VIRUSI I NILIT PERENDIMOR
Përgjigjja e shkurtër
Virusi i Nilit Perëndimor (West Nile virus, WNV) është një virus që transmetohet kryesisht te njerëzit përmes pickimit të mushkonjave të infektuara. Rreth 80% e infeksioneve kalojnë pa simptoma; afërsisht 20% shkaktojnë temperaturë dhe simptoma të tjera, ndërsa rreth 1 në 150 persona të infektuar zhvillon sëmundje të rëndë të sistemit nervor. Nuk ka vaksinë të miratuar për njerëzit ose trajtim antiviral specifik; parandalimi mbështetet te mbrojtja nga mushkonjat.
Infeksioni mund të ndodhë gjatë sezonit të mushkonjave, edhe në pjesë të Europës dhe rajonit të Mesdheut. Shumica e pacientëve shërohen, por komplikacionet neurologjike, si encefaliti, meningiti ose paraliza akute, kërkojnë trajtim spitalor.
Çfarë është virusi i Nilit Perëndimor?
Virusi i Nilit Perëndimor i përket familjes Flaviviridae. Ai qarkullon në natyrë kryesisht ndërmjet zogjve dhe mushkonjave. Njerëzit dhe kuajt janë zakonisht bartës të rastësishëm, të cilët nuk zhvillojnë nivele virusi të mjaftueshme në gjak për të vazhduar ciklin e zakonshëm të transmetimit përmes mushkonjave.
Infeksioni nuk kufizohet në Shtetet e Bashkuara: raste dhe shpërthime janë regjistruar edhe në Europë. Të dhënat epidemiologjike ndryshojnë nga viti në vit, prandaj për situatën aktuale në Europë mund të ndiqen informacionet e ECDC.
Si transmetohet virusi i Nilit Perëndimor?
Rruga kryesore është pickimi i mushkonjave të infektuara, shpesh të gjinisë Culex. Mushkonjat infektohen duke ushqyer me gjak nga zogj që mbartin virusin; më pas mund ta transmetojnë te njerëzit.
Virusi nuk përhapet përmes përqafimeve, kollitjes ose kontaktit të zakonshëm. Rrallë, transmetimi mund të ndodhë përmes transfuzionit të gjakut, transplantimit të organeve ose nga nëna te foshnja. Për këtë arsye, shërbimet e gjakut dhe transplantimit përdorin masa të veçanta sigurie.
Rreziku zakonisht është më i lartë gjatë muajve të ngrohtë kur mushkonjat janë aktive, por koha dhe intensiteti i transmetimit varen nga kushtet lokale.
Cilat janë simptomat e infeksionit?
Shumica e njerëzve nuk kanë simptoma. Kur shfaqen, ato fillojnë zakonisht 2–14 ditë pas pickimit, megjithëse te personat me imunitet të dobësuar mund të shfaqen më vonë.
| Forma | Sa shpesh? | Shenjat |
|---|---|---|
| Pa simptoma | Rreth 80% | Nuk shfaqen shenja klinike |
| Sëmundje febrile | Rreth 20% | Temperaturë, dhimbje koke, dhimbje muskujsh ose kyçesh, lodhje, të përziera, ndonjëherë skuqje e lëkurës |
| Sëmundje neuroinvazive | Rreth 1 në 150 infeksione | Meningit, encefalit ose dobësi dhe paralizë akute |
Këto përqindje janë vlerësime epidemiologjike dhe jo parashikime për individin. Pas një sëmundjeje të lehtë, lodhja mund të vazhdojë për javë, ndonjëherë edhe më gjatë.
Cilat janë komplikacionet neurologjike?
Infeksioni i rëndë mund të shkaktojë meningit (inflamacion i cipave të trurit), encefalit (inflamacion i trurit) ose paralizë akute të dobët si pasojë e dëmtimit të neuroneve motorike. Shenjat përfshijnë dhimbje koke shumë të fortë, ngurtësi të qafës, konfuzion, përgjumje të pazakontë, dridhje, kriza epileptike dhe dobësi të menjëhershme të gjymtyrëve.
Personat mbi 60 vjeç dhe ata me sëmundje si diabeti, kanceri, sëmundja e veshkave ose gjendje që ulin imunitetin kanë rrezik më të lartë për komplikacione të rënda. Pas një infeksioni neuroinvaziv, rikuperimi mund të zgjasë muaj dhe disa pasoja neurologjike mund të vazhdojnë.
Për dallimin nga encefalitet e tjera mund të lexoni artikullin për encefalitin arboviral, nëse kjo faqe është e disponueshme.
Si diagnostikohet virusi i Nilit Perëndimor?
Diagnoza mbështetet në simptomat, stinën, ekspozimin ndaj mushkonjave, situatën epidemiologjike dhe testet specifike. Analiza e zakonshme e gjakut mund të tregojë ndryshime jospecifike, por nuk e konfirmon vetë infeksionin WNV.
Testi që përdoret shpesh është zbulimi i antitrupave IgM specifikë në serum ose në likidin cerebrospinal (LCS), sidomos kur dyshohet meningit ose encefalit. Antitrupat IgM mund të mbeten pozitivë për muaj, kështu që rezultati duhet interpretuar me kohën e simptomave dhe historinë mjekësore.
Testet serologjike mund të reagojnë kryq me flaviviruse të tjera; në raste të caktuara kërkohet konfirmim me test neutralizimi (PRNT). Testet molekulare (RT-PCR) mund të jenë të dobishme në situata të veçanta, sidomos te persona me imunosupresion, por një rezultat negativ nuk e përjashton infeksionin.
Si trajtohet infeksioni nga virusi i Nilit Perëndimor?
Nuk ekziston një trajtim antiviral specifik i miratuar ose vaksinë për përdorim te njerëzit. Infeksioni i lehtë trajtohet zakonisht me pushim, lëngje dhe lehtësimin e temperaturës ose dhimbjeve sipas udhëzimit të mjekut. Antibiotikët nuk e trajtojnë vetë virusin, por mund të jenë të nevojshëm nëse ekziston një infeksion bakterial tjetër.
Infeksioni i rëndë kërkon shtrim në spital, ndonjëherë kujdes intensiv, monitorim neurologjik, mbështetje të frymëmarrjes dhe trajtimin e komplikacioneve. Terapitë si imunoglobulinat ose kortikosteroidet nuk janë provuar si trajtim specifik efektiv për përdorim rutinë kundër WNV-së.
Kur duhet ndihmë urgjente?
Kërkoni ndihmë urgjente në rast konfuzioni, ngurtësie të qafës, dhimbjeje koke shumë të fortë me temperaturë, krizash epileptike, vështirësie në frymëmarrje ose dobësie/paralize të papritur. Këto janë shenja të mundshme të sëmundjes neuroinvazive dhe nuk duhen trajtuar vetëm në shtëpi.
Si parandalohet infeksioni?
- Përdorni repelentë të miratuar kundër mushkonjave sipas udhëzimit në etiketë.
- Vishni rroba me mëngë të gjata dhe pantallona të gjata kur është e përshtatshme, sidomos në periudhat e aktivitetit të mushkonjave.
- Vendosni rrjeta në dritare dhe dyer dhe përdorni mbrojtje nga mushkonjat gjatë gjumit kur nevojitet.
- Hiqni ose zbrazni rregullisht ujin e ndenjur në enë, vazo dhe ambiente përreth banesës.
- Ndiqni njoftimet e autoriteteve shëndetësore vendore gjatë sezonit të mushkonjave.
Ende nuk ka një vaksinë të miratuar për njerëzit. Mbrojtja nga pickimet është strategjia kryesore e parandalimit.
Pyetje të shpeshta për virusin e Nilit Perëndimor
A transmetohet virusi nga personi te personi?
Jo përmes kontaktit të zakonshëm. Rruga kryesore është pickimi i mushkonjave të infektuara; transfuzioni dhe transplantimi janë rrugë të rralla transmetimi.
A mund të shkaktojë paralizë?
Po, në raste të rralla mund të shkaktojë paralizë akute të dobët ose komplikacione të tjera neurologjike që kërkojnë kujdes urgjent.
A ka vaksinë kundër virusit?
Nuk ka vaksinë të miratuar për përdorim te njerëzit.
A përjashtohet infeksioni nëse analiza e zakonshme e gjakut është normale?
Jo. Diagnoza kërkon vlerësim klinik dhe, sipas rastit, teste specifike për antitrupat WNV ose teste të tjera.
A mund të shërohem plotësisht?
Shumica e personave me infeksion të lehtë shërohen. Pas sëmundjes neuroinvazive rikuperimi mund të jetë i gjatë dhe disa pasoja mund të mbeten.
Artikuj të lidhur
Referenca mjekësore
Keni pyetje për virusin e Nilit Perëndimor?
Për pyetje jo urgjente mund të përdorni PyetMjekun. Shenjat neurologjike ose temperatura me përkeqësim të rëndë kërkojnë vlerësim të menjëhershëm mjekësor.
Ky material është informues dhe nuk zëvendëson konsultën, diagnostikimin ose trajtimin individual.
