Çfarë është limfogranuloma venereum (LGV)?

Limfogranuloma venereum, ose LGV, është një infeksion bakterial seksualisht i transmetueshëm (IST) që shkaktohet nga variante të veçanta të Chlamydia trachomatis. Ndryshe nga infeksioni i zakonshëm i klamidies, LGV mund të depërtojë në indet më të thella dhe në nyjet limfatike, duke shkaktuar inflamacion më të fortë dhe komplikacione nëse nuk trajtohet.

Shkaktarët janë serovarët L1, L2 dhe L3 të C. trachomatis. Infeksionet jo-LGV nga klamidia zakonisht lidhen me serovarët D–K; trajtimi i tyre i pakomplikuar është më i shkurtër se ai i LGV simptomatike. Ky dallim ndihmon mjekun të mos përdorë një kurs të pamjaftueshëm antibiotikësh për sëmundjen invazive.

LGV mund të paraqitet me një plagë të vogël gjenitale që kalon pa u vënë re, nyje limfatike të dhimbshme në ijë ose inflamacion të rektumit dhe të pjesës fundore të zorrës së trashë (proktokolit). Jo çdo pacient i ka të gjitha simptomat. Disa infeksione rektale mund të jenë pa simptoma.

LGV është e trajtueshme. Diagnostikimi dhe trajtimi në kohë zvogëlojnë rrezikun e fistulave, ngushtimeve të rektumit dhe dëmtimit të përhershëm të indeve. Në këtë artikull shpjegohen simptomat, analizat, trajtimi, kujdesi për partnerët dhe parandalimi pa gjykim apo paragjykim.

Si transmetohet LGV dhe kush mund të infektohet?

LGV transmetohet kryesisht përmes kontaktit seksual anal, vaginal ose kontakteve seksuale të tjera me indet dhe sekrecionet e infektuara. Bakteri mund të hyjë përmes mukozave ose dëmtimeve të vogla të lëkurës. Rreziku lidhet me ekspozimin dhe jo me një identitet të caktuar seksual.

Infeksionet rektale janë raportuar veçanërisht mes burrave që kryejnë marrëdhënie seksuale me burra, por LGV mund të prekë çdo person seksualisht aktiv. Forma me nyje limfatike të fryra në ijë mund të shfaqet pas infeksionit gjenital. Historia e ekspozimit ndihmon për të vendosur nga cili vend anatomik duhet marrë mostra.

Një person mund të ketë infeksion dhe të mos vërejë ulçerë, sidomos nëse lezioni është shumë i vogël ose ndodhet brenda rektumit. Kjo mund të çojë në vonesë diagnostike dhe transmetim te partnerët. Mungesa e simptomave te partneri nuk përjashton infeksionin.

LGV nuk merret nga përqafimi, përdorimi i tualetit të përbashkët apo kontakti i zakonshëm shoqëror. Prezervativët dhe barrierat e tjera mund të ulin rrezikun, por nuk ofrojnë mbrojtje absolute në çdo rrethanë. Njoftimi i partnerëve dhe testimi sipas ekspozimit janë pjesë thelbësore e kontrollit të infeksionit.

Cilat janë fazat klinike të limfogranulomës venereum?

Faza fillestare: pas ekspozimit mund të shfaqet një papulë ose ulçerë e vogël në organet gjenitale, anus apo më rrallë në gojë. Lezioni shpesh nuk dhemb shumë, mund të zgjasë pak dhe të shërohet vetë. Për këtë arsye shumë pacientë nuk e kujtojnë.

Faza e përhapjes lokale: pas ditësh ose javësh mund të shfaqen nyje limfatike të dhimbshme në ijë, ndonjëherë në njërën anë. Nyjet mund të bëhen të mëdha, të mbledhin qelb dhe të krijojnë një bubo. Në infeksionin rektal mund të dominojnë simptomat e proktokolitit, pa pasur nevojë të shfaqen më parë nyje të fryra në ijë.

Faza e vonshme: LGV e patrajtuar mund të shkaktojë inflamacion kronik, dëmtime të indeve, fistula (kanale jonormale) dhe striktura (ngushtime) të rektumit. Këto komplikacione mund të kërkojnë ndjekje specialistike të zgjatur dhe ndonjëherë ndërhyrje.

Fazat nuk shfaqen njësoj te të gjithë pacientët. Një person mund të paraqitet drejtpërdrejt me gjakderdhje rektale ose dhimbje anale, pa vënë re ndonjë ulçerë gjenitale. Kjo është arsyeja pse diagnoza nuk duhet të bazohet vetëm te një përshkrim klasik i sëmundjes.

Cilat janë simptomat gjenitale dhe nyjet limfatike të LGV?

Pas infektimit mund të shfaqet një lezion i vogël në penis, vulvë, vaginë, qafën e mitrës, anus ose sipërfaqe të tjera të ekspozuara. Mund të jetë papulë, erozion apo ulçerë e vogël dhe të zhduket përpara se pacienti të kërkojë ndihmë. Ndaj, mungesa e plagës në momentin e vizitës nuk e përjashton LGV.

Një shenjë e rëndësishme është limfadenopatia inguinale ose femorale: ënjtja e nyjeve limfatike në ijë ose afër rrëzës së kofshës. Shpesh është e njëanshme dhe e dhimbshme. Nyjet mund të skuqen, të zbuten në qendër dhe të formojnë një grumbullim qelbi që quhet bubo.

Një bubo e rëndë mund të kërkojë vlerësim dhe, në raste të përzgjedhura, aspirim nga mjeku përmes lëkurës së paprekur ose drenim kirurgjikal. Nyjet limfatike nuk “këputen nga trupi”; formulimi i vjetër është i pasaktë. Pa trajtim, mund të krijohen hapje spontane të lëkurës dhe shenja.

Ndonjëherë infeksioni shoqërohet me temperaturë, lodhje dhe dhimbje të përgjithshme. Ndryshimet mund të ngjajnë me infeksione të tjera që shkaktojnë ulçera gjenitale ose nyje të fryra, prandaj kontrolli mjekësor dhe analizat janë të domosdoshme.

Në disa raste mund të ketë lezione orale dhe nyje të zmadhuara në qafë pas ekspozimit përkatës. Kjo është më pak e zakonshme; mjeku duhet të marrë historinë e ekspozimit dhe të zgjedhë analizat për vendin e prekur.

Si shfaqet LGV rektale dhe çfarë është proktokoliti?

Proktokoliti është inflamacion i rektumit dhe pjesës së fundit të zorrës së trashë. LGV rektale mund të shkaktojë sekrecione mukoze ose të përziera me gjak, dhimbje anale, ndjesi presioni, kapsllëk, temperaturë dhe tenesma — ndjesinë e vazhdueshme se duhet të kryeni jashtëqitje edhe kur zorra është bosh.

Dhimbja gjatë jashtëqitjes, gjakderdhja rektale dhe ulçerat e mukozës kërkojnë vlerësim klinik. Disa pacientë kanë simptoma të forta, ndërsa të tjerë vetëm sekrecione ose shqetësime më të lehta. Edhe infeksioni rektal pa simptoma është përshkruar në literaturë.

LGV mund të ngjajë me sëmundjen inflamatore të zorrëve, sidomos sëmundjen Crohn, ose me proktitin nga gonorrea, herpesi, sifilizi dhe shkaktarë të tjerë. Vlerësimi i simptomave, historia seksuale dhe testi NAAT për klamidia nga tamponi rektal mund të shmangin një diagnozë të pasaktë.

Një pacient me gjakderdhje rektale të rëndë, temperaturë të lartë dhe gjendje të përkeqësuar nuk duhet të presë rezultatin e gjenotipizimit. Nëse mjeku dyshon fort për LGV, mund të nisë trajtimin empirik duke ndjekur njëkohësisht hetimin për shkaqe të tjera.

Për të parandaluar komplikacionet, duhet vlerësuar edhe gjendja e partnerëve dhe mundësia e infeksioneve të tjera shoqëruese. LGV nuk diagnostikohet vetëm sepse pacienti ka dhimbje rektale; këto shenja kanë disa diagnoza të mundshme.

Si diagnostikohet LGV me NAAT/PCR dhe gjenotipizim?

Diagnostikimi bazohet te simptomat, ekzaminimi, historia e ekspozimit dhe testimi nga vendi anatomik i prekur. Analiza e preferuar për të zbuluar Chlamydia trachomatis është NAAT (test i amplifikimit të acideve nukleike), ku përfshihen metoda molekulare si PCR. Mostra mund të jetë tampon rektal, tampon nga ulçera gjenitale ose material i marrë nga nyja limfatike, sipas rastit.

Një test NAAT pozitiv për klamidia konfirmon praninë e C. trachomatis, por jo domosdoshmërisht që ajo i përket serovarëve LGV. Gjenotipizimi specifik mund të dallojë serovarët L1–L3 nga variantet jo-LGV. Megjithatë, kjo analizë nuk është e disponueshme në çdo laborator dhe përgjigjja shpesh vonon.

Në mungesë të gjenotipizimit, mjeku mund të vendosë diagnozë klinike të mundshme bazuar në proktokolitin e rëndë, ulçerat ose nyjet inguinale të dhimbshme së bashku me NAAT pozitiv për klamidia dhe përjashtimin e shkaqeve të tjera. Testimi duhet të bëhet në vendin e ekspozimit; vetëm një analizë urine mund të mos identifikojë infeksionin rektal.

Antitrupat në gjak kundër klamidies nuk janë analiza rutinë për LGV. CDC nuk e rekomandon serologjinë si test diagnostik standard, sepse interpretimi dhe vlera diagnostike nuk janë të standardizuara. Në rrethana të rralla, si limfadenopatia e izoluar pa mundësi marrjeje të mostrës për NAAT, mjeku mund ta konsiderojë si provë mbështetëse.

Meqë shkaqe të tjera mund të japin ulçera, nyje të fryra ose proktit, pacienti duhet të vlerësohet edhe për gonorre, sifiliz, HIV dhe, sipas shenjave, herpes gjenital ose infeksione të tjera. Endoskopia ose vlerësimi proktologjik mund të jetë i nevojshëm kur simptomat janë të rënda ose ka pasiguri diagnostike.

Si trajtohet LGV: doksiciklina për 21 ditë dhe alternativat?

Regjimi standard i rekomanduar nga CDC për LGV simptomatike është doksiciklina 100 mg nga goja dy herë në ditë për 21 ditë. Ky është informacion klinik për të kuptuar terapinë; nuk duhet përdorur si recetë për vetëtrajtim. Mjeku duhet të konfirmojë dyshimin diagnostik, të shqyrtojë alergjitë, shtatzëninë, barnat e tjera dhe komplikacionet.

Kur ekziston proktokolit i rëndë me gjakderdhje, tenesma ose ulçera, bubo e madhe inguinale apo ulçerë gjenitale me shkaqe të tjera të përjashtuara, mjeku mund të fillojë trajtim empirik për LGV që në vizitën e parë, përpara konfirmimit përfundimtar molekular. Vonesa mund të shtojë rrezikun e dëmtimit të indeve.

Alternativat e përmendura nga CDC përfshijnë eritromicinën për 21 ditë ose azitromicinën në një skemë javore për tri javë. Skema e azitromicinës nuk është validuar plotësisht; kur përdoret, mund të nevojitet test NAAT për konfirmimin e shërimit rreth katër javë pas përfundimit të terapisë. Përzgjedhja e alternativës kërkon këshillim specialistik.

Në sëmundjen me bubo, fistula ose dëmtime të rëndësishme, trajtimi mund të kërkojë vlerësim më të gjatë dhe procedura mjekësore. Aspirimi apo drenimi i grumbullimeve purulente duhet të bëhet nga profesionistë të trajnuar; shtrydhja ose hapja e tyre në shtëpi është e rrezikshme.

Pacienti duhet ta ndjekë terapinë deri në fund, edhe kur simptomat fillojnë të përmirësohen, dhe të raportojë efektet anësore. Nëse pas trajtimit ka ende gjakderdhje, dhimbje, ënjtje ose temperaturë, mjeku vlerëson mundësinë e riinfektimit, terapisë jo të plotë, komplikacioneve ose diagnozave të tjera.

Si menaxhohen partnerët seksualë dhe kur rifillohen marrëdhëniet?

Personat që kanë pasur kontakt seksual me pacientin gjatë 60 ditëve para fillimit të simptomave të tij duhet të njoftohen, vlerësohen klinikisht dhe të testohen për klamidia sipas vendit të ekspozimit. Vlerësimi mund të përfshijë mostër rektale, gjenitale ose nga një vend tjetër të ekspozuar, jo automatikisht vetëm analizë urine.

Sipas CDC-së, partnerët pa simptoma zakonisht trajtohen në mënyrë paraprake me regjimin standard për klamidien, zakonisht doksiciklinë për shtatë ditë; kjo nuk është e njëjta gjë me kursin 21-ditor të pacientit me LGV simptomatike. Nëse te partneri konfirmohet LGV ose ai ka shenja karakteristike, trajtimi rishikohet.

Në disa protokolle evropiane dhe klinika specialistike menaxhimi i kontakteve mund të jetë më intensiv, prandaj plani final duhet t’u përshtatet rezultateve, simptomave dhe praktikës lokale. Mjeku mund të ndihmojë në njoftimin konfidencial të partnerëve pa zbuluar të dhëna të panevojshme personale.

Personat e trajtuar për LGV duhet të shmangin kontaktet seksuale derisa të përfundojnë trajtimin dhe simptomat të jenë larguar; partnerët duhet të kenë marrë gjithashtu vlerësimin dhe trajtimin e nevojshëm. Kjo ul mundësinë e riinfektimit dhe transmetimit.

Një diagnozë LGV nuk duhet të sjellë turp ose stigmatizim. Testimi i hershëm, komunikimi me partnerët dhe përdorimi i mjeteve mbrojtëse janë hapa të përgjegjshëm për kujdesin ndaj vetes dhe të tjerëve.

Si menaxhohet LGV gjatë shtatzënisë dhe gjidhënies?

Gjatë shtatzënisë, trajtimi i LGV kërkon plan individual nga gjinekologu dhe infektologu. Doksiciklina zakonisht shmanget gjatë shtatzënisë për shkak të shqetësimeve për zhvillimin e dhëmbëve dhe faktorëve të tjerë të sigurisë, megjithëse madhësia e rrezikut nuk është plotësisht e përcaktuar.

CDC përmend eritromicinën si mundësi trajtimi për gratë shtatzëna dhe ato që ushqejnë me gji, por ajo mund të japë efekte gastrointestinale. Azitromicina mund të jetë një mundësi sipas specialistit, megjithatë për LGV në shtatzëni mungojnë të dhënat e plota për skemën më efektive.

Gjidhënia nuk është e njëjtë me shtatzëninë. Udhëzimet e CDC-së e përshkruajnë doksiciklinën si të përputhshme me gjidhënien, ndërsa përdorimi individual duhet të shqyrtohet sipas moshës së foshnjës, kohëzgjatjes së trajtimit dhe faktorëve të tjerë. Formulimi i vjetër që e ndalonte automatikisht në të dyja situatat ishte tepër kategorik.

Pas trajtimit në shtatzëni rekomandohet test i konfirmimit të shërimit me NAAT në intervalin e përshtatshëm sipas udhëzimit dhe ndjekja obstetrike. Mjeku planifikon edhe trajtimin e partnerëve dhe rivlerësimin për infeksione të tjera seksualisht të transmetueshme.

Gratë shtatzëna me dhimbje të forta, gjakderdhje, temperaturë ose simptoma rektale duhet të kontaktojnë mjekun dhe të mos përdorin vetë antibiotikët ose trajtimet lokale. Përparësi ka konfirmimi i diagnozës dhe trajtimi i sigurt për nënën e fetusin.

LGV, HIV dhe infeksionet e tjera seksualisht të transmetueshme

Një pacient me LGV duhet të ofrohet testim për HIV, sifiliz dhe gonorre, si edhe për infeksione të tjera sipas simptomave. Për ulçerat gjenitale ose proktitin e rëndë mund të jetë i nevojshëm vlerësimi për herpesin dhe shkaktarë të tjerë.

Sipas CDC-së, personat me LGV që jetojnë me HIV trajtohen në përgjithësi me të njëjtat regjime të rekomanduara. Ndonjëherë shërimi klinik mund të zgjasë më shumë dhe kërkon ndjekje të kujdesshme. Trajtimi i HIV nuk duhet ndërprerë pa rekomandim specialistik.

Pacientëve me test HIV negativ dhe rrezik të vazhdueshëm mund t’u ofrohet këshillim për PrEP, një metodë parandalimi kundër HIV, sipas disponueshmërisë dhe indikacioneve. PrEP nuk mbron nga klamidia, LGV, gonorrea apo sifilizi.

Këshillimi për IST duhet të jetë konfidencial, i bazuar në historinë reale të ekspozimit dhe pa supozime për identitetin ose marrëdhëniet e pacientit. Testet e duhura ndihmojnë në zbulimin e infeksioneve bashkëshoqëruese dhe zgjedhjen e trajtimeve efektive.

Cilat janë komplikacionet e LGV të patrajtuar?

Inflamacioni i vazhdueshëm mund të dëmtojë lëkurën dhe mukozat, të shkaktojë infeksione dytësore dhe të krijojë fistula, pra kanale jonormale mes indeve, ose striktura, pra ngushtime të rektumit. Këto dëmtime mund të shoqërohen me dhimbje, vështirësi në jashtëqitje dhe gjakderdhje të përsëritur.

Bubot e mëdha inguinale mund të mbledhin qelb, të hapen spontanisht ose të krijojnë shenja në lëkurë. Në disa raste zhvillohet ënjtje e zgjatur për shkak të dëmtimit të rrugëve limfatike. Trajtimi i hershëm synon të parandalojë këto pasoja përpara se të bëhen kronike.

Pacientët me proktokolit të rëndë mund të kenë nevojë për vizitë proktologjike, ekzaminim endoskopik ose vlerësim të specialistëve të sëmundjeve infektive. Jo çdo problem rektal pas LGV do të thotë se bakteri vazhdon të jetë aktiv; disa dëmtime kërkojnë trajtim të veçantë.

Forma të tjera reaktive, si dhimbjet e kyçeve, janë raportuar, por nuk janë simptoma që vendosin vetë diagnozën. Për çdo simptomë të re ose të vazhdueshme nevojitet vlerësim klinik. Kërkimi i hershëm i ndihmës zvogëlon rrezikun e pasojave të rënda.

Çfarë kontrollesh duhen bërë pas trajtimit të LGV?

Pacienti duhet të ndiqet klinikisht deri në zhdukjen e shenjave. Mjeku verifikon marrjen e saktë të antibiotikëve, përmirësimin e dhimbjes, uljen e ënjtjes limfatike dhe largimin e gjakderdhjes apo sekrecioneve rektale.

CDC rekomandon ritestim për klamidia rreth tre muaj pas trajtimit, për të zbuluar mundësinë e riinfektimit. Nëse kontrolli pas tre muajsh nuk realizohet, testimi duhet bërë në vizitën e ardhshme mjekësore brenda një periudhe të përshtatshme. Kjo është e ndryshme nga testi i konfirmimit të shërimit, që nevojitet në rrethana të veçanta.

Testi NAAT për konfirmimin e shërimit mund të konsiderohet pas disa regjimeve alternative ose gjatë shtatzënisë. Bërja e testit shumë shpejt pas trajtimit mund të identifikojë material gjenetik të mbetur dhe të krijojë rezultate që nuk interpretohen lehtë; koha duhet përcaktuar nga mjeku.

Vlerësimi për HIV dhe IST të tjera mund të përsëritet sipas ekspozimit dhe periudhës dritare të secilit test. Duhet kontrolluar edhe nëse partnerët janë njoftuar dhe kanë marrë vlerësimin e nevojshëm, për të parandaluar riinfektimin.

Nëse shfaqen simptoma të reja, rikthim i gjakderdhjes, temperaturë e lartë ose nyje limfatike që vazhdojnë të zmadhohen, kërkohet vizitë më e hershme dhe jo pritje deri te kontrolli rutinë.

Si mund të parandalohet LGV dhe infeksionet e tjera seksuale?

Përdorimi i rregullt dhe korrekt i prezervativëve gjatë marrëdhënieve anale dhe vaginale zvogëlon rrezikun e transmetimit të klamidies dhe LGV. Barrierat për seks oral mund të ndihmojnë në situata të caktuara. Mjetet mbrojtëse nuk eliminojnë çdo rrezik, por janë të rëndësishme.

Testimi periodik për IST sipas praktikave seksuale dhe ekspozimeve ndihmon në zbulimin e infeksioneve edhe kur mungojnë simptomat. Nëse keni sekrecione rektale, ulçera ose nyje limfatike të fryra, kërkoni vizitë dhe shmangni kontaktet seksuale deri në vlerësim.

Larja e organeve gjenitale pas marrëdhënies nuk është metodë e besueshme për të parandaluar LGV. Për këtë arsye këshilla e vjetër për larjen si masë mbrojtëse duhet hequr. Parandalimi efektiv lidhet me barrierat, testimin, njoftimin dhe trajtimin e partnerëve.

Komunikimi i hapur me partnerët për simptomat, testet dhe trajtimin ndihmon në ndërprerjen e zinxhirit të transmetimit. Kur ka diagnozë të konfirmuar, ndjekja e udhëzimeve të mjekut për periudhën pa marrëdhënie dhe për testet e mëvonshme është e nevojshme.

Për informacion më të gjerë, lexoni klamidien, gonorrenë, sifilizin dhe udhëzuesin e infeksioneve seksualisht të transmetueshme.

Pyetje të shpeshta për LGV (FAQ)

Artikuj të lidhur

• Klamidia: simptomat dhe trajtimi
• Gonorrea: diagnostikimi dhe trajtimi
• Sifilizi: fazat, testet dhe trajtimi
• Sëmundja e kankroideve
• Sëmundjet seksualisht të transmetueshme

Referenca mjekësore

• CDC – Lymphogranuloma Venereum: STI Treatment Guidelines
• CDC – Public Health Alert: LGV
• IUSTI – European Guideline on Lymphogranuloma Venereum (2019)
• IUSTI – European STI Treatment Guidelines
• Canada – Chlamydia and LGV: Treatment and Follow-up