Cili eshte dallimi mes refluksit GER dhe semundjes GERD?

Gastroesophageal reflux, GER, eshte kthimi i permbajtjes se stomakut ne ezofag dhe mund te ndodhe here pas here edhe tek njerez te shendetshem.

Gastroesophageal reflux disease, GERD, diagnostikohet kur refluksi shkakton simptoma qe shqetesojne pacientin ne menyre te perseritur ose shkakton komplikacione.

Pra, nje episode i izoluar urthi pas nje vakti te rende nuk do te thote automatikisht se personi ka GERD.

Cfare eshte urthi?

Urthi eshte nje ndjesi djegieje pas sternumit qe shpesh ngjitet nga pjesa e poshtme e kraharorit drejt fytit.

Mund te shfaqet:

• pas ushqimit;
• pas nje vakti te madh;
• kur shtriheni;
• gjate nates;
• kur perkuleni ne disa raste.

Megjithate, djegia ose dhimbja ne kraharor nuk eshte gjithmone refluks.

Cilat jane simptomat e GERD?

Dy simptomat tipike te GERD jane urthi dhe regurgitimi.

Urthi

Jep djegie ne pjesen qendrore te kraharorit, zakonisht pas sternumit.

Regurgitimi

Regurgitimi eshte kthimi i permbajtjes gastrike drejt fytit ose gojes, shpesh me shije te tharte ose te hidhur.

Simptoma te tjera mund te perfshijne:

• dhimbje ne kraharor;
• nauze;
• veshtiresi ne gelltitje;
• dhimbje gjate gelltitjes;
• kollitje kronike ne disa paciente;
• ngjirje te zerit ne disa paciente.

Per nje pamje me te gjere te semundjeve qe mund te prekin ezofagun, lexoni Semundjet e ezofagut: simptomat, diagnoza dhe trajtimi.

Pse ndodh refluksi gastroezofageal?

GERD zhvillohet kur mekanizmat qe normalisht pengojne kthimin e permbajtjes gastrike ne ezofag nuk funksionojne mjaftueshem mire.

Nje rol qendror ka lower esophageal sphincter, LES, por ai nuk funksionon si nje kapak qe duhet thjesht te jete gjithmone i mbyllur.

Mekanizmat e GERD mund te perfshijne:

• transient lower esophageal sphincter relaxations;
• barriere antirefluks joefektive;
• hiatal hernia;
• pastrim te ngadalsuar te refluksit nga ezofagu;
• presion te rritur ne abdomen;
• obezitet;
• faktore te tjere anatomike ose funksionale.

Cilet faktore mund ta favorizojne GERD?

Faktoret qe lidhen me risk me te larte ose perkeqesim te simptomave perfshijne:

• mbipeshen ose obezitetin;
• shtatzanine;
• pirjen e duhanit;
• hiatal hernia;
• vakte te medha ose shume afer gjumit;
• disa barna;
• ushqime individuale qe provokojne simptomat.

Cilat barna mund ta perkeqesojne refluksin?

Disa barna mund te ndikojne LES, mukozen ose simptomat gastrointestinale. Shembuj mund te perfshijne:

• disa calcium channel blockers;
• disa sedatives;
• tricyclic antidepressants;
• disa barna per astmen;
• NSAID qe mund te shkaktojne simptoma gastrointestinale ose demtim mukozal.

Cilat ushqime duhet te shmangen?

Nuk ekziston nje liste universale ushqimesh qe duhet t’i ndaloje cdo person me GERD.

Disa njerez raportojne simptoma nga:

• ushqimet shume te yndyrshme;
• alkooli;
• çokollata;
• kafeja ose kafeina;
• domatet;
• agrumet;
• mente;
• ushqimet pikante;
• pijet e gazuara.

Por nuk ka arsye te hiqni automatikisht te gjitha keto ushqime nese nuk shkaktojne simptoma tek ju.

Nje ditar i ushqimeve dhe simptomave mund te ndihmoje per te identifikuar shkaktaret individuale.

A shkakton GERD kolle, ngjirje zeri ose probleme te fytit?

GERD mund te kontribuoje ne simptoma jashte ezofagut, por kolla kronike, ngjirja e zerit dhe simptomat e fytit nuk jane specifike per refluksin.

Shkaqe te tjera mund te perfshijne:

• alergjite;
• astmen;
• postnasal drip;
• semundje pulmonare;
• probleme te kordave vokale;
• barna;
• infeksione;
• faktore te tjere.

Si diagnostikohet GERD?

Tek paciente me urth dhe regurgitim tipik, pa shenja alarmuese, diagnoza mund te filloje klinikisht dhe me nje prove te kufizuar trajtimi me PPI.

Testet behen me te rendesishme kur:

• ka disfagi ose odynophagia;
• ka gjakderdhje;
• ka humbje peshe;
• ka te vjella persistente;
• ka anemi nga mungesa e hekurit;
• dyshohet Barrett esophagus;
• simptomat nuk pergjigjen ndaj terapise se optimizuar;
• diagnoza mbetet e paqarte;
• po konsiderohet nje procedure invazive antirefluks.

Kur duhet gastroskopia?

Gastroskopia rekomandohet si test fillestar tek pacientet me simptoma alarmuese dhe perdoret gjithashtu ne situata te zgjedhura per te vleresuar komplikacionet e GERD.

Shenja alarmuese perfshijne:

• disfagi;
• odynophagia;
• humbje peshe te pashpjeguar;
• gjakderdhje gastrointestinale;
• te vjella persistente;
• anemi te pashpjeguar nga mungesa e hekurit.

Gastroskopia mund te identifikoje:

• erosive esophagitis;
• ulceration;
• peptic stricture;
• Barrett esophagus;
• EoE;
• tumore dhe diagnoza te tjera.

Nese ju eshte rekomanduar ekzaminimi, lexoni Si te pergatitemi per gastroskopi.

Cfare eshte reflux monitoring?

Ambulatory reflux monitoring mat ekspozimin e ezofagut ndaj refluksit gjate jetes normale dhe mund te konfirmoje ose perjashtoje GERD kur diagnoza nuk eshte e qarte.

Metodat perfshijne:

• wireless pH monitoring;
• catheter-based pH monitoring;
• pH-impedance monitoring.

pH-impedance mund te identifikoje episode acidike dhe jo-acidike dhe te vleresoje lidhjen e tyre me simptomat.

A behet testi me apo pa PPI?

Kjo varet nga pyetja klinike.

Kur GERD nuk eshte vertetuar me pare, reflux monitoring zakonisht kryhet pa acid-suppressive therapy sipas protokollit te gastroenterologut.

Tek paciente me GERD tashme te vertetuar por me simptoma persistente pavaresisht PPI, pH-impedance monitoring mund te kryhet me terapi per te percaktuar nese simptomat lidhen ende me refluksin.

Kur perdoret manometria e ezofagut?

High-resolution manometry nuk diagnostikon GERD ne menyre direkte, por eshte e rendesishme per vleresimin e motilitetit dhe para disa procedurave antirefluks.

Mund te perdoret per:

• perjashtimin e achalasia;
• vleresimin e peristaltikes;
• pozicionimin e sakte te kateterit pH ne disa protokolle;
• vleresimin para fundoplication ose procedurave te tjera invazive.

Si trajtohet GERD?

Trajtimi kombinon ndryshime te synuara te stilit te jeteses me terapi farmakologjike dhe, tek paciente te zgjedhur me GERD objektivisht te vertetuar, procedura antirefluks.

Jo cdo pacient ka nevoje per te njejtin trajtim ose per terapi gjate gjithe jetes.

Cilat ndryshime te stilit te jeteses funksionojne?

Renia ne peshe

Renia ne peshe rekomandohet kur pacienti eshte overweight ose obese dhe ka simptoma GERD.

Kjo eshte nje nga nderhyrjet e stilit te jeteses me evidence me te mire.

Mos hani afer gjumit

Shmangia e ushqimit rreth 2-3 ore para gjumit mund te ndihmoje sidomos tek personat me simptoma nate.

Ngrini pjesen e siperme te trupit gjate gjumit

Per nocturnal reflux mund te ndihmoje ngritja e kokes dhe pjeses se siperme te trupit rreth 15-20 cm me wedge ose ngritje te struktures se krevatit.

Vetem shtimi i disa jastekeve mund te mos jape te njejtin efekt dhe tek disa persona mund te perkulet trupi ne menyre jo te favorshme.

Ndaloni duhanin

Lenia e duhanit rekomandohet per shendetin e pergjithshem dhe mund te ndihmoje simptomat e refluksit tek disa paciente.

Shmangni vetem shkaktaret tuaj

Nuk nevojitet nje diete shume kufizuese nese ushqimet e caktuara nuk ju japin simptoma.

Cfare roli kane antacidet dhe alginatet?

Antacidet mund te lehtesojne shpejt urthin e rastesishem, por nuk jane terapi e mjaftueshme per GERD te rende ose komplikacione.

Alginatet krijojne nje barriere fizike mbi permbajtjen gastrike dhe mund te ndihmojne si terapi per breakthrough symptoms ne disa paciente.

Perdorimi i shpeshte i barnave pa recete per te fshehur simptoma te vazhdueshme duhet te zevendesohet me vleresim mjekesor.

Cfare jane proton pump inhibitors, PPI?

PPI jane terapia farmakologjike me efektive per kontrollin e acidit ne GERD dhe per sherimin e erosive esophagitis.

Shembuj jane:

• omeprazole;
• esomeprazole;
• pantoprazole;
• lansoprazole;
• rabeprazole.

Tek paciente me heartburn dhe regurgitation tipike pa alarm symptoms, nje prove rreth 8 jave me PPI once daily perdoret shpesh si trajtim fillestar.

Si duhet marre PPI qe te funksionoje sa me mire?

Shumica e PPI funksionojne me mire kur merren rreth 30-60 minuta para nje vakti.

Per once-daily therapy zakonisht merren para mengjesit.

Nese mjeku ka rekomanduar twice-daily therapy, zakonisht merren:

• para mengjesit;
• dhe para vaktit te mbremjes.

Marrja e PPI ne menyre te pasakte eshte nje nga arsyet qe trajtimi mund te duket sikur nuk funksionon.

A duhet PPI gjate gjithe jetes?

Jo per cdo pacient.

Tek paciente pa severe erosive esophagitis ose Barrett esophagus, pasi simptomat kontrollohen mund te provohet:

• nderprerja;
• step-down;
• ose doza me e ulet efektive;

sipas diagnozes dhe rikthimit te simptomave.

Tek paciente me Los Angeles grade C ose D erosive esophagitis mund te nevojitet maintenance PPI afatgjate ose terapi antirefluks e pershtatshme.

A jane PPI te rrezikshem?

PPI konsiderohen ne pergjithesi barna efektive dhe te sigurta kur ka indikacion te sakte.

Studime observacionale kane raportuar lidhje mes perdorimit afatgjate dhe disa semundjeve, por lidhja statistikore nuk provon se PPI i kane shkaktuar ato probleme.

Prandaj qasja e duhur nuk eshte as perdorimi pa arsye per vite dhe as nderprerja nga frika kur ekziston nje indikacion i forte.

Cfare roli kane H2 receptor blockers?

H2 blockers ulin acidin gastrik, por ne pergjithesi jane me pak efektive se PPI per sherimin e erosive esophagitis.

Famotidine eshte nje shembull i kesaj klase.

Mund te perdoret ne raste te zgjedhura, perfshire disa paciente me simptoma te lehta ose nocturnal breakthrough symptoms.

Megjithate, perdorimi i rregullt i H2 blocker ne mbremje mund te humbase efekt me kalimin e kohes per shkak te tachyphylaxis.

Cfare duhet bere nese PPI nuk po ndihmon?

Hapi i pare nuk eshte automatikisht te shtohen me shume barna, por te kontrollohet nese diagnoza dhe perdorimi i PPI jane te sakta.

Mjeku mund te rishikoje:

• nese simptoma eshte vertet tipike per GERD;
• nese PPI merret 30-60 minuta para ushqimit;
• adherence;
• dozen dhe skemen;
• nese ka alarm symptoms;
• nese nevojitet gastroskopi;
• nese nevojitet reflux monitoring;
• diagnoza alternative.

Diagnoza alternative mund te perfshijne:

• functional heartburn;
• reflux hypersensitivity;
• eosinophilic esophagitis;
• achalasia;
• crregullime te tjera te motilitetit;
• rumination syndrome;
• supragastric belching;
• semundje kardiake.

Kur konsiderohet kirurgjia ose nje procedure antirefluks?

Procedurat invazive duhet te konsiderohen kryesisht tek paciente me GERD objektivisht te vertetuar.

Opsionet mund te perfshijne:

• laparoscopic fundoplication;
• magnetic sphincter augmentation ne paciente te zgjedhur;
• transoral incisionless fundoplication, TIF, ne paciente te pershtatshem;
• hiatal hernia repair me procedure antirefluks kur indikohet;
• Roux-en-Y gastric bypass tek disa paciente me obezitet dhe GERD.

Para nje procedure invazive zakonisht duhet:

• evidence objektive e GERD;
• vleresim i anatomise;
• perjashtim i achalasia;
• vleresim i peristaltikes me manometri ne situatat perkatese.

Cilat jane komplikacionet e GERD?

GERD i vazhdueshem mund te shoqerohet me:

• erosive esophagitis;
• ulceration;
• gjakderdhje;
• peptic stricture;
• Barrett esophagus.

Peptic stricture

Inflamacioni dhe mbresat kronike mund ta ngushtojne ezofagun dhe te shkaktojne disfagi, kryesisht ndaj ushqimeve solide.

Trajtimi mund te kerkoje dilation endoskopik dhe kontroll afatgjate te refluksit.

Cfare lidhjeje ka GERD me Barrett esophagus?

GERD kronik eshte nje faktor i rendesishem risku per Barrett esophagus, por shumica e personave me GERD nuk zhvillojne Barrett.

Barrett esophagus eshte nje ndryshim metaplastik i mukozes se ezofagut distal dhe lidhet me risk te rritur per esophageal adenocarcinoma.

Kjo nuk do te thote se Barrett eshte kancer.

A duhet te beje cdo person me GERD screening per Barrett?

Jo.

Gastroskopia per screening konsiderohet tek persona te zgjedhur me GERD kronik dhe faktore shtese risku, si:

• moshe me e madhe;
• seks mashkull;
• obezitet qendror;
• duhan;
• histori familjare te Barrett esophagus ose esophageal adenocarcinoma;
• faktore te tjere individuale.

Kur duhet planifikuar nje vizite mjekesore?

Kontrolli rekomandohet kur:

• urthi perseritet shpesh;
• simptomat vazhdojne pavaresisht trajtimit korrekt;
• keni nevoje vazhdimisht per barna pa recete;
• keni disfagi;
• keni dhimbje gjate gelltitjes;
• keni humbje peshe te pashpjeguar;
• keni te vjella persistente;
• keni anemi;
• keni gjakderdhje;
• simptomat ndryshojne ose perkeqesohen.