Sa shpesh duhet te kontrolloni syte?

Nuk ekziston nje interval i vetem qe vlen per cdo person.

Frekuenca e kontrollit varet nga:

• mosha;
• dioptria;
• historia familjare;
• diabeti;
• tensioni arterial;
• glaukoma ose risku per glaukome;
• semundjet e retines;
• perdorimi i lenteve te kontaktit;
• semundjet e tjera okulare ose sistemike.

Nje ekzaminim i zgjeruar i syrit lejon okulistin te kontrolloje retinen, nervin optik dhe struktura te tjera qe mund te kene ndryshime edhe para se pacienti te kete simptoma.

Si mbrohen syte nga rrezet UV?

Ekspozimi afatgjate ndaj rrezatimit ultraviolet mund te kontribuoje ne semundje si katarakta dhe demtime te tjera okulare.

Zgjidhni syze dielli qe bllokojne 99-100% te rrezeve UVA dhe UVB.

Ngjyra shume e erret e lentes nuk do te thote domosdoshmerisht mbrojtje me e mire UV. Ajo qe ka rendesi eshte filtrimi i certifikuar UV.

Nje kapele me strehe mund te jape mbrojtje shtese kur qendroni gjate ne diell.

A demtojne ekranet e telefonit dhe kompjuterit syte?

Perdorimi i zgjatur i ekranit mund te shkaktoje digital eye strain, por nuk ka evidence qe perdorimi normal i ekranit shkakton demtim permanent te retines.

Simptomat mund te perfshijne:

• lodhje te syve;
• tharje;
• djegie;
• shikim te turbullt perkohesisht;
• dhimbje koke;
• veshtiresi per te mbajtur fokusin afer.

Nje arsye e rendesishme eshte se gjate shikimit te ekranit pulitim me pak, duke rritur avullimin e lotit.

Rregulli 20-20-20

Cdo 20 minuta pune afer, shikoni per rreth 20 sekonda nje objekt rreth 20 feet larg, pra afersisht 6 metra.

Gjithashtu:

• pulitni me vetedije me shpesh;
• shmangni reflektimet e forta mbi ekran;
• pershtatni ndricimin e ambientit;
• rrisni madhesine e shkrimit nese po sforcoheni per ta lexuar;
• mbajeni ekranin ne nje largesi te rehatshme;
• beni pushime te rregullta nga puna afer.

A duhen syze speciale per driten blu?

Nuk ka evidence bindese qe drita nga ekranet ne nivelet e perdorimit te zakonshem demton syte dhe nuk eshte e nevojshme qe cdo perdorues kompjuteri te bleje syze speciale blue-blocking per mbrojtjen e retines.

Reduktimi i perdorimit te ekraneve ne mbremje mund te jete i dobishem per gjumin, por kjo eshte ceshtje e ritmit biologjik dhe jo evidence se ekrani po “djeg” retinen.

Si mund te zvogelohet tharja e syve?

Syri i thate mund te shkaktoje:

• djegie;
• pickim;
• ndjesi rere ne sy;
• skuqje;
• lotim paradoksal;
• shikim qe turbullohet dhe pastrohet pas pulitjes.

Mund te ndihmoje:

• pushimi nga ekranet;
• pulitja e plote dhe e shpeshte;
• shmangia e ajrit direkt nga kondicioneri ose ventilatori;
• kontrolli i lageshtise se ambientit;
• lotet artificiale kur jane te pershtatshme.

Nese tharja eshte e vazhdueshme, e forte ose shoqerohet me dhimbje, fotofobi ose renie te shikimit, duhet ekzaminim okulistik.

Si perdoren lentet e kontaktit ne menyre te sigurt?

Lentet e kontaktit jane pajisje mjekesore dhe perdorimi jo korrekt mund te shkaktoje infeksione serioze te kornese.

Perdoruesit duhet:

• te lajne dhe thajne duart para prekjes se lenteve;
• te ndjekin kohen e perdorimit dhe zevendesimit;
• te perdorin solucionin e rekomanduar per pastrim;
• te mos rimbushin solucionin e vjeter me solucion te ri;
• te mos i ruajne lentet ne uje;
• te mos flene me lente pervec rasteve kur jane specifikisht aprovuar dhe rekomanduar;
• te heqin lentet para notit, dushit ose jacuzzi;
• te zevendesojne kutine e lenteve rregullisht.

Cfare duhet te hani per sy te shendetshem?

Nuk ekziston nje ushqim i vetem qe garanton shikim te mire.

Nje diete e ekuilibruar me:

• perime jeshile;
• fruta;
• bishtajore;
• arra dhe fara;
• peshk;
• burime te yndyrave te pangopura;

eshte pjese e nje stili jetese qe mbeshtet shendetin e pergjithshem dhe te syve.

Po karrota?

Karrota permban beta-carotene, nga e cila organizmi mund te prodhoje vitamine A. Vitamina A eshte e rendesishme per shikimin normal, por ngrenia e shume karrotave nuk e ben shikimin me te mprehte tek nje person qe nuk ka mungese vitamine A.

A duhet te marr vitamina per syte?

Jo rutinore per cdo person.

Formulat AREDS2 kane rol te provuar kryesisht tek paciente te caktuar me degenerim makular te lidhur me moshen, sidomos ne stadet e ndermjetme ose situata te zgjedhura.

Ato nuk jane suplement universal per parandalimin e semundjeve te syrit dhe nuk duhet te merren automatikisht vetem sepse nje produkt etiketohet “per syte”.

Pse diabeti kerkon kujdes te vecante per syte?

Diabeti mund te demtoje enet e vogla te retines dhe te shkaktoje retinopati diabetike. Ai gjithashtu lidhet me risk me te larte per probleme te tjera okulare.

Retinopatia diabetike mund te jete pa simptoma ne fillim, prandaj screening-u nuk duhet te presë turbullimin e shikimit.

Tek diabeti tip 2 rekomandohet ekzaminim i zgjeruar i syve qe ne kohen e diagnozes.

Tek diabeti tip 1, ekzaminimi fillestar zakonisht rekomandohet rreth 5 vjet pas fillimit te semundjes.

Intervalet pasuese varen nga rezultatet, kontrolli metabolik dhe prania e retinopatise.

Per nje shpjegim me te zgjeruar mund te lexoni edhe komplikacionet e diabetit dhe si mund te preken syte.

Cfare ndikimi kane duhani, tensioni dhe aktiviteti fizik?

Duhani

Pirja e duhanit rrit rrezikun per disa semundje serioze te syrit dhe demton enet e gjakut. Ndalimi i duhanit eshte nje nga masat me te dobishme per shendetin e pergjithshem dhe okulistik.

Tensioni arterial dhe semundjet metabolike

Hipertensioni, diabeti dhe semundjet vaskulare mund te demtojne strukturat e syrit. Kontrolli i tyre eshte pjese e kujdesit per shikimin.

Aktiviteti fizik

Aktiviteti fizik ndihmon kontrollin e tensionit, diabetit, peshes dhe shendetit kardiovaskular. Perfitimi per syte eshte kryesisht pjese e ketij efekti te pergjithshem shendetesor.

Nuk ka nje rregull te vecante qe duhet te beni saktesisht “30 minuta, tre here ne jave” vetem per te mbrojtur syte. Ndiqni rekomandimet e aktivitetit fizik sipas moshes dhe gjendjes shendetesore.

Si mbrohen syte nga traumat?

Shume demtime te syrit mund te parandalohen me mbrojtjen e duhur.

Perdorni syze mbrojtese kur:

• punoni me pajisje qe leshojne grimca;
• prisni dru ose metal;
• perdorni trapano, smeril ose makina te tjera;
• punoni me kimikate;
• kositni barin;
• beni sporte me risk per goditje ne sy.

Syzet e zakonshme me dioptri ose syzet e diellit nuk jane zevendesues per mbrojtjen e certifikuar ndaj goditjeve.

A mund te perdoren pika per skuqjen ose kruarjen e syrit?

Varet nga shkaku.

Lotet artificiale mund te ndihmojne ne tharje te lehte. Pikat antihistaminike mund te perdoren ne alergji okulare te diagnostikuar ose te dyshuar sipas keshilles profesionale.

Pikat qe vetem “zbardhin” syrin duke ngushtuar enet e gjakut nuk duhet te behen zgjidhje e perditshme per skuqjen e pashpjeguar.

A ndihmojne kastravecat mbi sy?

Nje komprese e ftohte mund te ule perkohesisht enjtjen e lehte te qepallave. Kastraveci i ftohte mund te veproje ne menyre te ngjashme kryesisht per shkak te temperatures se ulet.

Nuk ka arsye ta konsiderojme kastravecin trajtim per semundjet e syrit ose menyre per te parandaluar demtimin e shikimit.

Mos vendosni substanca, bime, cajra ose produkte jo sterile brenda syrit.

Po syzet dhe dioptria?

Syzet duhet te kene receten e duhur per nevojat tuaja. Nje recete e vjeter mund te shkaktoje turbullim, sforcim ose dhimbje koke, por perdorimi i syzeve me dioptri jo perfekte zakonisht nuk “prish” syrin tek nje i rritur.

Nese po mendoni per korrigjim kirurgjikal, mund te lexoni edhe si funksionojne LASIK, PRK dhe procedurat e tjera refraktive me laser.

Cilat simptoma te syrit kerkojne vleresim urgjent?