Cfare eshte myku ne thonje?

Infeksioni fungale i thoit quhet onikomikoze. Kur shkaktohet nga dermatophytes perdoret edhe termi tinea unguium.

Infeksioni mund te perfshije:

• pllaken e thoit;
• shtratin e thoit;
• materialin nen thua;
• ne disa raste, pjesen nga ku rritet thoi.

Thonjte e kembeve preken me shpesh se thonjte e duarve sepse kembet kalojne me shume kohe ne ambiente te ngrohta dhe me lageshti dhe thonjte e kembeve rriten me ngadale.

Cfare e shkakton onikomikozen?

Shkaktaret nuk jane gjithmone te njejte.

Dermatofitet

Jane shkaku me i zakonshem i onikomikozes se kembeve. Nje shkaktar i zakonshem eshte Trichophyton rubrum.

Yeasts

Specie si Candida mund te prekin thonjte, vecanerisht thonjte e duarve ne disa situata.

Non-dermatophyte molds

Disa lloje myku jo-dermatofitik gjithashtu mund te shkaktojne infeksion, por diagnoza mund te jete me e komplikuar sepse ndonjehere keto mikroorganizma mund te gjenden si kontaminues.

Si mund te duket myku ne thonje?

Ndryshimet e mundshme perfshijne:

• ngjyre te bardhe, te verdhe ose kafe;
• trashje te thoit;
• material nen thua;
• thua qe shkermoqet ne skaje;
• forme te crregullt;
• ndarje te pjesshme nga shtrati i thoit, e quajtur onycholysis;
• siperfaqe te bardha dhe pluhur ne disa forma;
• dhimbje ose presion kur thoi trashet shume;
• veshtiresi me kepucet ose ecjen ne raste te avancuara.

Infeksioni mund te preke vetem nje thua ose disa thonj.

Jo cdo thua i trashe ose i verdhe ka myk

Ky eshte nje nga mesazhet me te rendesishme para trajtimit.

Gjendje qe mund te duken si onikomikoze perfshijne:

• psoriasis te thonjve;
• trauma te perseritura nga kepucet;
• lichen planus;
• ndryshime nga mosha;
• eczema;
• infeksione te tjera;
• dystrophy te thoit;
• disa tumore te aparatit te thoit.

Nese keni edhe pllaka ne lekure ose ndryshime ne disa thonj qe mund te sugjerojne psoriasis, diagnoza duhet vleresuar para fillimit te antifungaleve.

Kush ka me shume risk per onikomikoze?

Risku rritet nga:

• mosha me e madhe;
• tinea pedis e perseritur;
• djersitja e kembeve;
• kepuce te mbyllura dhe me lageshti;
• ecja zbathur ne dushe, palestra dhe pishina publike;
• trauma te perseritura te thonjve;
• diabeti;
• semundjet vaskulare periferike;
• imunosupresioni;
• psoriasis;
• historia e meparshme e onikomikozes;
• familjare qe kane tinea pedis ose onikomikoze.

Cfare lidhjeje ka me “kemben e atletit”?

Tinea pedis eshte infeksion fungale i lekures se kembeve, shpesh midis gishtave ose ne shputen e kembes.

Mund te jape:

• kruarje;
• luspa;
• lekure qe cahet;
• skuqje;
• djegie.

Fungus-i mund te levize nga lekura drejt thoit dhe nga thoi perseri drejt lekures.

Si konfirmohet diagnoza?

Dermatologu ose mjeku fillimisht ekzaminon thonjte dhe lekuren e kembeve ose duarve.

Mund te merret:

• material nga poshte thoit;
• scraping;
• nail clipping;
• material nga zona me aktive e infeksionit.

Testet mund te perfshijne:

KOH microscopy

Materiali ekzaminohet ne mikroskop per elemente fungale. Ky eshte nje test relativisht i shpejte dhe i dobishem.

Fungal culture

Mund te ndihmoje ne identifikimin e organizmit, por rezultati mund te kerkoje kohe dhe ndonjehere kultura del negative edhe kur infeksioni ekziston.

PAS staining

Nail clipping mund te ekzaminohet histologjikisht me ngjyrosje Periodic acid-Schiff per elemente fungale.

PCR

Ne disa laboratorë mund te perdoren teste molekulare. Disponibiliteti dhe kostoja ndryshojne.

A duhet trajtuar cdo rast?

Jo domosdoshmerisht.

Tek nje person i shendetshem, me perfshirje shume te vogel, pa dhimbje dhe pa shqetesim kozmetik ose funksional, mund te diskutohet edhe monitorimi dhe kujdesi per thoin.

Arsyet per te trajtuar mund te perfshijne:

• dhimbje;
• veshtiresi ne ecje ose kepuce;
• perhapje ne thonj te tjere;
• tinea pedis te perseritur;
• shqetesim te rendesishem kozmetik;
• risk me te larte komplikacionesh;
• diabet ose probleme te qarkullimit ne situata te caktuara.

Vendimi duhet te balancoje mundesine e suksesit, kohen e trajtimit, efektet anesore, koston dhe preferencen e pacientit.

Kur perdoren trajtimet topike?

Trajtimet qe aplikohen direkt ne thua mund te jene te pershtatshme per onikomikoze te lehte ose disa raste te moderuara, sidomos kur:

• preket nje pjese e kufizuar e thoit;
• nuk ka perfshirje te madhe te nail matrix;
• jane prekur pak thonj;
• terapia orale nuk eshte e pershtatshme;
• pacienti preferon te shmange terapine sistemike.

Opsionet varen nga shteti dhe disponibiliteti dhe mund te perfshijne preparate specifike per thoin si:

• ciclopirox;
• efinaconazole;
• tavaborole;
• amorolfine ne vende ku eshte i disponueshem.

Keto trajtime zakonisht kerkojne muaj perdorimi te rregullt dhe ne onikomikozen e thonjve te kembeve mund te nevojitet trajtim afatgjate.

Kur perdoret terbinafina orale?

Per onikomikozen dermatofitike qe kerkon trajtim sistemik, terbinafina orale eshte zakonisht zgjedhja e pare tek shumica e te rriturve pa kundraindikacione.

Kur perdoret skema standarde, trajtimi eshte zakonisht me i shkurter per thonjte e duarve dhe me i gjate per thonjte e kembeve.

FDA pershkruan si kohezgjatje tipike:

• rreth 6 jave per thonjte e duarve;
• rreth 12 jave per thonjte e kembeve.

Kohezgjatja individuale dhe pershtatshmeria e trajtimit vendosen nga mjeku.

Melcia

Terbinafina orale nuk eshte e pershtatshme per paciente me semundje kronike ose aktive te melcise.

Para fillimit zakonisht vleresohet historia hepatike dhe behen transaminazat e melcise. Monitorimi i metejshem individualizohet sipas gjendjes, trajtimit dhe protokollit klinik.

Shenja qe duhen raportuar gjate trajtimit

Kontaktoni mjekun nese shfaqen:

• nauze e vazhdueshme;
• humbje e theksuar oreksi;
• lodhje e pazakonte;
• te vjella;
• dhimbje ne pjesen e siperme te djathte te barkut;
• zverdhje e syve ose lekures;
• urine e erret;
• jashteqitje shume te zbehta;
• ndryshim te rendesishem te shijes ose nuhatjes;
• reaksion te rende ne lekure.

Terbinafina gjithashtu mund te nderveproje me disa barna, ndaj mjeku duhet te dije listen e plote te terapise qe perdorni.

Po itraconazole dhe antifungale te tjere?

Itraconazole eshte nje alternative ne raste te caktuara dhe mund te jete i dobishem per disa yeasts ose non-dermatophyte molds.

Megjithate, ka shume nderveprime me barna dhe nuk eshte i pershtatshem per cdo pacient.

Fluconazole

Fluconazole perdoret off-label per onikomikozen ne disa vende dhe situata. Nuk duhet paraqitur si terapi standarde universale dhe zgjedhja varet nga organizmi, barnat e tjera dhe faktoret individuale.

Griseofulvin

Griseofulvin sot perdoret me rralle per onikomikozen sepse zakonisht kerkon trajtim me te gjate dhe ka efektivitet me te ulet se alternativat moderne per shume raste.

A ndihmon prerja ose hollimi i thoit?

Po. Nail trimming dhe debridement mund ta bejne thoin me te rehatshem dhe mund te permiresojne rezultatin kur kombinohen me trajtim antifungal.

Per thonjte shume te trashe, dermatologu ose podiatri mund te:

• holloje pllaken;
• heqe materialin e tepert nen thua;
• perdore preparate me urea per ta zbutur thoin ne raste te caktuara.

Vetem prerja ose limimi nuk e eliminon fungus-in qe ndodhet ne thua dhe ne indin poshte tij.

A e sheron lazeri mykun e thonjve?

Teknologji te ndryshme laser dhe light-based jane studiuar per onikomikozen.

Megjithate, evidenca per sherim te qendrueshem eshte me e kufizuar se per terapite antifungale standarde.

Lazeri nuk duhet paraqitur si trajtim i garantuar ose zevendesim universal i terbinafines apo terapive topike.

Nese po konsideroni nje procedure te tille, pyesni:

• a eshte konfirmuar diagnoza me test;
• cili eshte objektivi real i procedures;
• sa jane normat e mycological cure dhe complete cure;
• a do te nevojitet edhe antifungal.

Kur mund te hiqet thoi?

Heqja e pjesshme ose e plote e thoit nuk eshte trajtimi rutinor per shumicen e pacienteve.

Mund te konsiderohet ne raste te zgjedhura, si:

• thua shume i trashe dhe i dhimbshem;
• infeksion qe nuk i eshte pergjigjur trajtimeve te tjera;
• problem mekanik i konsiderueshem;
• situata ku nevojitet akses ose trajtim tjeter lokal.

Edhe pas heqjes, infeksioni duhet menaxhuar sepse fungus-i mund te jete i pranishem ne shtratin e thoit dhe mund te rikthehet me rritjen e thoit.

Sa kohe duhet qe thoi te duket perseri normal?

Ky eshte nje burim i zakonshem konfuzioni.

Edhe pasi antifungali ka eliminuar infeksionin, pjesa e demtuar e thoit nuk ndryshon menjehere pamje.

Duhet te rritet nje thua i ri nga baza.

Thonjte e kembeve rriten ngadale dhe thoi i madh mund te kerkoje nje vit ose edhe me shume per t’u zevendesuar plotesisht.

Pse rikthehet onikomikoza?

Rikthimi eshte relativisht i zakonshem.

Mund te lidhet me:

• tinea pedis qe nuk eshte trajtuar;
• kepuce te kontaminuara;
• ambient te vazhdueshem te lagesht;
• kontakt me persona te tjere te infektuar;
• trauma te thoit;
• diabet ose semundje vaskulare;
• trajtim jo te plote;
• rezistence ose organizem jo te ndjeshem ndaj barit.

Nese infeksioni rikthehet ose nuk i pergjigjet trajtimit, mund te nevojitet konfirmim i perseritur laboratorik dhe identifikim i organizmit.

Si mund te parandalohet myku ne thonje?

• Mbani kembet te pastra dhe te thata.
• Thajini mire zonat midis gishtave.
• Nderroni corapet cdo dite dhe sa here lagen nga djersa.
• Preferoni corape qe largojne lageshtine.
• Perdorni kepuce qe marrin fryme dhe lejojini te thahen para perdorimit perseri.
• Vishni shapka ne dushe te perbashketa, palestra, spa dhe rreth pishinave.
• Mos ndani me te tjere kepuce, corape, peshqire ose mjete per prerjen e thonjve.
• Mbajini thonjte relativisht te shkurter dhe pritini drejt.
• Pastroni ose dezinfektoni mjetet e thonjve sipas menyres se pershtatshme.
• Trajtoni tinea pedis sa me shpejt.
• Sigurohuni qe salloni i pedikyrit sterilizon ose dezinfekton si duhet pajisjet.

Tek persona me rikthime te perseritura, dermatologu mund te sugjeroje edhe strategji maintenance individuale.

Pse duhet me shume kujdes tek personat me diabet?

Diabeti mund te shoqerohet me neuropati, probleme te qarkullimit dhe risk me te madh per komplikacione te kembeve.

Nje thua shume i trashe mund:

• te shkaktoje presion ne kepuce;
• te demtoje lekuren perreth;
• te krijoje porte hyrjeje per infeksion bakterial;
• te jete me i veshtire per t’u prere ne menyre te sigurt.