Cfare jane gazrat ne traktin tretes?

Gazrat jane nje perzierje gazesh qe ndodhen normalisht ne stomak dhe zorre.

Pjesa me e madhe e tyre nuk ka ere.

Era e pakendshme e flatus vjen kryesisht nga sasi shume te vogla te perberjeve qe permbajne sulfur dhe substanca te tjera te prodhuara gjate fermentimit bakterial.

Gazi largohet nga trupi ne dy menyra kryesore:

• nga goja si gromesire;
• nga anusi si flatus.

Sa gazra ne dite konsiderohen normale?

Ka ndryshime te medha nga nje person tek tjetri.

Studimet tregojne se mesatarisht njerezit kalojne gazra rreth 8 deri ne 14 here ne dite dhe edhe frekuenca deri ne rreth 25 here ne dite mund te jete normale.

Prandaj, numri ne vetvete nuk percakton semundje.

Me rendesi eshte:

• nese ka ndryshim te ri nga normalja juaj;
• nese simptomat jane te dhimbshme;
• nese ndikojne gjumin ose aktivitetin;
• nese shoqerohen me diarre, kapsllek, humbje peshe ose gjakderdhje.

Gazrat, fryrja dhe distensioni nuk jane e njejta gje

Nga vijne gazrat?

Ka dy burime kryesore.

1. Ajri qe gelltitet

Gelltisim ajer sa here hame dhe pijme.

Shumica largohet me gromesire, por nje pjese mund te vazhdoje drejt zorres.

2. Fermentimi ne zorren e trashe

Jo te gjitha karbohidratet treten dhe perthithen plotesisht ne zorren e holle.

Kur arrijne ne kolon, mikrobioma intestinale i fermenton dhe mund te prodhoje:

• hidrogjen;
• dioksid karboni;
• metan tek disa persona.

Ky proces eshte normal dhe nuk do te thote se bakteret ne zorre jane “te keqija”.

Pse gelltisim shume ajer?

Gelltitja e ajrit mund te shtohet kur:

• hani ose pini shume shpejt;
• flisni vazhdimisht gjate ushqimit;
• pertypni camcakez;
• thithni karamele te forta;
• pini pije te gazuara;
• pini shpesh me pipëz;
• pini duhan;
• keni proteza dentare qe nuk pershtaten mire.

Gromesirat e shpeshta

Jo cdo gromesire e shpeshta vjen nga stomaku.

Tek disa persona ekziston supragastric belching, ku ajri futet dhe nxirret shpejt nga ezofagu pa arritur ne stomak.

Kjo eshte nje sjellje e mesuar dhe trajtimi mund te perfshije:

• frymemarrje diafragmatike;
• speech therapy;
• cognitive behavioral therapy;
• terapi te tjera brain-gut ne raste te zgjedhura.

Cilat ushqime mund te shtojne gazrat?

Ushqimet qe prodhojne gaz ndryshojne shume nga personi ne person.

Shembuj te zakonshem jane:

• fasulet, thjerrzat dhe bizelet;
• broccoli, lulelakra dhe perime te tjera cruciferous;
• qepe dhe hudhra;
• disa fruta si molle dhe dardha;
• qumeshti tek personat me intolerance ndaj laktozes;
• sasi te medha fibrash te shtuara shpejt;
• pije te gazuara;
• produkte me sorbitol, mannitol, xylitol dhe sugar alcohols te tjere.

Kur duhet menduar per intolerance ndaj laktozes?

Laktoza eshte sheqeri natyral i qumeshtit.

Kur zorra e holle prodhon me pak lactase, nje pjese e laktozes arrin ne kolon dhe fermentohet.

Mund te shfaqen:

• gazra;
• fryrje;
• dhimbje ose ngerce;
• diarre;
• zhurma intestinale.

Diagnoza mund te vleresohet me nje prove te kontrolluar te reduktimit te laktozes ose, ne raste te zgjedhura, me hydrogen breath test.

Nuk eshte e nevojshme qe cdo person me intolerance ndaj laktozes te eliminoje te gjitha produktet e qumeshtit. Sasia qe tolerohet ndryshon.

Si lidhet sindroma e zorres se irrituar me fryrjen?

Fryrja eshte shume e zakonshme tek personat me IBS.

Problemi nuk shpjegohet domosdoshmerisht nga prodhimi i sasive jonormale te gazit.

Mund te kontribuojne:

• visceral hypersensitivity;
• ndryshime ne motilitet;
• kapslleku;
• fermentimi i disa karbohidrateve;
• nderveprimi tru-zorre.

IBS zakonisht shoqerohet edhe me dhimbje abdominale te perseritur dhe ndryshim te jashteqitjeve.

Nuk duhet diagnostikuar vetem sepse personi ka gazra.

A mund te shkaktoje kapslleku fryrje dhe gazra?

Po.

Kur feçet levizin me ngadale ose evakuimi eshte i veshtire, pacienti mund te ndieje:

• fryrje;
• presion;
• gazra;
• ndjesi te zbrazjes jo te plote.

Ne kete situate, trajtimi i kapsllekut mund ta permiresoje fryrjen me shume se nje preparat kunder gazrave.

A mund te shkaktoje semundja celiake gazra?

Po. Celiac disease mund te shoqerohet me:

• fryrje;
• gazra;
• diarre;
• feçe voluminoze ose yndyrore;
• humbje peshe;
• anemi nga mungesa e hekurit;
• mungesa ushqyese.

AGA rekomandon qe celiac serology te konsiderohet kur tabloja klinike e pacientit me bloating e mbeshtet kete diagnoze.

Cfare eshte SIBO dhe a shkakton gazra?

Small intestinal bacterial overgrowth, SIBO, eshte nje gjendje ku numri ose perberja e mikroorganizmave ne zorren e holle ndryshon ne menyre qe shkakton simptoma ose probleme klinike.

Mund te shoqerohet me:

• fryrje;
• dhimbje ose parehati abdominale;
• diarre;
• ne raste me te renda, malabsorption dhe humbje peshe.

Faktore qe mund ta bejne SIBO me te mundshme perfshijne disa:

• ndryshime anatomike pas operacioneve;
• crregullime te renda te motilitetit;
• semundje qe krijojne staze ne zorren e holle;
• gjendje te tjera specifike gastrointestinale.

Antibiotiket nuk duhet te perdoren vetem sepse personi ka fryrje.

Si vleresohen gazrat dhe fryrja?

Ne shumicen e rasteve vleresimi fillon me historine dhe ekzaminimin fizik.

Mjeku mund te pyese:

• kur filluan simptomat;
• nese jane gazra, gromesira apo fryrje;
• nese barku zmadhohet realisht;
• lidhjen me ushqimet;
• nese ka diarre ose kapsllek;
• nese ka dhimbje;
• nese ka humbje peshe;
• barnat dhe suplementet;
• operacionet e meparshme abdominale;
• historine familjare te semundjeve gastrointestinale.

Ditari ushqim-simptoma

Mund te jete shume i dobishem per disa jave.

Shenoni:

• ushqimet dhe pijet;
• oren e simptomave;
• fryrjen;
• dhimbjen;
• jashteqitjet;
• barnat.

Kjo eshte me e dobishme sesa te hiqni rastesisht grupe te medha ushqimesh.

Kur mund te perdoren breath tests?

Hydrogen ose methane breath testing mund te perdoret ne situata te zgjedhura.

Intoleranca ndaj laktozes

Mund te perdoret lactose hydrogen breath test kur diagnoza nuk eshte e qarte nga historia ose prova dietike.

SIBO

Glucose ose lactulose breath testing mund te perdoret ne disa paciente me risk per SIBO.

Megjithate, testet kane kufizime dhe rezultate false-positive ose false-negative mund te ndodhin.

A duhet gastroskopi, kolonoskopi ose CT per gazrat?

Jo rutinë.

AGA rekomandon abdominal imaging dhe upper endoscopy kryesisht kur ka:

• shenja alarmuese;
• perkeqesim te ri te simptomave;
• gjetje anormale ne ekzaminim;
• dyshim per nje semundje specifike qe kerkon ekzaminim.

Kolonoskopia gjithashtu nuk behet vetem sepse pacienti ka gazra. Ajo mund te indikohet sipas moshes, screening-ut dhe simptomave si gjakderdhja, anemia, diarreja kronike ose humbja e peshes.

Gastric emptying testing nuk rekomandohet rutinë vetem per bloating, por mund te konsiderohet kur ka nauze dhe te vjella qe sugjerojne gastroparesis.

Cfare mund te beni per te reduktuar gazrat?

Hani me ngadale

Shmangni ngrenen me nxitim dhe pertypni mire ushqimin.

Reduktoni ajrin e gelltitur

Mund te ndihmoje kufizimi i:

• camcakezit;
• karameleve te forta;
• pijeve te gazuara;
• pirjes me pipëz;
• duhanit.

Provoni vakte me te vogla

Vakte me te vogla dhe me te shpeshta mund te tolerohen me mire nga disa persona me fryrje pas ushqimit.

Rritni fibrat gradualisht

Fibrat jane te dobishme per shendetin intestinal, por rritja e shpejte e sasise mund te shtoje perkohesisht gazrat.

Nese po shtoni fibra, beni ndryshimin gradualisht.

A ndihmon dieta low-FODMAP?

Low-FODMAP diet mund te ndihmoje disa paciente me IBS dhe fryrje.

FODMAP jane karbohidrate qe fermentohen lehte ose perthithen jo plotesisht.

Shembuj gjenden ne:

• qepe dhe hudhra;
• disa fruta;
• disa produkte qumeshti;
• grure ne sasi te caktuara;
• bishtajore;
• disa embelsues.

A ndihmojne suplementet ose ilaçet kunder gazrave?

Lactase

Mund te ndihmoje persona me intolerance ndaj laktozes kur konsumohet ushqim qe permban laktoze.

Alpha-galactosidase

Mund te ndihmoje ne tretjen e disa karbohidrateve nga fasule, bishtajore dhe ushqime te tjera te caktuara dhe mund te zvogeloje gazrat tek disa persona.

Simethicone

Simethicone perdoret shpesh pa recete per gazra dhe fryrje. Disa persona raportojne lehtesim, por efekti nuk eshte i njejte tek te gjithe dhe nuk trajton nje semundje baze.

Bismuth subsalicylate

Nuk eshte nje trajtim i pergjithshem per gazrat. Mund te perdoret ne situata te tjera gastrointestinale, por ka kunderindikacione dhe nderveprime dhe nuk duhet rekomanduar rutinë vetem per fryrje.

Probiotiket

Antibiotiket

Antibiotiket nuk jane trajtim per “bakteret e keqija” vetem sepse pacienti ka gazra.

Ato mund te perdoren ne diagnoza te caktuara, perfshire disa raste te SIBO, por vetem pas vleresimit klinik.

Kur duhet te kontaktoni mjekun?

Planifikoni vleresim nese:

• gazrat ose fryrja jane te reja dhe vazhdojne;
• simptomat po perkeqesohen;
• keni dhimbje te perseritur abdominale;
• keni diarre ose kapsllek te vazhdueshem;
• keni humbje peshe pa e synuar;
• keni humbje oreksi;
• keni anemi;
• keni gjak ne fece;
• keni fece te zeza si katran;
• keni te vjella te perseritura;
• simptomat ndikojne ndjeshem jeten e perditshme.

Nese gazrat shoqerohen me diarre ose jashteqitje te shpeshta, mund te lexoni edhe shkaqet e diarres dhe jashteqitjeve te shpeshta.