Cfare eshte kolla alergjike?

Termi “kolle alergjike” perdoret zakonisht per kollen qe shfaqet si pjese e nje semundjeje alergjike. Me shpesh, alergjenet irritojne hunden dhe shkaktojne rinit alergjik. Sekrecionet mund te rrjedhin drejt pjeses se pasme te fytit, ta irritojne ate dhe te nxisin refleksin e kolles.

Nje mekanizem tjeter eshte astma: tek disa persona, poleni, marimangat e pluhurit, myku ose kafshet mund te nxisin inflamacion dhe ngushtim te rrugeve te poshtme te frymemarrjes. Ne kete rast, kolla mund te shoqerohet me fishkellime, shtrengim ne gjoks ose gulcim. Ndonjehere kolla eshte simptoma kryesore, por diagnoza e astmes kerkon vleresim mjekesor dhe zakonisht teste te funksionit te mushkerive.

Cilat jane shenjat tipike?

Mungesa e temperatures mund ta mbeshtese nje shkak alergjik, por nuk e verteton ate. Po ashtu, ngjyra e sekrecioneve nuk mjafton per te vendosur nese ka infeksion bakterial.

Si dallohet nga viroza, astma dhe refluksi?

Nje udhezues i pergjithshem per shkaqet dhe vleresimin mund ta gjeni te artikulli Kolla. Nese keni dhimbje fytyre, bllokim te zgjatur te hundes ose sekrecione qe rrjedhin pas fytit, lexoni edhe per sinusitin.

Cilet alergjene mund ta nxisin kollen?

• Poleni i pemeve, barit dhe barerave te keqija, zakonisht me model sezonal;
• marimangat e pluhurit, shpesh me simptoma gjate gjithe vitit;
• zbokthi dhe peshtyma e kafsheve, jo vete qimet;
• myku dhe lageshtia ne mjedise te mbyllura;
• alergjenet ne vendin e punes, si mielli, lateksi, pluhuri i drurit ose substanca te tjera.

Tymi i duhanit, aromat e forta, ndotja dhe ajri i ftohte mund ta perkeqesojne kollen, por zakonisht veprojne si irritues dhe jo si alergjene te verteta.

Si vendoset diagnoza?

Mjeku pyet kur fillon kolla, sa zgjat, nese perseritet ne nje sezon ose mjedis, cilat simptoma e shoqerojne dhe cilat barna perdorni. Ekzaminimi i hundes, fytit dhe mushkerive ndihmon ne zgjedhjen e testeve.

1. Prova terapeutike e drejtuar. Kur historia sugjeron rinit alergjik, mjeku mund te rekomandoje trajtim te pershtatshem dhe te vleresoje pergjigjen.
2. Testet e alergjise. Testi i lekures ose IgE specifike ne gjak mund te ndihmojne kur rezultati ndryshon menaxhimin. Nje rezultat pozitiv tregon sensibilizim, jo domosdoshmerisht shkakun e kolles.
3. Spirometria. Perdoret kur dyshohet astme; mund te perseritet pas bronkodilatatorit.
4. Ekzaminime te tjera. Radiografia, analizat ose referimi te specialisti kerkohen sipas kohezgjatjes, moshes dhe shenjave alarmuese.

Lexoni me shume per IgE ne gjak dhe per analizat qe mund te kerkohen ne alergji.

Cfare mund te ndihmoje ne shtepi?

1. Ulni ekspozimin ndaj shkaktarit

• mbani dritaret te mbyllura kur niveli i polenit eshte i larte;
• nderroni rrobat dhe beni dush pasi ktheheni nga jashte ne ditet me shume polen;
• pastroni pluhurin me cope te lagur dhe perdorni fshese me filter HEPA;
• lani carcafet rregullisht ne temperature te pershtatshme;
• mbani shtepine te thate dhe te ajrosur dhe korrigjoni burimin e lageshtires;
• mos lejoni pirjen e duhanit brenda shtepise.

2. Kujdesuni per hunden dhe fytin

Solucioni fiziologjik per hunden mund te ndihmoje ne largimin e sekrecioneve dhe alergjeneve. Pini lengje sipas nevojes. Mjalti mund ta qetesoje perkohesisht fytin tek personat mbi 1 vjec, por nuk trajton alergjine dhe nuk duhet t’u jepet foshnjave nen 12 muaj.

3. Perdorni barnat ne menyre te sigurt

Antihistaminiket dhe sprajet nazale me kortikosteroid mund te ndihmojne kur kolla lidhet me rinitin alergjik. Zgjedhja varet nga mosha, shtatzania, semundjet e tjera dhe barnat qe perdorni. Pyesni mjekun ose farmacistin per produktin dhe tekniken e sakte.

A ndihmojne pastruesi i ajrit dhe lageshtuesi?

Nje pastrues ajri me filter HEPA mund te ule grimcat ne nje dhome, por nuk zevendeson heqjen e burimit te alergjenit. Rezultati ndryshon sipas madhesise se dhomes, pajisjes dhe shkaktarit.

Lageshtuesi nuk eshte gjithmone zgjidhje e mire. Lageshtia e tepert mund te favorizoje marimangat dhe mykun. Nese perdoret, pajisja duhet pastruar rregullisht dhe lageshtia e ambientit duhet mbajtur ne nivel te arsyeshem.

Kur duhet te shkoni te mjeku?

• kolla zgjat me shume se tri jave ose perseritet shpesh;
• ju zgjon naten, pengon aktivitetin ose shoqerohet me fishkellime;
• keni nevoje gjithnje e me shpesh per inhalatorin qetesues;
• keni temperature te zgjatur, renie ne peshe, dhimbje gjoksi ose gjak ne gelbaze;
• eshte fjala per nje foshnje, nje person me imunitet te dobesuar ose semundje kronike te mushkerive;
• trajtim pa recete nuk ndihmon ose shkaku nuk eshte i qarte.

Ne rast se dyshohet astme, matja e funksionit te mushkerive eshte me e vlefshme sesa marrja e nje inhalatori ne menyre prove pa mbikeqyrje. Kolla e zgjatur mund te kete me shume se nje shkak njekohesisht.

Referencat mjekesore

1. NHS: Allergic rhinitis. Simptomat, shkaktaret, kujdesi dhe trajtimi.
2. NHS: Cough. Kohezgjatja, shkaqet dhe shenjat qe kerkojne vleresim.
3. National Heart, Lung, and Blood Institute: Asthma symptoms.
4. National Heart, Lung, and Blood Institute: Asthma diagnosis.
5. Brozek JL et al. ARIA guidelines, 2017 revision. J Allergy Clin Immunol. 2017.