Cfare jane morrat e kokes?

Morrat e kokes, ose Pediculus humanus capitis, jane insekte parazitare te vogla qe jetojne kryesisht ne lekuren e kokes dhe floke.

Ato ushqehen me gjakun e njeriut disa here ne dite.

Morri i rritur eshte afersisht ne madhesine e nje fare susami dhe ka gjashte kembe. Morrat e vegjel, te quajtur nimfa, jane edhe me te veshtire per t’u pare.

Si perhapen morrat e kokes?

Menyra kryesore e transmetimit eshte kontakti direkt koke-me-koke ose floke-me-floke me nje person qe ka morra aktive.

Kjo eshte arsyeja pse morrat shfaqen shpesh tek femijet, te cilet mund te kene kontakt te afert gjate lojes, ne shkolle, ne kopesht ose ne familje.

A kercejne ose fluturojne morrat?

Jo. Morrat nuk kane krahe dhe nuk mund te kercejne. Ato levizin duke u zvarritur nga nje fije floku tek tjetra.

A mund te transmetohen nga kapelet dhe kreherat?

Mundesia ekziston, por kjo rruge eshte shume me pak e zakonshme sesa kontakti direkt koke-me-koke.

Per te reduktuar rrezikun, mos ndani:

• krehera dhe furca;
• kapele;
• aksesore flokesh;
• peshqire;
• jastike kur dikush ka infestim aktiv.

A i transmetojne kafshet shtepiake?

Jo. Morrat e kokes jane parazite njerezore. Qente, macet dhe kafshet e tjera shtepiake nuk transmetojne morrat e kokes tek njerezit.

Cilat jane simptomat e morrave te kokes?

Simptoma me e zakonshme eshte kruarja e lekures se kokes.

Kruarja shkaktohet nga nje reaksion ndaj peshtymes se morrit gjate ushqyerjes.

Shenjat mund te perfshijne:

• kruarje te kokes;
• ndjesi sikur dicka leviz ne floke;
• irritim ose veshtiresi ne gjume;
• morrat e gjalle ne floke;
• therrija te ngjitura fort tek fija e flokut;
• plage ose kore nga gervishtja.

Morrat dhe therrijat gjenden shpesh pas vesheve dhe ne pjesen e pasme te qafes.

A mund te infektohet lekura nga gervishtja?

Po. Gervishtja e forte mund te demtoje lekuren dhe ndonjehere te shkaktoje infeksion bakterial sekondar.

Kontaktoni mjekun nese ka dhimbje te shtuar, qelb, kore te verdha, skuqje qe perhapet ose temperature.

Cfare jane therrijat?

Therrijat jane vezet e morrave.

Ato jane shume te vogla dhe ngjiten fort ne fijen e flokut, zakonisht prane lekures se kokes.

Mund te duken te bardha, te verdha ose kafe dhe ngaterrohen lehte me zbokthin.

Si dallohen nga zbokthi?

Zbokthi zakonisht largohet lehte nga fija e flokut, ndersa therrijat jane te ngjitura fort dhe nuk rreshqasin lehte.

Si diagnostikohen morrat e kokes?

Diagnoza behet duke ekzaminuar floket dhe lekuren e kokes nen drite te mire.

Nje kreher shume i holle per morrat mund ta beje me te lehte gjetjen e morrave te gjalle.

Kontrolloni vecanerisht:

• pas vesheve;
• pjesen e pasme te qafes;
• floket shume prane lekures se kokes.

CDC e konsideron gjetjen e nje morri ose nimfe te gjalle menyren me te mire per te diagnostikuar infestimin aktiv.

Po nese kruhet koka por nuk gjej morra?

Kruarja dhe luspat mund te shkaktohen edhe nga probleme te tjera. Nje shkak mund te jete psoriasis , ndersa disa infeksione mykotike te lekures se kokes mund te kerkojne ekzaminim per micele .

Nese diagnoza nuk eshte e qarte, mund te kerkoni vleresim nga dermatologu .

Sa zgjat cikli i jetes se morrit?

Therrijat qe bien larg lekures se kokes zakonisht nuk kane temperaturen e nevojshme per t’u zhvilluar normalisht dhe zakonisht vdesin brenda rreth nje jave.

Si trajtohen morrat e kokes?

Trajtohet infestimi aktiv.

Kontrolloni personat qe jetojne ne te njejten shtepi dhe kontaktet e aferta. Personat qe kane morra aktive dhe ata qe ndajne te njejtin shtrat me personin e infektuar mund te duhet te trajtohen ne te njejten kohe.

Ekzistojne dy menyra kryesore:

• heqja mekanike me kreher te holle;
• preparate mjekesore qe vrasin morrat.

Krehja e lagur e flokeve

Krehja sistematike me nje kreher te posacem me dhembe shume te imet mund te perdoret si metode mekanike per largimin e morrave dhe therrijave.

Nje menyre praktike eshte:

NHS rekomandon nje skeme te krehjes se lagur ne ditet 1, 5, 9 dhe 13, me kontroll perseri rreth dites 17.

Cilat preparate perdoren kunder morrave?

Produktet ndryshojne sipas vendit dhe moshes se pacientit.

Permethrin 1% ose preparate me pyrethrin jane perdorur gjeresisht si trajtime te para ne vende ku morrat mbeten te ndjeshem ndaj tyre.

Megjithate, rezistenca ndaj disa preparateve ekziston dhe ndryshon nga nje zone ne tjetren.

Ne raste rezistente ose kur trajtimi fillestar ka deshtuar, mjeku mund te zgjedhe, sipas moshes dhe disponueshmerise:

• ivermectin topik;
• spinosad;
• malathion;
• preparate te tjera te miratuara lokalisht.

A duhet perseritur trajtimi?

Varet nga produkti.

Nese preparati vret morrat por jo vezet, trajtimi i dyte shpesh behet afersisht 7–10 dite pas trajtimit te pare, sipas udhezimit te produktit.

Mos zgjidhni daten e perseritjes ne menyre arbitrare; ndiqni fletushken e preparatit ose udhezimin profesional.

Femijet e vegjel dhe shtatzenia

Mos supozoni se cdo preparat kunder morrave eshte i pershtatshem per cdo moshe.

Per foshnjat, femijet shume te vegjel, grate shtatzena ose ato qe ushqejne me gji, diskutoni produktin me mjekun ose farmacistin para perdorimit.

Ivermectin nga goja, per shembull, nuk duhet perdorur ne shtatzeni dhe nuk rekomandohet per femije me peshe nen 15 kg.

A funksionojne vajrat, uthulla ose majoneza?

Nuk ka evidence te mire qe majoneza, gjalpi, vaji i ullirit ose metoda te ngjashme qe synojne “mbytjen” e morrave jane trajtime te besueshme.

Vajrat esenciale gjithashtu nuk duhet konsideruar automatikisht te sigurt ose efektive, vecanerisht tek femijet.

A duhet dezinfektuar e gjithe shtepia?

Jo. Morrat varen nga njeriu per ushqim dhe nuk mbijetojne gjate ne ambient.

Nuk ka nevoje per dezinfektim agresiv te shtepise ose per larjen e gjithckaje me 90°C.

Per sendet qe personi ka perdorur gjate rreth dy diteve para trajtimit, CDC rekomandon:

• larjen e rrobave dhe carcafeve me uje te nxehte rreth 54°C ose me shume kur materiali e lejon;
• tharje me temperature te larte;
• futjen e sendeve qe nuk mund te lahen ne nje qese te mbyllur per rreth dy jave;
• vendosjen e kreherave dhe furcave ne uje te nxehte per 5–10 minuta;
• pastrimin normal me fshese me korent te zonave ku personi ka qendruar.

A duhet trajtuar e gjithe familja?

Kontrolloni te gjithe personat qe jetojne ne shtepi dhe kontaktet e aferta.

Nuk ka arsye te perdoret ilac preventiv tek cdo person qe nuk ka shenja infestimi.

Trajtimi rekomandohet per personat me infestime aktive dhe, sipas CDC, per personat qe ndajne shtratin me personin e infektuar.

Kontrolloni floket perseri cdo disa dite pas trajtimit.

A duhet femija te qendroje ne shtepi dhe te mos shkoje ne shkolle?

Zakonisht jo.

CDC dhe American Academy of Pediatrics nuk rekomandojne qe nje femije i shendetshem te humbase ditet e shkolles vetem sepse ka morra.

Femija mund ta perfundoje diten, te filloje trajtimin ne shtepi dhe te rikthehet ne klase pasi trajtimi i pershtatshem ka filluar.

Kur duhet te konsultoheni me mjekun?

Kerkoni keshille mjekesore ose dermatologjike nese:

• nuk jeni te sigurt nese jane morra apo zbokth;
• trajtime te perseritura korrekte nuk funksionojne;
• ka plage te infektuara ne lekuren e kokes;
• femija eshte shume i vogel per produktin qe keni;
• personi eshte shtatzene ose ushqen me gji dhe duhet zgjedhur preparati;
• kruarja vazhdon por nuk gjenden morra te gjalle;
• ka renie flokesh, luspa te trasha ose lezion qe sugjeron diagnoze tjeter.

Pyetje te shpeshta per morrat e kokes