimi spitalor, ndërhyrjet kirurgjikale, kateterët, pajisjet invazive ose kujdesi afatgjatë.
• • Në komunitet: sportet me kontakt fizik, mjediset me kontakte të shpeshta lëkurë më lëkurë dhe përdorimi i përbashkët i sendeve personale.
• • Faktorë individualë: plagë të hapura, sëmundje të caktuara kronike, imunitet i dobësuar ose trajtime që ndikojnë imunitetin.
• • Ekspozimi nga injektimi: përdorimi i përbashkët ose i papastër i pajisjeve për injeksion rrit rrezikun e infeksioneve bakteriale.

MRSA nuk është «sëmundje e krijuar nga mungesa e higjienës». Masat e higjienës ulin përhapjen, por një infeksion mund të ndodhë edhe te persona që kujdesen mirë për pastërtinë. Vlerësimi i rrezikut duhet të jetë pa stigmatizim.

Si diagnostikohet MRSA dhe çfarë tregon antibiograma?

Për të dalluar MRSA nga infeksionet e tjera, mjeku vlerëson vendin e infeksionit dhe zgjedh mostrën e përshtatshme. Nuk është e nevojshme të bëhet tampon nga hunda për çdo puçërr ose plagë.

• • Kultura e qelbit ose e materialit nga plaga: përdoret kur është e përshtatshme, sidomos në abscese, infeksione të rënda ose të përsëritura.
• • Hemokultura: kërkohet kur ka dyshim për bakteremi ose infeksion sistemik.
• • Strisho nga hunda: përdoret kryesisht për të kërkuar kolonizimin në rrethana të veçanta, për shembull para disa procedurave ose në kontrollin e infeksioneve.
• • Testet molekulare (PCR): mund të identifikojnë shpejt MRSA në lloje të caktuara mostrash dhe për indikacione të veçanta.
• • Antibiograma: ndihmon të përcaktohet ndaj cilëve antibiotikë bakteri është i ndjeshëm; rezultati duhet interpretuar bashkë me vendndodhjen e infeksionit.

Koha e rezultatit ndryshon sipas laboratorit, metodës dhe analizave shtesë. Një PCR pozitive nuk do të thotë gjithmonë infeksion aktiv, sidomos kur mostra merret për kontroll kolonizimi.

Për mënyrën e interpretimit të shkronjave S, I dhe R lexoni artikullin mbi antibiogramën.

Si trajtohet MRSA dhe kur nevojiten antibiotikë?

Nuk ka një trajtim të vetëm për çdo MRSA. Mjeku merr parasysh nëse ka kolonizim apo infeksion, nëse ka absces, vendin e infeksionit dhe shenjat e sëmundjes sistemike.

Abscesi dhe drenimi

Kur krijohet një grumbullim qelbi, hapja dhe drenimi i abscesit nga profesionisti shëndetësor është shpesh trajtimi kryesor. Antibiotikët mund të shtohen kur ka temperaturë, infeksion që përhapet, shumë lezione, probleme imunitare ose faktorë të tjerë rreziku. Mos e shponi ose shtrydhni abscesin në shtëpi.

Cilët antibiotikë mund të përdoren?

MRSA është rezistent ndaj meticilinës dhe shumë beta-laktamëve të zakonshëm, por ekzistojnë antibiotikë të tjerë që mund të jenë efektivë. Disa infeksione të lëkurës mund të trajtohen me barna nga goja, si trimetoprim/sulfametoksazol, doksiciklinë ose klindamicinë, kur janë të përshtatshme dhe sipas ndjeshmërisë. Infeksionet e rënda mund të kërkojnë trajtim intravenoz në spital, për shembull me vankomicinë ose një tjetër alternativë të zgjedhur nga specialisti.

Mosha, shtatzënia, alergjitë, funksioni i veshkave, ndërveprimet me barna dhe nevoja për mbulim edhe ndaj mikrobeve të tjera mund të ndryshojnë zgjedhjen. Mos përdorni antibiotikë pa recetë dhe mos e ndryshoni vetë dozën ose kohëzgjatjen.

A duhet bërë dekolonizimi me pomadë në hundë?

Jo automatikisht. Në raste të veçanta – si infeksionet e përsëritura ose protokollet para ndërhyrjeve të caktuara – mjeku mund të rekomandojë masa dekolonizimi, për shembull një trajtim lokal nazal dhe larje specifike të lëkurës. Këto kanë kohëzgjatje dhe mënyrë përdorimi të përcaktuar dhe nuk janë zëvendësuese të trajtimit të infeksionit aktiv.

Si të parandaloni MRSA në familje, palestër dhe spital?

Masa më e rëndësishme është të kufizohet kontakti me plagët dhe sendet e kontaminuara. Nuk është e nevojshme të izoloni socialisht çdo person me strisho pozitive, por këshillat individualizohen sipas mjedisit dhe rrezikut.

• • Lani duart me ujë dhe sapun ose përdorni dezinfektant të përshtatshëm, veçanërisht pas ndërrimit të fashave.
• • Mbulojini plagët që rrjedhin me fasho të pastër dhe ndryshojini sipas udhëzimit mjekësor.
• • Mos ndani peshqirë, brisqe dhe sende personale që mund të prekin plagët ose lëkurën e dëmtuar.
• • Pastroni sipërfaqet dhe pajisjet sportive të prekura shpesh; bëni dush pas aktiviteteve me kontakt të afërt.
• • Mos shtrydhni puçrrat me qelb dhe kërkoni vlerësim nëse skuqja ose dhimbja rritet.
• • Në spital ndiqni udhëzimet e personelit për higjienën e duarve dhe masat e kontrollit të infeksionit.

Personat me infeksione të lëkurës që rrjedhin qelb duhet të shmangin aktivitetet ku plaga nuk mund të mbulohet në mënyrë të sigurt dhe ku mund të ketë kontakt të drejtpërdrejtë me të tjerët.

Artikuj të lidhur

• • Antibiograma: si lexohet ndjeshmëria ndaj antibiotikëve
• • PCR apo CRP? Çfarë dallimi ka testi molekular nga proteina C-reaktive?
• • Molluscum contagiosum: një infeksion viral i lëkurës, i ndryshëm nga MRSA

Burimet mjekësore

• • CDC – MRSA Basics: përkufizimi, simptomat, diagnostikimi dhe trajtimi.
• • CDC – Clinical Overview of MRSA: kolonizimi, rreziqet dhe infeksionet e rënda.
• • CDC – Preventing MRSA: masat e higjienës dhe kujdesi për plagët.
• • IDSA – Skin and Soft Tissue Infections: trajtimi i absceseve dhe indikacionet për antibiotikë.
• • IDSA – MRSA Infections in Adults and Children: parimet e trajtimit sipas vendndodhjes së infeksionit.

Antibiotikët dhe ndjeshmëria bakteriale ndryshojnë sipas zonës dhe kohës. Ky informacion nuk është recetë mjekësore.