Konjuktiviti dhe skuqja e syrit: shkaqet, simptomat dhe trajtimi
Permbledhje e shpejte
Konjuktiviti eshte inflamacion i konjuktives, membranes se holle qe mbulon pjesen e bardhe te syrit dhe pjesen e brendshme te qepallave.
Shkaqet me te zakonshme jane viruset, bakteret dhe alergjite. Konjuktiviti viral dhe disa forma bakteriale mund te jene shume ngjitese, ndersa konjuktiviti alergjik nuk transmetohet nga personi ne person.
Shumica e rasteve jane te lehta, por dhimbja e forte, ndjeshmeria e theksuar ndaj drites, ulja e shikimit ose syri i kuq tek nje perdorues lentesh kontakti kerkojne vleresim mjekesor me te shpejte.
Mos perdorni pika me antibiotik ose kortizon pa indikacion. Trajtimi ndryshon sipas shkakut.
Cfare eshte konjuktiviti?
Konjuktiva eshte nje membrane e holle transparente qe mbulon skleren, pjesen e bardhe te syrit, dhe pjesen e brendshme te qepallave.
Kur inflamohet, enet e vogla te gjakut behen me te dukshme dhe syri merr ngjyre roze ose te kuqe.
Konjuktiviti mund te preke nje ose te dy syte.
Shkaku mund te jete:
- viral;
- bakterial;
- alergjik;
- irritues ose kimik;
- me rralle, nje shkak tjeter.
Syri i kuq nuk eshte diagnoze
Skuqja e syrit mund te shkaktohet edhe nga syri i thate, demtim i kornese, keratit, uveit, sklerit, trauma ose glaukoma akute.
Prandaj simptoma si dhimbja e forte ose ulja e shikimit nuk duhet t’i atribuohen automatikisht konjuktivitit.
Cilat jane llojet kryesore te konjuktivitit?
| Lloji | Shenja qe e sugjerojne | Ngjites? |
|---|---|---|
| Viral | Lotim, skuqje, ndjesi rere, shpesh fillon ne nje sy dhe kalon ne tjetrin; mund te kete viroze ose dhimbje fyti. | Po, shpesh shume ngjites. |
| Bakterial | Sekrecion mukopurulent ose purulent dhe qepalla qe ngjiten, sidomos pas gjumit. | Po. |
| Alergjik | Kruarje e forte, lotim, shpesh te dy syte, alergji sezonale ose ekspozim ndaj alergjenit. | Jo. |
| Irritues | Djegie dhe lotim pas tymit, klorit, pluhurit, kimikateve ose irrituesve te tjere. | Jo. |
Konjuktiviti viral
Viruset jane nje nga shkaqet me te zakonshme te konjuktivitit akut.
Adenovirusi eshte nje shkak i shpeshte dhe mund te shoqerohet me:
- ftohje ose infeksion respirator;
- dhimbje fyti;
- temperature ne disa raste;
- nyje limfatike te zmadhuara prane veshit.
Sekrecioni zakonisht eshte me shume ujor sesa purulent.
Shpesh fillon ne nje sy dhe brenda pak ditesh mund te preke syrin tjeter.
Sa zgjat?
Shume raste permiresohen brenda 1-2 javesh pa trajtim specifik, megjithese disa mund te zgjasin 3 jave ose me shume.
Antibiotiket nuk trajtojne konjuktivitin viral.
Po herpes simplex ose herpes zoster?
Herpes simplex dhe varicella-zoster mund te shkaktojne infeksion te syrit dhe mund te perfshijne kornean.
Shenjat qe kerkojne kujdes te vecante perfshijne:
- semundje kryesisht ne nje sy;
- dhimbje;
- fotofobi;
- ulje shikimi;
- flluska ne qepalle ose lekure;
- lezione ne maje ose anen e hundes ne herpes zoster.
Mos perdorni pika me kortizon vete
Kortikosteroidet okulare mund te perkeqesojne disa infeksione, vecanerisht infeksionin epitelial nga herpes simplex.
Nese nje steroid okular nevojitet per nje gjendje specifike, vendimi dhe monitorimi duhet te behen nga okulisti.
Konjuktiviti bakterial
Konjuktiviti bakterial mund te shkaktohet nga baktere te ndryshme.
Shenjat qe mund ta sugjerojne jane:
- sekrecion i trashe mukopurulent ose purulent;
- qepalla te ngjitura pas gjumit;
- skuqje;
- irritim;
- enjtje e qepallave ose konjuktives.
Megjithate, simptomat e konjuktivitit bakterial dhe viral mbivendosen dhe nuk mund te dallohen gjithmone vetem nga ngjyra e sekrecionit.
A duhet antibiotik ne cdo rast?
Jo.
Shume raste te lehta mund te permiresohen spontanisht. Antibiotiket lokale mund te shkurtojne kohezgjatjen e semundjes ne disa raste dhe rekomandohen me shpesh kur:
- ka sekrecion purulent te konsiderueshem;
- pacienti ka imunitet te dobesuar;
- dyshohet nje bakter qe mund te shkaktoje komplikacione;
- pacienti perdor lente kontakti;
- mjeku vlereson se perfitimi eshte me i madh se pritja.
Zgjedhja e antibiotikut duhet te behet sipas situates klinike, alergjive, rezistences lokale dhe faktoreve te riskut.
Konjuktiviti gonokoksik
Neisseria gonorrhoeae mund te shkaktoje konjuktivit shume agresiv me sekrecion purulent ne sasi te madhe.
Kjo gjendje mund te demtoje kornean dhe kerkon vleresim urgjent, trajtim sistemik dhe vleresim per infeksione seksualisht te transmetueshme.
Sekrecion shume i bollshem purulent mund te jete urgjence
Nese syri eshte shume i kuq dhe sekrecioni purulent rikrijohet vazhdimisht, sidomos pas nje ekspozimi seksual te mundshem, kerkoni vleresim mjekesor urgjent.
Konjuktiviti gonokoksik nuk duhet trajtuar vetem me nje pike te zakonshme antibiotike ne shtepi.
Konjuktiviti nga klamidia
Chlamydia trachomatis mund te shkaktoje konjuktivit tek te rriturit seksualisht aktive.
Mund te jete:
- i zgjatur;
- kryesisht ne nje sy;
- me sekrecion mukopurulent;
- i shoqeruar me infeksion gjenital qe mund te mos kete simptoma.
Trajtimi kerkon terapi sistemike dhe menaxhim te partnerit seksual, jo vetem pika okulare.
Konjuktiviti alergjik
Konjuktiviti alergjik nuk eshte infeksion dhe nuk transmetohet tek personat e tjere.
Shenja me karakteristike eshte kruarja.
Zakonisht preken te dy syte dhe mund te kete:
- lotim;
- skuqje;
- enjtje te qepallave;
- teshtima;
- rrjedhje ose bllokim hundesh;
- histori alergjie sezonale.
Trajtimi mund te perfshije:
- shmangien e alergjenit kur eshte e mundur;
- kompresa te ftohta;
- lot artificial;
- pika antihistaminike ose stabilizuese te mastociteve sipas nevojes.
Nuk ka nevoje per antibiotik ne konjuktivitin alergjik.
Cilat jane simptomat e konjuktivitit?
Simptomat mund te perfshijne:
- skuqje te nje ose te dy syve;
- lotim;
- ndjesi rere ose trupi te huaj;
- djegie ose irritim;
- kruarje, vecanerisht ne forme alergjike;
- sekrecion ujor, mukoz ose purulent;
- qepalla te ngjitura pas gjumit;
- enjtje te lehte te qepallave.
Temperature, dhimbje fyti ose simptoma respiratore mund te shoqerojne disa infeksione virale, por nuk jane simptoma te detyrueshme te konjuktivitit.
Kur syri i kuq mund te mos jete konjuktivit?
Jo cdo sy i kuq eshte “pink eye”.
Gjendje te tjera perfshijne:
- keratitin ose ulceren e kornese;
- uveitin anterior;
- skleritin;
- gervishtjen e kornese;
- trupin e huaj;
- glaukomen akute me kend te mbyllur;
- traumen;
- demtimin kimik;
- syrin e thate te rende.
Nese syri i kuq shoqerohet me dhimbje te forte, ulje shikimi ose fotofobi te konsiderueshme, diagnoza nuk duhet supozuar si konjuktivit i thjeshte.
Per shembull, glaukoma akute me kend te mbyllur mund te shkaktoje sy te kuq, dhimbje te forte, turbullim, halos, nauze dhe te vjella.
Kur duhet vleresim urgjent i syrit?
Kerkoni vleresim mjekesor te shpejte ose urgjent nese keni:
- dhimbje mesatare ose te forte te syrit;
- ndjeshmeri te theksuar ndaj drites;
- shikim te turbullt qe nuk pastrohet pasi hiqet sekrecioni;
- ulje ose humbje te shikimit;
- skuqje shume intensive;
- korne qe duket e turbullt ose me njolle te bardhe;
- sekrecion purulent shume te bollshem;
- traume ose trup te huaj;
- ekspozim ndaj kimikateve;
- sy te kuq dhe te dhimbshem nese perdorni lente kontakti;
- imunitet shume te dobesuar;
- simptoma tek nje i porsalindur.
Pas ekspozimit kimik, filloni shpelarjen menjehere me shume uje te paster dhe kerkoni ndihme mjekesore.
Telefononi 112 ne rast traume serioze, demtimi te rende kimik, humbjeje te vetedijes ose gjendjeje tjeter kercenuese per jeten.
Si diagnostikohet konjuktiviti?
Shumica e rasteve diagnostikohen nga historia dhe ekzaminimi i syrit.
Mjeku mund te pyese:
- kur filloi skuqja;
- nese preket nje apo te dy syte;
- nese ka kruarje, dhimbje apo fotofobi;
- cfare lloj sekrecioni ka;
- nese ka pasur kontakt me persona me konjuktivit;
- nese perdoren lente kontakti;
- nese ka pasur trauma ose ekspozim kimik;
- nese ka simptoma respiratore ose alergjike;
- nese ekziston mundesi per infeksion seksualisht te transmetueshem.
A duhet tampon nga syri ne cdo rast?
Jo.
Kultura ose teste te tjera laboratorike mund te perdoren kur:
- semundja eshte shume e rende;
- ka sekrecion hiperpurulent;
- dyshohet gonorrea ose klamidia;
- infeksioni perseritet;
- trajtimi nuk funksionon;
- diagnoza mbetet e paqarte.
Nje konjuktivit tipik viral ose alergjik zakonisht nuk kerkon kulture.
Si trajtohet konjuktiviti?
Konjuktiviti viral
Shumica e rasteve trajtohen me masa mbeshtetese:
- kompresa te ftohta;
- lot artificial;
- pastrim te kujdesshem te sekrecioneve;
- higjiene te mire te duarve.
Antibiotiket nuk ndihmojne.
Infeksionet nga herpes simplex ose herpes zoster mund te kerkojne trajtim antiviral dhe vleresim okulistik.
Konjuktiviti bakterial
Rastet e lehta mund te permiresohen edhe pa antibiotik.
Antibiotiku lokal mund te rekomandohet sipas sekrecionit, ashpersise, faktoreve te riskut dhe shkaktarit te dyshuar.
Konjuktiviti gonokoksik dhe klamidial kerkojne qasje sistemike dhe nuk trajtohen si nje konjuktivit bakterial i zakonshem.
Konjuktiviti alergjik
Mund te ndihmojne evitimi i alergjenit, kompresat e ftohta, lotet artificiale dhe trajtimet antialergjike okulare sipas rastit.
Konjuktiviti nga irrituesit
Duhet hequr ekspozimi ndaj irrituesit. Ne rast kimikati, shpelarja duhet filluar menjehere dhe nuk duhet pritur vizita mjekesore para se te lahet syri.
Mos vendosni produkte shtepie ne sy
Mos vendosni caj, kamomil, qumesht, limon, bime, preparate jo sterile ose produkte te tjera shtepiake brenda syrit.
Ato mund te irritojne syrin ose te shkaktojne kontaminim dhe infeksion.
Cfare duhet te bejne perdoruesit e lenteve te kontaktit?
Nese keni sy te kuq, sekrecion, dhimbje ose irritim, hiqni lentet e kontaktit derisa gjendja te jete vleresuar dhe te jete e sigurt t’i perdorni perseri.
Perdoruesit e lenteve kane risk me te larte per keratit bakterial, i cili mund te demtoje kornean dhe shikimin.
Dhimbja, fotofobia ose ulja e shikimit tek nje person me lente kontakti kerkon vleresim te shpejte okulistik.
Per me shume informacion mund te lexoni rregullat per perdorimin e sigurt te lenteve te kontaktit dhe kujdesin per syte.
Si parandalohet perhapja e konjuktivitit infektiv?
Konjuktiviti viral dhe bakterial mund te perhapen lehtesisht.
Per te ulur transmetimin:
- lani duart shpesh me sapun dhe uje;
- mos ferkoni syte;
- mos ndani peshqire ose carcafe;
- mos ndani kozmetike per syte;
- mos ndani pika okulare;
- pastroni sekrecionet me materiale te pastra dhe hidhini pas perdorimit;
- mos ndani lente, kuti lentesh ose solucion;
- pastroni siperfaqet qe preken shpesh.
Nese perdorni makeup te syrit qe eshte perdorur gjate nje infeksioni, mund te jete e arsyeshme ta zevendesoni per te shmangur rikontaminimin.
Per nje pasqyre me te gjere mund te lexoni edhe infeksionet me te zakonshme qe mund te prekin syte.
A duhet femija te qendroje patjeter ne shtepi?
Nuk ekziston nje rregull universal qe cdo femije me konjuktivit duhet te perjashtohet nga shkolla derisa te kete marre antibiotik.
Vendimi varet nga shkaku, gjendja e pergjithshme, aftesia e femijes per te respektuar higjienen dhe rregullat e institucionit.
Nese ka temperature, semundje sistemike ose nuk mund te shmange kontaktin e afert dhe prekjen e syve, qendrimi ne shtepi mund te jete i pershtatshem derisa te vleresohet.
Po konjuktiviti tek te porsalindurit?
Skuqja dhe sekrecioni nga syri tek nje i porsalindur kerkojne vleresim mjekesor te shpejte.
Shkaqet mund te perfshijne:
- bllokim te kanalit te loteve;
- irritim;
- infeksion bakterial;
- Chlamydia trachomatis;
- Neisseria gonorrhoeae;
- shkaqe te tjera.
Disa infeksione neonatale mund te demtojne shpejt syrin, prandaj nuk duhet trajtuar vetem ne shtepi.
Pyetje te shpeshta
A eshte konjuktiviti gjithmone ngjites?
Jo. Format virale dhe bakteriale mund te jene ngjitese, ndersa konjuktiviti alergjik dhe ai nga irrituesit nuk transmetohen tek personat e tjere.
A duhet antibiotik per cdo sy te kuq?
Jo. Antibiotiket nuk trajtojne konjuktivitin viral ose alergjik dhe edhe disa raste te lehta bakteriale mund te sherohen spontanisht.
Si dallohet konjuktiviti viral nga ai bakterial?
Viral shpesh ka sekrecion ujor dhe mund te shoqerohet me simptoma respiratore. Bakterial mund te kete sekrecion me purulent dhe qepalla te ngjitura. Megjithate ka mbivendosje dhe jo cdo rast mund te dallohet saktesisht vetem nga simptomat.
Cila eshte shenja tipike e konjuktivitit alergjik?
Kruarja e forte, zakonisht ne te dy syte, eshte nje nga shenjat me karakteristike.
A mund te perdor pika me kortizon?
Jo pa udhezimin e okulistit. Kortikosteroidet mund te perkeqesojne infeksione te caktuara dhe mund te shkaktojne komplikacione si rritje te presionit te syrit kur perdoren ne menyre te papershtatshme.
A mund te perdor pika antibiotike qe me kane mbetur nga hera e kaluar?
Nuk rekomandohet. Shkaku mund te mos jete bakterial, preparati mund te mos jete i pershtatshem dhe nje shishe e hapur mund te jete kontaminuar.
A duhet te behet kulture e sekrecionit nga syri?
Jo ne cdo konjuktivit. Kultura ose teste te tjera rezervohen per raste te renda, te perseritura, rezistente ndaj trajtimit ose kur dyshohet gonorrea, klamidia apo nje shkak tjeter specifik.
Kur mund t’i vendos perseri lentet e kontaktit?
Mos i perdorni gjate infeksionit. Rifillimi varet nga shkaku dhe sherimi. Nese keni pasur dhimbje ose dyshim per keratit, ndiqni udhezimin e okulistit.
A mund te perdor kamomil ose caj ne sy?
Nuk rekomandohet vendosja e cajit, kamomilit ose produkteve jo sterile brenda syrit. Per lehtesim mund te perdoret nje komprese e paster e ftohte dhe lot artificial kur jane te pershtatshem.
Kur syri i kuq eshte urgjence?
Dhimbja e forte, fotofobia, ulja e shikimit, kornea e turbullt, sekrecioni shume i bollshem, trauma, kimikatet ose syri i kuq tek nje perdorues lentesh kerkojne vleresim te shpejte.
Burimet / Referencat
- Centers for Disease Control and Prevention. Clinical Overview of Pink Eye. https://www.cdc.gov/conjunctivitis/hcp/clinical-overview/index.html
- Centers for Disease Control and Prevention. How to Treat Pink Eye. https://www.cdc.gov/conjunctivitis/treatment/index.html
- National Eye Institute. Treatment for Pink Eye. https://www.nei.nih.gov/eye-health-information/eye-conditions-and-diseases/pink-eye/treatment-pink-eye
- American Academy of Ophthalmology EyeWiki. Conjunctivitis. https://eyewiki.aao.org/Conjunctivitis
- Centers for Disease Control and Prevention. Gonococcal Infections Among Adolescents and Adults. https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/gonorrhea-adults.htm
- Centers for Disease Control and Prevention. Chlamydial Infections. https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/chlamydia.htm
Informacion mjekesor
Ky artikull eshte per edukim shendetesor dhe nuk zevendeson ekzaminimin e syrit. Syri i kuq mund te kete shkaqe te ndryshme dhe disa prej tyre kerkojne trajtim urgjent.
Mos perdorni pika antibiotike, antivirale ose kortikosteroide me recete pa vleresim profesional.
Keni nje pyetje jo-urgjente per syrin e kuq?
Nese keni skuqje, kruarje, sekrecion ose lotim dhe gjendja nuk eshte urgjente, mund t’i dergoni pyetjen ekipit te PyetMjekun.
Perfshini moshen, cilin sy prek, sa kohe ka filluar, llojin e sekrecionit, nese ka dhimbje, fotofobi ose turbullim, nese perdorni lente kontakti dhe cilat pika keni perdorur.
Nese ngarkoni foto ose raport mjekesor, hiqni emrin, daten e lindjes, adresen, numrin personal, numrin e pacientit, barcode dhe te dhena te tjera identifikuese.
Bej nje pyetjeRishikuar nga: Dr. Albana Greca, Mjeke Familjeje
Rishikimi mjekesor: Shtator 2026
