Cfare eshte alergjia?

Alergjia ndodh kur sistemi imunitar reagon ndaj nje substance qe ne shumicen e njerezve eshte e pademshme.

Keto substanca quhen alergjene dhe mund te perfshijne:

• polenet;
• marimangat e pluhurit;
• mykun;
• alergjene nga kafshet;
• ushqime;
• helmin e bleteve ose grerezave;
• disa barna;
• lateksin;
• substanca qe kontaktojne me lekuren.

Simptomat varen nga alergjeni dhe mekanizmi alergjik. Ato mund te perfshijne teshtitje, hunde te bllokuara ose qe rrjedhin, kruajtje te syve, urtikarie, enjtje, simptoma gastrointestinale, fishkellime ne frymemarrje ose ne raste te renda anafilaksi.

Pse historia klinike eshte hapi i pare?

Para se te porositen analiza, mjeku duhet te kuptoje se cfare ndodhi.

Pyetjet mund te perfshijne:

• cilat simptoma u shfaqen;
• kur filluan;
• sa kohe zgjaten;
• ku ndodheshit kur filluan;
• cfare kishit ngrene;
• a kishit marre ndonje bar;
• a kishit kontakt me kafshe, polen, pluhur ose insekte;
• a eshte perseritur i njejti reaksion;
• a keni astme, ekzem ose alergji te tjera.

1. Skin-prick test

Skin-prick test eshte nje nga testet me te perdorura per alergjite e ndermjetesuara nga IgE.

Nje sasi shume e vogel e alergjenit vendoset mbi lekure dhe siperfaqja e lekures shpohet lehtesisht. Zakonisht testi lexohet pas rreth 15-20 minutash.

Nese shfaqet nje enjtje lokale e krahasueshme me nje pickim mushkonje, testi mund te konsiderohet pozitiv sipas kritereve te klinikes.

Skin-prick mund te perdoret per alergjene si:

• polenet;
• marimangat e pluhurit;
• myku;
• alergjenet e kafsheve;
• disa ushqime;
• disa alergjene te tjere sipas historise klinike.

Po skin-prick negativ?

Nje rezultat negativ e ben alergjine IgE-mediated ndaj atij alergjeni me pak te mundshme, por nuk perjashton cdo lloj reaksioni alergjik.

Rezultati mund te ndikohet nga barnat, gjendja e lekures, teknika e testimit dhe mekanizmi i alergjise.

2. Testi intradermal

Ne testin intradermal, nje sasi shume e vogel alergjeni injektohet brenda shtreses siperfaqesore te lekures.

Ky test eshte me sensitiv se skin-prick, por mund te jape edhe me shume rezultate pozitive qe nuk perfaqesojne domosdoshmerisht alergji klinike.

Per kete arsye nuk perdoret si test universal per cdo alergji.

Mund te perdoret ne setting specialistik per situata te caktuara, perfshire vleresimin e disa alergjive ndaj:

• helmit te insekteve;
• disa barnave;
• alergjeneve te tjere ne raste te zgjedhura.

3. Analizat IgE ne gjak

IgE specifike

IgE specifike mat antitrupat IgE te drejtuar ndaj nje alergjeni te vecante, per shembull nje polen, marimange pluhuri, kafshe ose ushqim.

Testi mund te jete i dobishem kur:

• skin-prick nuk eshte praktik;
• pacienti ka probleme te gjera te lekures;
• disa barna mund te nderhyjne me skin-prick;
• mjeku kerkon informacion shtese per nje alergjen te caktuar.

Ashtu si skin-prick, nje IgE specifike pozitive tregon sensibilizim dhe duhet interpretuar ne kontekstin e historise klinike.

IgE totale

IgE totale mat sasine totale te imunoglobulines E ne gjak.

Ky test ka vlere te kufizuar per te percaktuar nje alergjen specifik. Nje IgE totale e larte mund te shihet ne alergji, dermatit atopik, disa infeksione parazitare dhe gjendje te tjera.

Po ashtu, nje person mund te kete alergji edhe me IgE totale normale.

Prandaj IgE totale nuk duhet perdorur si test i vetem per te vendosur nese nje pacient eshte alergjik dhe ndaj cfare eshte alergjik.

4. Patch test per dermatitin alergjik te kontaktit

Patch test eshte nje test ndryshe nga skin-prick.

Ai perdoret kryesisht kur dyshohet dermatit alergjik i kontaktit, per shembull nga:

• nikeli;
• aromat;
• konservantet;
• disa kimikate;
• produkte kozmetike ose profesionale.

Alergjenet vendosen mbi lekure nen forma patches dhe reaksioni vleresohet pas nje periudhe me te gjate, jo pas 15 minutash.

Patch test vlereson nje mekanizem alergjik te ndryshem nga skin-prick dhe nuk duhet ngaterruar me testimin IgE-mediated.

5. Challenge tests

Ne disa lloje alergjish, diagnoza mund te kerkoje ekspozim te kontrolluar ndaj substances se dyshuar nen mbikeqyrje mjekesore.

Oral food challenge

Per alergjine ushqimore, oral food challenge mund te perdoret kur historia, skin-prick dhe IgE specifike nuk japin nje pergjigje te mjaftueshme.

Per me shume detaje, lexoni udhezuesin tone per testet per alergjine ushqimore.

Drug challenge

Per disa alergji ndaj barnave, specialisti mund te perdore nje drug provocation test ose drug challenge sipas vleresimit te riskut.

Keto teste nuk duhet te provohen ne shtepi. Mund te shkaktojne reaksion alergjik dhe duhet te kryhen ne ambiente ku pacienti mund te monitorohet dhe trajtohet.

Cili test perdoret sipas llojit te alergjise?

A duhet te ndaloni antihistaminiket para skin-prick test?

Disa antihistaminike dhe barna te tjera mund te ulin reagimin e lekures dhe ta bejne skin-prick test me pak te besueshem.

Megjithate, koha se sa dite duhet nderprere nje bar ndryshon sipas medikamentit.

Cilat teste nuk duhet te perdoren pa nje arsye te qarte?

Testimi i panevojshem mund te krijoje me shume konfuzion sesa qartesi.

Panele shume te gjera IgE

Nuk duhet te testohen automatikisht dhjetera alergjene tek nje pacient pa simptoma qe sugjerojne ekspozimin ndaj tyre.

Rezultatet pozitive te rastit mund te tregojne vetem sensibilizim dhe mund te cojne ne shmangie te panevojshme te ushqimeve, kafsheve ose ekspozimeve te tjera.

Testet IgG per ushqimet

IgG food panels nuk rekomandohen per diagnostikimin e alergjise ushqimore ose intolerances ushqimore.

Testet alternative

Analiza e flokeve, kinesiologjia, testet elektrodermale dhe teste te tjera jo te validuara nuk duhet te perdoren per te diagnostikuar alergjite.