Kankroidi (Chancroid): Simptomat, Diagnoza dhe Trajtimi
Kankroidi (chancroid ose shankroid) është një infeksion bakterial seksualisht i transmetueshëm, i shkaktuar nga Haemophilus ducreyi. Zakonisht shfaqet me një ose disa ulçera të dhimbshme në organet gjenitale; ndonjëherë shoqërohet me gjëndra limfatike të dhimbshme dhe të fryra në ijë. Infeksioni është i trajtueshëm me antibiotikë, por duhet dalluar nga herpesi gjenital dhe sifilizi. Mjeku vendos diagnozën duke kombinuar ekzaminimin dhe testet përkatëse; partnerët seksualë mund të kenë nevojë për trajtim.
Çfarë është kankroidi dhe sa i zakonshëm është?
Kankroidi është një infeksion bakterial i lëkurës dhe mukozave të zonës gjenitale, i shkaktuar nga Haemophilus ducreyi. Ulçera tipike shpesh quhet shankër i butë, në dallim nga shankri klasik i sifilizit. Megjithatë, pamja e ulçerës nuk është e mjaftueshme për diagnozë.
Në shumë vende numri i rasteve të raportuara ka rënë ndjeshëm. CDC e konsideron një infeksion të rrallë në Shtetet e Bashkuara dhe thekson se mund të gjendet në disa rajone të botës. Shpeshtësia reale mund të jetë e vështirë të përcaktohet, për shkak të kufizimeve të testeve dhe raportimit. Nuk duhet të supozohet diagnoza vetëm nga një udhëtim apo vendbanim.
Kankroidi është i kurueshëm, por plagët e hapura gjenitale mund të rrisin rrezikun e marrjes ose transmetimit të HIV-it. Diagnostikimi dhe trajtimi në kohë kanë rëndësi edhe për të shmangur transmetimin te partnerët.
Si transmetohet Haemophilus ducreyi?
Kankroidi përhapet kryesisht përmes kontaktit seksual të drejtpërdrejtë me plagët e infektuara dhe sekrecionet e tyre. Transmetimi mund të ndodhë gjatë kontaktit gjenital, anal ose kontaktit tjetër të afërt me zonën e prekur. Personi që ka ulçera aktive mund të jetë burim infeksioni, edhe nëse nuk e njeh diagnozën.
- • Kontakti seksual: rruga kryesore për shankroidin gjenital.
- • Kontakti i drejtpërdrejtë me sekrecionet e plagës: mund të sjellë përhapje lokale ose, më rrallë, në lëkurë.
- • Forma jo-seksuale e plagëve të lëkurës: H. ducreyi mund të shkaktojë ulçera në lëkurë, përfshirë te fëmijët në disa rajone tropikale; ky kontekst nuk duhet ngatërruar automatikisht me kankroidin gjenital.
Infeksioni nuk përhapet nëpërmjet ajrit si një virozë e rrugëve të frymëmarrjes. Rekomandohet shmangia e kontaktit seksual derisa pacienti dhe partnerët të jenë trajtuar dhe lezionet të jenë shëruar.
Cilat janë simptomat e kankroidit?
Simptomat zakonisht fillojnë disa ditë pas ekspozimit, shpesh brenda 3–10 ditësh, por koha mund të ndryshojë. Shenja më karakteristike është një plagë e dhimbshme gjenitale.
- • Një ose disa ulçera të dhimbshme në penis, vulvë ose zona të tjera gjenitale; plagët mund të kenë skaje të parregullta dhe një bazë të butë.
- • Një gungë e vogël ose papulë që mund të zhvillohet në pustulë dhe më pas në ulçerë.
- • Dhimbje gjatë ecjes, kontaktit seksual ose urinimit, në varësi të vendndodhjes së plagës.
- • Zmadhim dhe ndjeshmëri e nyjeve limfatike në ijë; ndonjëherë ato mbushen me qelb dhe formojnë bubo.
- • Disa lezione, sidomos në vende më pak të dukshme, mund të mos vihen re menjëherë.
Jo çdo pacient ka bubo në ijë. Sipas CDC, limfadeniti inguinal shfaqet në më pak se gjysmën e rasteve. Kankroidi mund të shkaktojë plagë te persona të gjinive të ndryshme; mosha, gjinia ose mungesa e nyjeve të fryra nuk e përjashtojnë automatikisht.
Si dallohet kankroidi nga sifilizi dhe herpesi gjenital?
Ulçerat gjenitale mund të shkaktohen nga disa infeksione dhe gjendje jo-infektive. Për këtë arsye, udhëzimet kërkojnë vlerësim për sifilizin dhe herpesin, edhe kur pamja ngjan me kankroid.
| Shkaktari / gjendja | Pamja e zakonshme | Çfarë e dallon? |
|---|---|---|
| Kankroidi (H. ducreyi) | Zakonisht ulçerë e dhimbshme, e butë, me skaje të parregullta | Mund të ketë nyje të dhimbshme në ijë; kërkon vlerësim/teste specifike |
| Sifilizi primar | Shpesh ulçerë relativisht pa dhimbje dhe me bazë më të fortë, por pamja mund të ndryshojë | Testet për sifiliz janë të domosdoshme; rezultati mund të jetë negativ shumë herët |
| Herpesi gjenital (HSV-1/2) | Shpesh flluska të vogla ose disa ulçera të dhimbshme | NAAT/PCR nga lezioni është shumë i dobishëm kur është i disponueshëm |
| Limfogranuloma venereum (LGV) | Mund të ketë lezion të vogël fillestar dhe më vonë nyje në ijë ose proktit | Shkaktohet nga disa variante të Chlamydia trachomatis |
Për informacion të veçantë mund të lexoni për sifilizin, herpesin gjenital dhe limfogranulomën venereum. Vlerësimi i plagëve bëhet sipas ekzaminimit dhe rezultateve laboratorike, jo vetëm sipas tabelës.
Si diagnostikohet kankroidi?
Ekzaminimi klinik dhe testet për shkaqe të tjera
Mjeku pyet për kohën e shfaqjes së plagëve, kontaktet seksuale, medikamentet dhe infeksionet e kaluara. Vlerëson formën e lezionit dhe nyjet në ijë dhe kërkon teste për diagnozat më të zakonshme.
- • Sifilizi: analizat serologjike (p.sh. RPR/VDRL bashkë me test treponemal), sipas situatës edhe test direkt nga lezioni. Një test negativ shumë herët nuk e përjashton sifilizin; mund të kërkohet ripërsëritje.
- • Herpesi gjenital: NAAT/PCR nga materiali i lezionit për HSV-1 dhe HSV-2, kur është i disponueshëm.
- • HIV: rekomandohet testimi në momentin e diagnostikimit të kankroidit; sipas ekspozimit mund të nevojitet përsëritje e testit.
- • IST të tjera: testim sipas rrezikut, përfshirë gonorrenë dhe klamidian.
Testet për Haemophilus ducreyi
Konfirmimi laboratorik mund të bëhet me kulturë të specializuar nga lezioni ose test molekular (NAAT/PCR) specifik në laboratorë të specializuar. Kultura është e vështirë të realizohet dhe, sipas CDC, ka ndjeshmëri nën 80% edhe kur përdoret mjedis special. Në SHBA nuk ka NAAT të miratuar nga FDA për këtë bakter, por laboratorë të caktuar mund të përdorin teste të validuara vetë. Disponueshmëria në Shqipëri duhet verifikuar me laboratorin referues.
Ngjyrosja Gram nuk është mjaftueshëm e besueshme për të konfirmuar apo përjashtuar diagnozën e kankroidit. Nëse testet e specializuara nuk janë të disponueshme, mjeku mund të përdorë një diagnozë të mundshme klinike, pasi të ketë vlerësuar dhe përjashtuar në mënyrë të përshtatshme sifilizin dhe HSV.
Cili është trajtimi i kankroidit?
Kankroidi është i trajtueshëm me antibiotikë dhe trajtimi i suksesshëm ul dhimbjen, mbyll plagët dhe parandalon transmetimin. Skema përcaktohet nga mjeku sipas diagnozës, alergjive, shtatzënisë, gjidhënies, mundësisë së përdorimit dhe rezistencës së mundshme bakteriale.
Skemat e përshkruara në udhëzimin CDC për kankroidin
| Antibiotiku | Doza sipas CDC | Kohëzgjatja |
|---|---|---|
| Azithromycin | 1 g nga goja | Një dozë e vetme |
| Ceftriaxone | 250 mg injeksion intramuskular | Një dozë e vetme |
| Ciprofloxacin | 500 mg nga goja | Dy herë në ditë për 3 ditë |
| Erythromycin base | 500 mg nga goja | Tri herë në ditë për 7 ditë |
Po gjatë shtatzënisë ose gjidhënies?
Mjeku duhet të zgjedhë antibiotikun duke marrë parasysh sigurinë dhe gjendjen klinike. Sipas CDC, preferohen alternativa ndaj ciprofloxacin gjatë shtatzënisë dhe gjidhënies. Nëse ka dyshim për shtatzëni, informoni mjekun përpara marrjes së barit.
Po nëse ka gjëndra të fryra me qelb (bubo)?
Antibiotiku trajton shkakun bakterial, por një bubo e madhe, e lëngshme dhe e dhimbshme ndonjëherë mund të kërkojë aspirim me gjilpërë ose drenim nga profesionisti shëndetësor. Mos e shponi dhe mos e shtrydhni në shtëpi. Ulçerat e mëdha mund të lënë cikatrice edhe pas trajtimit të suksesshëm.
Kur duhet bërë kontrolli pas trajtimit?
CDC rekomandon rivlerësim klinik pas 3–7 ditësh nga fillimi i antibiotikut. Nëse trajtimi po funksionon, dhimbja zakonisht fillon të lehtësohet brenda rreth 3 ditësh, ndërsa ulçera shpesh tregon përmirësim të dukshëm brenda 7 ditësh. Plagët e mëdha mund të kërkojnë më shumë se dy javë për t’u mbyllur plotësisht.
Nëse nuk ka përmirësim, mjeku duhet të rivlerësojë diagnozën, të kërkojë IST të bashkëshoqëruara, të kontrollojë marrjen e saktë të barit, mundësinë e rezistencës dhe gjendjen imunitare, përfshirë HIV-in. Te personat me HIV, plagët mund të shërohen më ngadalë dhe mund të nevojitet trajtim më i gjatë ose rivlerësim specialistik.
A duhet të trajtohen partnerët seksualë?
Po. Sipas CDC, partnerët që kanë pasur kontakt seksual me pacientin gjatë 10 ditëve para fillimit të simptomave duhet të ekzaminohen dhe trajtohen, edhe nëse nuk kanë simptoma. Kjo masë ul mundësinë e riinfektimit dhe transmetimit.
- • Njoftoni partnerët seksualë për diagnozën, në mënyrë private dhe pa paragjykim.
- • Shmangni marrëdhëniet seksuale derisa personat e prekur të kenë përfunduar trajtimin dhe plagët të jenë shëruar.
- • Diskutoni analizat për HIV dhe IST të tjera, si dhe nevojën për testim të përsëritur nëse ekspozimi ka qenë i afërt në kohë.
- • Nëse shfaqen plagë të reja pas trajtimit, kërkoni vlerësim; mund të jetë riinfektim ose një diagnozë tjetër.
Si mund të parandalohet kankroidi?
- • Përdorni prezervativë gjatë kontaktit seksual. Ata e ulin rrezikun e shumë IST-ve, por nuk e eliminojnë plotësisht nëse ulçera është në një zonë të pambuluar.
- • Shmangni kontaktin seksual kur ju ose partneri keni plagë të reja, ulçera, sekrecione të pazakonta ose simptoma të një IST-je deri në vlerësim.
- • Testohuni për IST sipas historisë dhe rrezikut individual; diagnoza e një IST-je është mundësi për kontroll edhe të infeksioneve të tjera.
- • Mos merrni antibiotikë pa diagnozë: vetëtrajtimi mund të vonojë zbulimin e herpesit apo sifilizit dhe të ndikojë në rezistencën antimikrobike.
- • Kërkoni vlerësim dhe trajtim të partnerëve kur diagnostikohet infeksioni.
Pyetje të shpeshta për kankroidin
Çfarë është kankroidi?
Infeksion bakterial seksualisht i transmetueshëm që zakonisht jep ulçera gjenitale të dhimbshme dhe shkaktohet nga Haemophilus ducreyi.
A është kankroidi i njëjtë me sifilizin?
Jo. Kankroidi shkaktohet nga H. ducreyi, ndërsa sifilizi nga Treponema pallidum. Pamja e plagëve mund të mbivendoset dhe duhen teste.
A shkakton kankroidi ulçera me dhimbje?
Shpesh po: ulçerat janë tipikisht të dhimbshme, me bazë të butë dhe skaje të parregullta. Megjithatë, pamja e plagës nuk mjafton për diagnozë.
Sa ditë pas ekspozimit shfaqen simptomat?
Shpesh brenda rreth 3–10 ditësh, por periudha mund të ndryshojë.
A mund të ketë gjëndra të fryra në ijë?
Po, ndonjëherë nyjet inguinale fryhen e dhembin ose formojnë bubo me qelb; kjo nuk ndodh te të gjithë.
A mund të kem kankroid pa nyje të fryra?
Po. Sipas CDC limfadeniti inguinal shfaqet në më pak se gjysmën e rasteve.
Cilat analiza nevojiten për një ulçerë gjenitale?
Zakonisht test për sifiliz dhe HSV; sipas situatës kërkohet HIV dhe një test i specializuar për H. ducreyi.
A përjashtohet sifilizi nëse testi i parë del negativ?
Jo gjithmonë. Në fazën shumë të hershme serologjia mund të jetë negative dhe mjeku mund të kërkojë përsëritjen e saj.
A zbulohet H. ducreyi në koprokulturë apo analizë të zakonshme?
Jo. Përgjithësisht kërkohet kulturë specifike nga lezioni ose NAAT/PCR i specializuar, nëse është i disponueshëm.
A kurohet kankroidi me antibiotikë?
Po. Trajtohet me antibiotikë të zgjedhur nga mjeku, për shembull azithromycin ose ceftriaxone sipas udhëzimit CDC.
Sa shpejt duhet të përmirësohet ulçera?
Dhimbja shpesh ulet brenda 3 ditëve dhe lezioni tregon përmirësim brenda rreth 7 ditësh. Kontrolli rekomandohet pas 3–7 ditësh.
A duhet të marr katër antibiotikët e tabelës?
Jo. Tabela përmban alternativa të veçanta. Mjeku zgjedh një regjim të përshtatshëm, duke marrë parasysh alergjitë, shtatzëninë dhe udhëzimet vendore.
A është e nevojshme ndërhyrja për gjëndrat me qelb?
Ndonjëherë, nëse ka bubo të mëdha ose të lëngshme, mjeku mund të kryejë aspirim ose drenim. Mos i shponi në shtëpi.
A duhet të trajtohen partnerët pa simptoma?
Po. Partnerët seksualë të 10 ditëve para fillimit të simptomave duhet të vlerësohen dhe trajtohen edhe pa simptoma, sipas CDC.
A e parandalon prezervativi plotësisht kankroidin?
Jo plotësisht. Ai ul rrezikun, por kontakti me një ulçerë të pambuluar mund të transmetojë infeksionin.
A ka lidhje kankroidi me HIV-in?
Ulçerat gjenitale mund të rrisin rrezikun e transmetimit ose marrjes së HIV-it; rekomandohet test për HIV dhe vlerësim i rrezikut.
Burime mjekësore
- • CDC — Chancroid: STI Treatment Guidelines (udhëzimi i trajtimit 2021)
- • CDC — Diseases Characterized by Genital, Anal, or Perianal Ulcers
- • OBSH/WHO — Operational Handbook on Sexually Transmitted Infections (11 shkurt 2026)
- • IUSTI — Udhëzimet Europiane për IST; chancroid 2016
- • UKHSA — Laboratori referues i IST-ve; testimi molekular për H. ducreyi (përditësim 2026)
- • IDSA/ASM — Guide to Use of Microbiology Laboratory (2024)
Keni një pyetje jo urgjente?
Për pyetje rreth analizave, simptomave ose kontrolleve, mund të na shkruani pa përfshirë të dhëna personale identifikuese. Për plagë të reja gjenitale rekomandohet vizitë dhe testim, jo vetëm këshillim online.
Bëj një pyetjeDr. Albana Greca, MD, MMedSc — Mjeke Familjeje. Përditësuar më 22 tetor 2026, me referim te udhëzimet CDC dhe materialet profesionale WHO, IUSTI, UKHSA dhe IDSA.
