Cfare eshte gonorrea?

Gonorrea eshte nje infeksion seksualisht i transmetueshem (IST) i shkaktuar nga bakteri Neisseria gonorrhoeae, i quajtur gjithashtu gonokok.

Per informacion me te gjere mbi infeksionet seksuale, lexoni edhe infeksionet seksualisht te transmetueshme .

Gonokoku infekton kryesisht mukozat dhe mund te gjendet ne:

• qafen e mitres;
• uretren;
• rektumin;
• fytin;
• konjuktiven e syrit.

Infeksioni mund te jete i pranishem ne me shume se nje vend ne te njejten kohe.

Si transmetohet gonorrea?

Gonorrea transmetohet kryesisht gjate kontaktit seksual me nje person te infektuar.

Rruget perfshijne:

• seksin vaginal;
• seksin anal;
• seksin oral;
• transmetimin nga nena tek foshnja gjate lindjes.

Nuk eshte e nevojshme qe partneri te kete simptoma.

A merret nga tualeti ose pishina?

Jo ne menyren tipike. Neisseria gonorrhoeae nuk mbijeton mire jashte organizmit.

Gonorrea nuk konsiderohet infeksion qe merret zakonisht nga:

• ndenjeset e tualetit;
• pishinat;
• peshqiret;
• filxhanet;
• perqafimet;
• kontakti i zakonshem social.

Pas sa kohe shfaqen simptomat?

Kur shfaqen, simptomat zakonisht fillojne rreth 1-14 dite pas kontaktit seksual.

Megjithate, shume infektime mbeten pa simptoma.

Simptomat e gonorrese tek grate

Shume gra me gonorre nuk kane simptoma ose kane simptoma aq te lehta sa mund te ngaterrohen me nje infeksion urinar ose vaginal.

Kur shfaqen, mund te kete:

• sekrecione vaginale te shtuara ose te ndryshuara;
• djegie ose dhimbje gjate urinimit;
• gjakderdhje midis menstruacioneve;
• gjakderdhje pas marredhenieve seksuale;
• dhimbje ne fund te barkut ose legen;
• dhimbje gjate marredhenieve seksuale.

Gonorrea dhe klamidia jane shkaqe te rendesishme te semundjes inflamatore pelvike (SIP/PID) .

Simptomat e gonorrese tek burrat

Tek burrat simptomat klasike perfshijne:

• djegie ose dhimbje gjate urinimit;
• sekrecion te bardhe, te verdhe ose jeshil nga penisi;
• irritim ose dhimbje te uretres;
• me rralle, dhimbje ose enjtje te testikulit.

Dhimbja dhe enjtja e testikulit mund te lidhen me epididimitin dhe kerkojne vleresim mjekesor.

Gonorrea ne fyt dhe rektum

Gonorrea faringeale

Infeksioni i fytit mund te merret pas seksit oral.

Shumica e rasteve nuk japin simptoma. Kur ka simptoma, mund te kete dhimbje, skuqje ose parehati ne fyt.

Gonorrea faringeale eshte vecanerisht e rendesishme sepse mund te jete me e veshtire per t’u eradikuar dhe mund te luaje rol ne zhvillimin dhe perhapjen e rezistences antimikrobike.

Gonorrea rektale

Edhe infeksioni rektal mund te jete pa simptoma.

Kur shfaqen simptoma, mund te kete:

• sekrecion nga rektumi;
• kruarje;
• dhimbje;
• gjakderdhje;
• dhimbje gjate jashteqitjes.

Cfare ndodh nese gonorrea nuk trajtohet?

Tek grate

Infeksioni mund te ngjitet drejt organeve riprodhuese dhe te shkaktoje SIP/PID.

Komplikacionet mund te perfshijne:

• dhimbje kronike pelvike;
• demtim dhe cikatrice te tubave fallopiane;
• infertilitet;
• rritje te rrezikut per shtatzani ektopike;
• absces tubo-ovarian ne raste te renda.

Tek burrat

Mund te zhvillohet epididimit, i cili shkakton dhimbje dhe enjtje ne skrotum. Komplikacionet qe ndikojne ne fertilitet jane te mundshme, megjithese jo te zakonshme.

Infeksioni gonokoksik i perhapur ne gjak

Ne raste te rralla, gonokoku mund te hyje ne qarkullimin e gjakut. Kjo quhet disseminated gonococcal infection (DGI).

Mund te shkaktoje:

• temperature;
• dhimbje ne disa artikulacione;
• inflamacion te tendinave;
• pucrra ose pustula ne lekure;
• artrit septik.

Shume rralle mund te shkaktohen endokardit ose meningit.

Gonorrea dhe HIV

Gonorrea dhe IST-te e tjera mund te rrisin mundesine e marrjes ose transmetimit te HIV ne rast ekspozimi.

Per kete arsye, nje person i diagnostikuar me gonorre zakonisht duhet te vleresohet edhe per IST te tjera.

Si diagnostikohet gonorrea?

Testet molekulare NAAT/PCR jane metoda kryesore per identifikimin e Neisseria gonorrhoeae.

A mjafton analiza e urines?

Jo ne cdo situate.

Tek nje burre me infeksion uretral, urina eshte moster shume e pershtatshme. Tek grate, strisho vaginale eshte nje nga mostrat optimale per NAAT.

Nese ekspozimi ka qene oral ose anal, duhen konsideruar edhe mostrat nga fyti ose rektumi.

A duhet pritur nje jave pas kontaktit?

Nuk ka nje rregull te vetem qe thote se cdo person duhet te prese saktesisht nje jave.

Nese keni simptoma, partner te diagnostikuar ose ekspozim me rrezik, kontaktoni sherbimin shendetesor menjehere.

Kur ekspozimi ka ndodhur shume afer kohes se testimit, mjeku mund te rekomandoje ritestim sipas situates.

Kur nevojitet kultura?

NAAT identifikon infeksionin me ndjeshmeri te larte, por nuk tregon gjithmone ndaj cilit antibiotik bakteri eshte rezistent.

Kultura dhe testimi i ndjeshmerise ndaj antibiotikeve jane vecanerisht te rendesishme kur:

• simptomat vazhdojne pas trajtimit;
• dyshohet deshtim i trajtimit;
• dyshohet gonorre rezistente;
• ka situata klinike te vecanta.

A duhet te testohet cdo person seksualisht aktiv?

Jo cdo person ka nevoje per te njejtin plan screening.

Testimi varet nga:

• mosha;
• partneret e rinj ose te shumte;
• nje partner me IST;
• lloji i kontakteve seksuale;
• perdorimi i prezervativit;
• shtatzania;
• historia e meparshme e IST-ve;
• epidemiologjia lokale.

Si shembull, udhezimet CDC rekomandojne screening vjetor per gonorre tek grate seksualisht aktive nen 25 vjec dhe tek grate 25 vjec ose me shume kur kane faktore rreziku.

Tek burrat qe kryejne marredhenie seksuale me burra, testimi rekomandohet te pakten nje here ne vit ne vendet anatomike te ekspozimit dhe me shpesh kur rreziku eshte i larte.

Si trajtohet gonorrea?

Gonorrea eshte infeksion bakterial dhe mund te sherohet me antibiotikun e duhur.

Problemi kryesor sot eshte rezistenca antimikrobike.

Gonokoku ka zhvilluar rezistence ndaj shume antibiotikeve qe jane perdorur ne te kaluaren, perfshire penicilinat, tetraciklinat, fluorokinolonet dhe ne disa vende edhe ndaj antibiotikeve me te rinj.

Cili antibiotik perdoret?

Ceftriaxone eshte terapia kryesore e rekomanduar ne udhezimet nderkombetare per shumicen e infeksioneve gonokoksike te pakomplikuara.

Doza nuk duhet zgjedhur nga pacienti, sepse udhezimet nuk jane identike ne cdo vend.

• WHO 2024 sugjeron ceftriaxone 1 g intramuskular si doze te vetme per infeksionin genital, anorektal ose orofaringeal.
• CDC perdor ceftriaxone 500 mg intramuskular ne nje doze tek shumica e pacienteve nen 150 kg dhe 1 g tek personat 150 kg ose me shume.

Te dhenat kombetare ose lokale te rezistences dhe protokollet vendore duhet te percaktojne skemen konkrete.

Po klamidia?

Gonorrea dhe klamidia mund te jene te pranishme ne te njejten kohe.

Nese klamidia nuk eshte perjashtuar ose rezulton pozitive, mjeku mund te shtoje trajtim specifik per te. Zgjedhja ndryshon ne shtatzani dhe ne situata te tjera klinike.

Cfare duhet bere pas trajtimit?

1. Mos kryeni marredhenie menjehere

Pas trajtimit duhet shmangur aktiviteti seksual per te pakten 7 dite dhe derisa partneret seksual te jene trajtuar gjithashtu.

Nese simptomat vazhdojne, duhet rivleresim para rifillimit te marredhenieve.

2. Partneret duhet te vleresohen

Partneret seksuale te koheve te fundit duhet te informohen, testohen dhe trajtohen sipas rekomandimit mjekesor.

Udhezimet CDC perfshijne zakonisht partneret e 60 diteve para fillimit te simptomave ose diagnozes.

3. Duhet testuar per IST te tjera

Pas diagnozes se gonorrese zakonisht rekomandohet vleresim edhe per:

• klamidia;
• sifiliz;
• HIV;
• infeksione te tjera sipas faktoreve te rrezikut.

4. Ritestimi pas rreth 3 muajsh

Gonorrea mund te merret perseri edhe pasi eshte sheruar.

Shumica e rezultateve pozitive pas trajtimit jane riinfektime nga partner i patrajtuar ose partner i ri, jo domosdoshmerisht deshtim i antibiotikut.

Per kete arsye rekomandohet ritestim rreth 3 muaj pas trajtimit.

5. Test of cure per gonorrene e fytit

Per gonorrene urogjenitale ose rektale te pakomplikuar te trajtuar me skemen e rekomanduar, testi i sherimit zakonisht nuk kerkohet.

Per gonorrene faringeale rekomandohet test of cure rreth 7-14 dite pas trajtimit.

Gonorrea ne shtatzani

Gonorrea gjate shtatzanise duhet diagnostikuar dhe trajtuar.

Infeksioni mund te transmetohet tek foshnja gjate lindjes kur ajo kalon neper kanalin e lindjes.

Tek i porsalinduri mund te shkaktohet oftalmia gonokoksike neonatale, nje infeksion serioz i syrit.

Zakonisht shfaqet brenda disa diteve pas lindjes dhe mund te shkaktoje:

• enjtje te forte te qepallave;
• skuqje;
• sekrecion te dendur purulent;
• demtim te kornese;
• ne raste te patrajtuara, demtim te rende te shikimit ose verberi.

Per shenja okulistike dhe infeksionet e syrit lexoni edhe infeksionet qe prekin syte .

Cfare do te thote gonorrea tek nje femije?

Kjo eshte nje situate qe kerkon trajtim shume te kujdesshem.

Tek nje i porsalindur, gonorrea mund te jete pasoje e ekspozimit gjate lindjes nga nje nene me infeksion cervikal.

Tek nje femije para pubertetit, nje gonorre e fituar pas periudhes neonatale ngre dyshim shume te forte per kontakt seksual ose abuzim seksual.

Kur gonorrea kerkon urgjence?

Kerkoni vleresim te shpejte nese ka:

• dhimbje te forte pelvike me temperature;
• dhimbje ose enjtje te forte te testikulit;
• sy shume te kuq me sekrecion te madh purulent;
• temperature me artikulacion te enjtur;
• skuqje pustulare plus dhimbje artikulare;
• shtatzeni me simptoma ose partner te diagnostikuar;
• simptoma te renda tek nje i porsalindur.

Si mund te parandalohet gonorrea?

Perdorimi korrekt i prezervativit

Prezervativet ulin ndjeshem rrezikun e transmetimit kur perdoren saktesisht dhe ne menyre te vazhdueshme.

Testimi

Testimi sipas rrezikut ndihmon ne identifikimin e infeksioneve pa simptoma para se ato te shkaktojne komplikacione ose te transmetohen.

Trajtimi i partnerit

Trajtimi vetem i nje partneri krijon rrezik te larte per riinfektim.

Partneriteti reciprokisht monogam

Nje marredhenie reciprokisht monogame me nje partner te testuar dhe pa gonorre ul rrezikun.

Pyetje te shpeshta per gonorrene