Pse femijet semuren me shpesh kur fillon shkolla?

Fillimi i shkolles sjell me shume kontakte te aferta mes femijeve, kohe me te gjate ne ambiente te perbashketa dhe ekspozim ndaj viruseve e baktereve qe qarkullojne ne komunitet.

Kjo nuk do te thote se shkolla eshte “vend i papaster” ose se femija duhet mbajtur larg kontakteve normale. Qellimi eshte te perdoren masa praktike qe ulin transmetimin pa penguar mesimin, levizjen dhe shoqerizimin.

1. Larja e duarve

Larja e duarve me sapun dhe uje eshte nje nga masat me te rendesishme per te ulur perhapjen e infeksioneve.

Femija duhet te mesoje t’i laje duart per te pakten 20 sekonda, sidomos:

• para se te haje;
• pas perdorimit te tualetit;
• pas kollitjes, teshtimes ose fryrjes se hundeve;
• kur duart jane dukesisht te pista;
• pas disa aktiviteteve me kafshe, toke ose papasterti.

Po dezinfektuesi i duarve?

Kur sapuni dhe uji nuk jane te disponueshem, mund te perdoret nje dezinfektues me te pakten 60% alkool.

2. Mesojeni femijen si te kollitet dhe teshtije

Femija duhet te mbuloje gojen dhe hunden me pecete kur kollitet ose teshtin dhe ta hedhe peceten menjehere ne kosh.

Kur nuk ka pecete, rekomandohet kollitja ose teshtima ne pjesen e brendshme te berrylit dhe jo ne pellembet e duarve.

Pas kesaj, duart duhet te pastrohen kur eshte e mundur.

A duhet te ndaje shishen e ujit ose ushqimin?

Nuk eshte ide e mire qe femijet te ndajne:

• shishet e ujit;
• gota;
• lugë ose pirune;
• balsam buze;
• furca dhe sende te tjera personale.

Kjo eshte vecanerisht e rendesishme kur dikush ka simptoma te nje infeksioni.

3. Kontrolloni vaksinimin para dhe gjate vitit shkollor

Vaksinimi rutinor ndihmon ne uljen e rrezikut nga disa semundje qe mund te perhapen shpejt ne komunitete shkollore.

Kontrolloni kartelen e vaksinimit dhe sigurohuni qe femija te jete i perditesuar sipas kalendarit kombetar dhe udhezimit te pediatrit ose mjekut te familjes.

Nese mungon nje doze, kjo nuk do te thote zakonisht se duhet filluar e gjithe skema nga fillimi. Plani varet nga vaksina dhe mosha.

Lexoni edhe vaksinimin e femijeve dhe pyetjet me te shpeshta te prinderve .

4. Sa ore duhet te fleje femija?

Nevojat per gjume ndryshojne sipas moshes.

Gjumi i pamjaftueshem mund te ndikoje ne vemendje, sjellje, humor, kujtese dhe aftesine per te funksionuar mire gjate dites.

Si krijohet nje rutine me e mire?

• mbani orar relativisht te rregullt per gjumin dhe zgjimin;
• filloni pergatitjen per gjume ne te njejten kohe cdo mbremje;
• kufizoni ekranet dhe aktivitetet stimuluese para gjumit;
• shmangni pijet energjike dhe kafeinen tek femijet;
• kerkoni vleresim nese femija gerrhet forte ose duket shume i pergjumur gjate dites.

5. Ushqimi dhe hidratimi gjate shkolles

Femija ka nevoje per vakte dhe ushqime qe mbeshtesin rritjen, aktivitetin dhe perqendrimin.

Nje mengjes ose vakt i pare i balancuar mund te perfshije kombinime si:

• drithera integrale;
• kos ose qumesht sipas tolerances;
• veze;
• fruta;
• arra ose fara kur jane te sigurta per moshen dhe lejohen ne shkolle.

Per ushqimin ne shkolle, synoni kombinime te thjeshta me fruta, perime, burime proteinash dhe drithera me pak te rafinuara.

Po uji?

Uji duhet te jete pija kryesore gjate dites.

Nuk ka nevoje t’i thuhet femijes te pije “sa me shume uje” pa kufi. Nevoja ndryshon sipas moshes, temperatures, aktivitetit fizik, ushqimit dhe gjendjes shendetesore.

6. Sa aktivitet fizik duhet te kete?

Femijet dhe adoleshentet e moshes 6-17 vjec duhet te synojne te pakten 60 minuta aktivitet fizik ne dite.

Aktiviteti mund te vije nga:

• ecja;
• vrapimi;
• bicikleta;
• lojerat aktive;
• sporti;
• ora e edukimit fizik;
• aktivitetet pas shkolles.

Jo cdo femije duhet te luaje sport konkurrues. Me e rendesishme eshte te gjeje levizje qe i pelqen dhe qe mund ta vazhdoje.

7. Kur duhet femija te qendroje ne shtepi?

Nje kolle ose rrufe e lehte nuk do te thote automatikisht se femija duhet te mungoje nga shkolla.

Megjithate, femija zakonisht duhet te qendroje ne shtepi nese ka:

• temperature;
• te vjella me shume se dy here ne 24 oret e fundit;
• diarre me aksidente, diarre me gjak ose diarre dukesisht mbi normalen e tij;
• simptoma respiratore qe po perkeqesohen ose nuk po permiresohen;
• plage te hapura qe rrjedhin dhe nuk mund te mbulohen;
• lodhje ose gjendje qe nuk e lejon te marre pjese normalisht ne mesim.

8. Kur mund te kthehet femija ne shkolle pas semundjes?

Rregullat specifike mund te ndryshojne sipas semundjes dhe politikes se shkolles, por si orientim i pergjithshem:

9. Femijet me astme, alergji, diabet ose epilepsi

Nese femija ka nje semundje kronike, shkolla duhet ta dije paraprakisht se cfare mund te ndodhe dhe si duhet vepruar.

Kjo vlen vecanerisht per:

• astmen;
• alergjite ushqimore dhe anafilaksine;
• diabetin;
• epilepsine;
• semundjet e zemres;
• gjendje te tjera qe mund te kerkojne trajtim gjate dites.

Cfare duhet t’i jepet shkolles?

Sipas gjendjes dhe rregullave te shkolles mund te nevojiten:

• diagnoza dhe kontaktet e prindit;
• plan i shkruar veprimi nga mjeku;
• lista e barnave;
• shenjat e alarmit;
• udhezimi per inhalator, adrenalin autoinjektor, glukagon ose barna te tjera emergjente;
• kontaktet e mjekut kur eshte e nevojshme.

10. Barnat qe duhet te merren gjate orarit te shkolles

Mos vendosni barna ne canten e femijes pa kontrolluar rregullat e shkolles.

Shkolla mund te kerkoje:

• recete ose udhezim te shkruar nga mjeku;
• leje nga prindi;
• barin ne paketimin origjinal;
• dozen dhe orarin e sakte;
• plan per ekskursione dhe aktivitetet pas shkolles.

Femijet me inhalator, adrenalin autoinjektor ose terapi te tjera emergjente duhet te kene akses te shpejte sipas moshes, aftesise se femijes dhe politikes se institucionit.

11. Po morrat e kokes?

Morrat e kokes jane te zakonshme tek femijet e moshes shkollore dhe nuk jane shenje e higjenes se dobet.

Ato perhapen kryesisht nga kontakti koke me koke.

Femija nuk duhet stigmatizuar dhe shtepia nuk ka nevoje te dezinfektohet ne menyre ekstreme.

Per diagnozen, trajtimin dhe pastrimin praktik lexoni: Morrat e Kokes: Si Njihen dhe Si Trajtohen .

12. Mos harroni shendetin emocional

Shendeti ne shkolle nuk kufizohet tek infeksionet.

Flisni me femijen rregullisht per:

• si ndihet ne klase;
• marredheniet me shoket;
• ngacmimet ose bullying;
• ankthin per notat ose provimet;
• veshtiresite me perqendrimin;
• friken per te shkuar ne shkolle.

Dhimbjet e barkut, dhimbjet e kokes ose te perzierat qe shfaqen vazhdimisht para shkolles mund te kene shkak fizik, emocional ose te dyja.

Nese mungesat, ankthi, ndryshimet ne gjume, izolimi ose renia e performances vazhdojne, diskutoni me mesuesin, psikologun e shkolles dhe mjekun e femijes.

13. Nje kontroll i thjeshte para fillimit te vitit shkollor

Kur duhet te kontaktoni mjekun?

Kerkoni keshille mjekesore nese femija:

• ka temperature qe vazhdon ose rikthehet;
• ka veshtiresi ne frymemarrje;
• nuk pi ose urinon shume pak;
• ka te vjella te perseritura;
• ka diarre me gjak;
• ka skuqje te re me temperature;
• ka dhimbje te forte;
• eshte shume i pergjumur ose i veshtire per t’u zgjuar;
• ka semundje kronike qe po del nga kontrolli;
• po mungon shpesh nga shkolla per shkak te simptomave fizike ose emocionale.

Pyetje te shpeshta