Cfare eshte osteomalacia?

Kocka eshte ind i gjalle qe rinovohet vazhdimisht. Gjate ketij procesi krijohet nje matrice e re kockore qe me pas duhet te mineralizohet me minerale, kryesisht kalcium dhe fosfat.

Tek osteomalacia, problemi kryesor eshte mineralizimi jo i mjaftueshem i kockes se re. Si pasoje, kocka mund te behet me e bute dhe me pak rezistente ndaj ngarkeses.

Tek femijet, nje crregullim i ngjashem i mineralizimit gjate rritjes quhet rakit. Osteomalacia i referohet kryesisht te rriturve.

Cfare e shkakton osteomalacine?

Mungesa e vitamines D eshte nje shkak i zakonshem, sepse vitamina D ndihmon organizmin te perthithe kalciumin dhe luan rol te rendesishem ne metabolizmin e kalciumit dhe fosforit.

Megjithate, osteomalacia nuk duhet barazuar automatikisht me mungesen e vitamines D.

Shkaqet mund te perfshijne:

• mungese te zgjatur ose te rende te vitamines D;
• marrje shume te ulet te kalciumit ne disa raste;
• semundje celiake ose probleme te tjera te keqperthithjes;
• semundjen Crohn dhe semundje te tjera gastrointestinale qe ndikojne perthithjen;
• kirurgji bariatrike ose nderhyrje te tjera qe ndryshojne perthithjen;
• semundje kronike te veshkave;
• semundje te melcise;
• disa barna, perfshire disa antiepileptike;
• humbje te fosfatit nga veshkat;
• crregullime te rralla gjenetike ose te metabolizmit te fosfatit;
• ne raste shume te rralla, tumore qe shkaktojne humbje te fosfatit.

Cilat jane simptomat e osteomalacise?

Ne fazat e hershme simptomat mund te jene te lehta ose jo specifike. Me perparimin e semundjes mund te shfaqen:

• dhimbje kockore, shpesh ne legen, ije, brinje, kembe ose shpine;
• ndjeshmeri te kockave;
• dobesi te muskujve, sidomos muskujve proksimale te kofsheve dhe shpatullave;
• veshtiresi per t’u ngritur nga karrigia;
• veshtiresi per te ngjitur shkallet;
• ndryshim te ecjes;
• fraktura pas traumave te vogla;
• pseudofraktura ose fraktura insuficience.

Nese kalciumi eshte shume i ulet, mund te shfaqen edhe mpirje, ndjesi shpimi gjilperash, ngerrce ose spazma muskulore.

Si diagnostikohet osteomalacia?

Diagnoza fillon me historine mjekesore dhe ekzaminimin fizik. Mjeku mund te pyese per:

• vendin dhe kohezgjatjen e dhimbjes;
• dobesine muskulore;
• frakturat e meparshme;
• ushqyerjen;
• semundjet e zorres, veshkave ose melcise;
• kirurgji bariatrike;
• barnat dhe suplementet;
• faktore qe rrisin rrezikun per mungese te vitamines D;
• histori familjare te crregullimeve metabolike te kockave.

Me pas behen analiza qe ndihmojne te kuptohet nese mineralizimi i kockes eshte i demtuar dhe pse ka ndodhur.

Cilat analiza mund te kerkohen?

A nevojiten analiza urine?

Ndonjehere po. Kalciumi ose fosfati ne urine mund te ndihmojne kur mjeku kerkon te kuptoje nese mineralet po humbasin permes veshkave.

Nese fosfati ne gjak eshte vazhdimisht i ulet, specialisti mund te kerkoje analiza me specifike per perthithjen dhe humbjen renale te fosfatit.

Cfare roli kane radiografia dhe ekzaminimet e tjera?

Radiografia

Radiografite mund te tregojne fraktura ose ndryshime te tjera kockore. Nje gjetje karakteristike e osteomalacise se avancuar jane Looser zones, te quajtura edhe pseudofraktura.

Keto jane zona te mineralizimit jo normal dhe frakturave insuficience qe shfaqen me shpesh ne vende te caktuara, si femuri, legeni ose brinjet.

Bone scan

Ne raste te zgjedhura, scintigrafia kockore mund te tregoje zona te shumta me aktivitet te shtuar qe lidhen me pseudofraktura ose crregullime metabolike te kockes.

DXA / densitometria kockore

DXA mat densitetin mineral kockor dhe mund te tregoje densitet te ulet tek nje person me osteomalaci.

A nevojitet biopsi e kockes?

Rralle. Biopsia e kockes mund te demonstroje ne menyre direkte defektin e mineralizimit dhe konsiderohet metoda me definitive per konfirmimin histologjik, por eshte procedure invazive.

Ne praktike rezervohet kryesisht per raste te paqarta ose komplekse kur analizat dhe imazheria nuk e sqarojne diagnozen ose shkakun.

Cili eshte ndryshimi mes osteomalacise dhe osteoporozes?

Dallimi eshte i rendesishem sepse trajtimi nuk eshte i njejte. Para fillimit te disa terapive specifike per osteoporozen, mjeku mund te kerkoje te perjashtoje osteomalacine ose crregullime te tjera metabolike te kockes.

Kur duhen kerkuar shkaqe te tjera pervec vitamines D?

Hetimi duhet te zgjerohet kur:

• fosfati eshte vazhdimisht i ulet;
• vitamina D nuk eshte shume e ulet por ka shenja te osteomalacise;
• rezultatet nuk permiresohen si pritej pas trajtimit;
• ka semundje kronike te veshkave ose melcise;
• ka semundje celiake, Crohn ose keqperthithje;
• pacienti ka bere kirurgji bariatrike;
• ka histori familjare te crregullimeve te fosfatit ose rakitit;
• ka dhimbje kockore, dobesi dhe hipofosfatemi pa shkak te qarte.

Ne hipofosfatemi te pashpjeguar mund te nevojiten analiza specialistike, perfshire vleresimin e humbjes renale te fosfatit dhe, ne raste te zgjedhura, FGF23.

Si trajtohet osteomalacia?

Trajtimi varet nga shkaku dhe nuk duhet te kufizohet automatikisht tek marrja e vitamines D.

Nese osteomalacia shkaktohet nga mungesa e vitamines D, mjeku mund te pershkruaje suplementim me vitamine D dhe te sigurohet qe marrja e kalciumit eshte e mjaftueshme.

Nese shkaku eshte keqperthithja, semundja renale, humbja e fosfatit ose nje crregullim tjeter metabolik, duhet trajtuar edhe problemi baze.

A duhet te perdoret dielli si trajtim?

Ekspozimi ne diell ndikon ne prodhimin e vitamines D ne lekure, por ndryshon shume sipas stines, vendndodhjes, moshes, pigmentimit te lekures dhe faktoreve te tjere.

Osteomalacia e diagnostikuar nuk duhet trajtuar duke u mbeshtetur vetem tek ekspozimi ne diell. Kur ka mungese te dokumentuar te vitamines D, trajtimi duhet te jete i kontrolluar dhe i pershtatur nga mjeku.