Cfare quajme kapsllek?

Kapslleku nuk do te thote vetem se nuk dilni cdo dite jashte. Ritmi normal i defekimit ndryshon nga nje person tek tjetri.

Mund te kemi kapsllek kur shfaqet nje ose disa nga keto probleme:

• me pak se tre defekime ne jave;
• jashteqitje te forta, te thata ose me kokrriza;
• sforcim i madh gjate defekimit;
• dhimbje ose veshtiresi gjate daljes jashte;
• ndjesia se zorra nuk eshte zbrazur plotesisht;
• nevoja per te kaluar shume kohe ne tualet.

Kapslleku mund te jete i perkohshem, per shembull pas nje ndryshimi ne ushqim, udhetimi ose aktiviteti. Por mund te jete edhe problem kronik dhe ne disa raste lidhet me barna ose semundje te tjera.

1. Pini lengje te mjaftueshme

Nese jeni te dehidratuar, jashteqitja mund te behet me e thate dhe me e veshtire per t’u nxjerre. Gjithashtu, kur rrisni sasine e fibrave, duhet te merrni lengje te mjaftueshme qe fibra te funksionoje si duhet.

Megjithate, nuk ka nje numer universal gotash uji qe trajton kapsllekun tek te gjithe. Nevoja per lengje ndryshon sipas moshes, madhesise trupore, aktivitetit fizik, temperatures, dietes dhe gjendjes shendetesore.

Nese keni insuficience kardiake, semundje te avancuar te veshkave ose ju eshte thene te kufizoni lengjet, ndiqni udhezimin e mjekut dhe mos rrisni sasine e lengjeve pa u konsultuar.

2. Rritni fibrat gradualisht

Fibrat jane nje nga masat e para qe mund te ndihmojne ne kapsllek. Ato mund te rrisin vellimin e jashteqitjes dhe, ne varesi te llojit, te ndihmojne ne mbajtjen e ujit ne te.

Shume te rritur kane nevoje per afersisht 22-34 gram fibra ne dite, megjithese nevoja ndryshon sipas moshes dhe gjinise.

Burime te mira perfshijne:

• tershere;
• buke dhe drithera integrale;
• fasule, thjerrza dhe qiqra;
• molle dhe dardha me lekure;
• manaferra dhe fruta te tjera;
• perime;
• arra dhe fara.

Po fibrat e tretshme dhe te patretshme?

Nuk eshte e sakte te thuhet se fibrat e patretshme ne pergjithesi e perkeqesojne kapsllekun. Shume ushqime te shendetshme permbajne nje kombinim te fibrave te tretshme dhe te patretshme.

Megjithate, tek disa persona me sindromen e zorres se irrituar, sasi te medha krundesh ose fibra te patretshme mund te shtojne fryrjen dhe shqetesimet. Ne keto raste, fibra e tretshme si psyllium ose tershera mund te tolerohet me mire.

3. Provoni ushqime qe mund te ndihmojne natyralisht

Kumbullat e thata

Kumbullat e thata permbajne fibra dhe sorbitol, nje lloj sheqeri qe mund te terheqe uje ne zorre dhe te ndihmoje ne zbutjen e jashteqitjes.

Ato mund te jene nje zgjedhje e thjeshte per disa persona, por sasite e medha mund te shkaktojne gazra ose fryrje.

Kivi

Edhe kivi mund te ndihmoje disa persona me kapsllek. Ai siguron fibra dhe ka te dhena klinike qe sugjerojne permiresim te frekuences dhe konsistences se jashteqitjes.

Fruta te tjera

Dardhat, mollet, kajsite, kumbullat, rrushi dhe disa fruta te tjera permbajne fibra dhe/ose sorbitol dhe mund te jene pjese e nje diete te balancuar kunder kapsllekut.

Po kafeja?

Kafeja mund te stimuloje refleksin gastro-kolik dhe disa njerez vene re se i ndihmon te dalin jashte. Megjithate, nuk duhet konsideruar trajtim i kapsllekut dhe nuk eshte e nevojshme te filloni te pini kafe nese nuk e konsumoni zakonisht.

Tek disa persona kafeina mund te perkeqesoje palpitacionet, ankthin, refluksin ose shqetesimet e zorres.

4. Krijoni nje rutine te mire per tualetin

Nje nga masat me te thjeshta shpesh harrohet: mos e shtyni nevojen per te dale jashte.

Provoni keto hapa:

• shkoni ne tualet sapo te ndjeni nevojen;
• jepini vetes kohe dhe mos u nxitoni;
• provoni te krijoni nje orar te rregullt;
• nje moment i mire mund te jete pas mengjesit, kur zorra stimulohet natyrshem nga vakti;
• vendosni kembet mbi nje stol te ulet ne menyre qe gjunjet te jene pak me lart se ijet;
• mos rrini duke shtyre me force per kohe te gjate.

5. Levizni rregullisht

Aktiviteti fizik i rregullt mund te ndihmoje funksionimin e zorres dhe eshte i dobishem per shendetin ne pergjithesi.

Nuk eshte e nevojshme te beni stervitje intensive. Per shume persona, nje ecje e rregullt eshte nje fillim i mire.

Nese keni kufizime fizike, semundje kronike ose sapo keni kryer nderhyrje kirurgjikale, pershtateni aktivitetin sipas keshilles se mjekut.

6. Kur mund te perdoren laksativet?

Nese dieta, hidratimi, levizja dhe rutina e tualetit nuk jane te mjaftueshme, nje farmacist ose mjek mund t’ju ndihmoje te zgjidhni nje laksativ.

A e ben sena “zerren dembele”?

Nuk eshte e sakte ta pershkruajme keshtu ne menyre absolute. Sena eshte nje laksativ stimulues dhe guideline moderne e konsiderojne nje opsion te mundshem per kapsllekun kronik, megjithese evidence eshte me e kufizuar se per PEG.

Nese e gjeni veten duke perdorur vazhdimisht laksative ose nuk mund te dilni jashte pa to, kjo eshte arsye per te diskutuar me mjekun shkakun e kapsllekut dhe planin afatgjate.

Po suplementet me magnez?

Magnesium oxide ka evidence per disa persona me kapsllek kronik, por suplementet me magnez nuk jane automatikisht te sigurta per te gjithe. Kujdes i vecante duhet tek personat me semundje te veshkave dhe tek ata qe marrin barna te tjera.

Po glucomannan?

Glucomannan eshte nje fiber e tretshme, por nuk eshte e nevojshme ta vendosim si nje nga trajtimet kryesore te kapsllekut. Per shumicen e pacienteve ka alternativa me evidence me te qarte, si fibra dietike, psyllium dhe PEG kur nevojitet laksativ.

7. A ndihmojne probiotiket?

Probiotiket studiohen per kapsllekun dhe disa produkte ose shtame mund te ndihmojne disa persona, por rezultatet nuk jane aq te qendrueshme sa per t’i konsideruar trajtim baze per cdo pacient.

Gjithashtu, “probiotik” nuk do te thote se cdo kos ose suplement ka te njejtin efekt. Rezultati mund te varet nga shtami, doza dhe personi.

Nese deshironi te provoni nje probiotik dhe nuk keni kunderindikacione, shikoni nese ka nje perfitim real per simptomat tuaja ne vend qe ta perdorni pafundesisht pa rezultat.

8. Kontrolloni barnat qe perdorni

Shume barna dhe suplemente mund te kontribuojne ne kapsllek, duke perfshire ne disa raste:

• opioidet per dhimbje;
• suplementet e hekurit;
• disa antidepresive;
• disa barna antikolinergjike;
• disa barna per tensionin;
• antacide qe permbajne kalcium ose alumin;
• disa barna neurologjike.

Mos e nderprisni nje bar te pershkruar vete. Nese kapslleku filloi pasi nisët nje medikament ose u ndryshua doza, diskutoni me mjekun ose farmacistin.

A duhet te hiqni qumeshtin nga dieta?

Jo ne menyre rutine. Intoleranca ndaj laktozes zakonisht lidhet me fryrje, gazra, dhimbje barku dhe shpesh diarre, jo me kapsllek si simptome tipike tek te rriturit.

Mos hiqni nje grup te tere ushqimor vetem per kapsllekun pa nje arsye te qarte, sidomos nese rrezikoni te humbni burime te rendesishme te kalciumit, proteinave ose lendeve te tjera ushqyese.

Kur duhet te flisni me mjekun per kapsllekun?

Rezervoni nje vleresim mjekesor nese:

• kapslleku nuk permiresohet me masat ne shtepi;
• problemi perseritet shpesh ose eshte kronik;
• keni ndryshim te ri dhe te pashpjegueshem te zakoneve te zorres;
• keni gjak ne jashteqitje ose gjakderdhje rektale;
• keni renie ne peshe pa u perpjekur;
• keni dhimbje barku te vazhdueshme;
• ndiheni vazhdimisht te lodhur ose keni shenja te mundshme te anemise;
• merrni nje bar qe mund te shkaktoje kapsllek;
• keni histori familjare te kancerit te kolonit ose rektumit.

Kapslleku kronik mund te lidhet me shkaqe te ndryshme, perfshire sindromen e zorres se irrituar, probleme te dyshemese pelvike, diabetin, hipotiroidizmin, semundje neurologjike ose, me rralle, pengesa strukturore ne zorre.