Cfare eshte ekzema?

Ekzema nuk eshte nje semundje e vetme. Eshte nje term qe perfshin disa gjendje inflamatore te lekures me kruarje, tharje, skuqje dhe demtim te barrieres mbrojtese te lekures.

Forma me e zakonshme eshte dermatiti atopik.

Dermatiti atopik eshte semundje kronike me periudha kur lekura permiresohet dhe periudha kur simptomat perkeqesohen, te quajtura flare ose acarime.

Cilat jane llojet kryesore te ekzemes?

Cilat jane simptomat e dermatitit atopik?

Kruarja eshte nje nga simptomat kryesore.

Gjithashtu mund te shfaqen:

• lekure e thate;
• skuqje ose ndryshim ngjyre;
• luspa;
• plasaritje;
• enjtje;
• pucrra ose zona te ngritura;
• rrjedhje lengu ose kore gjate acarimeve;
• lekure e trashe nga kruarja kronike;
• plage nga kruarja.

Si duket ne lekure me ngjyra te ndryshme?

Ekzema nuk duket gjithmone e kuqe.

Ne lekure me pigment me te erret, zonat e prekura mund te duken:

• kafe te erret;
• gri;
• vjollce;
• me te erreta ose me te hapura se lekura perreth.

Pas qetesimit mund te mbetet ndryshim i perkohshem i pigmentimit.

Si ndryshon ekzema sipas moshes?

Tek foshnjat

Dermatiti atopik mund te filloje ne muajt e pare te jetes. Shpesh prek:

• faqet;
• skalpin;
• fytyren;
• pjeset e jashtme te kraheve dhe kembeve.

Lekura mund te jete shume e thate, me pucrra, kore ose rrjedhje lengu.

Tek femijet

Me rritjen, dermatiti atopik shpesh shfaqet:

• pas gjunjeve;
• ne brendesi te berrylave;
• ne qafe;
• ne kyce;
• ne duar dhe kembe.

Tek te rriturit

Mund te preke:

• duart;
• qafen;
• fytyren dhe qepallat;
• palosjet e berrylave dhe gjunjeve;
• zona te tjera te trupit.

Dermatiti atopik mund te filloje edhe per here te pare ne moshe te rritur.

Cfare e shkakton dermatitin atopik?

Nuk ka nje shkak te vetem.

Semundja zhvillohet nga nderveprimi i:

• gjenetikes;
• dobesimit te barrieres mbrojtese te lekures;
• aktivizimit jo normal te sistemit imunitar;
• mikrobiomes se lekures;
• faktoreve mjedisore.

Tek disa persona ndryshime ne proteina qe ndihmojne barrierat e lekures, si filaggrina, mund ta bejne lekuren me te thate dhe me te ndjeshme ndaj irrituesve.

Cfare mund ta perkeqesoje ekzemen?

Shkaktaret ndryshojne nga nje person tek tjetri.

Mund te perfshijne:

• sapunet dhe detergjentet e forte;
• produkte me aroma;
• lekuren shume te thate;
• djersen dhe nxehtesine;
• ajrin e ftohte dhe te thate;
• fibrat e ashpra si leshi;
• ferkimin;
• disa irritues profesionale;
• stresin tek disa persona;
• infeksionet;
• alergjene specifike tek persona te caktuar.

A shkaktohet ekzema nga alergjia ushqimore?

Jo ne shumicen e pacienteve.

Dermatiti atopik dhe alergjite ushqimore mund te shfaqen tek i njejti person, sidomos tek disa femije me dermatit te moderuar ose te rende, por kjo nuk do te thote se ushqimi eshte shkaku i cdo acarimi.

Testet e alergjise mund te japin rezultate pozitive qe tregojne sensibilizim pa alergji klinike.

Lexoni edhe si interpretohen testet per alergjine ushqimore .

Dermatiti atopik mund te shoqerohet edhe me rinit alergjik ose astme. Per simptomat nga hunda lexoni rinitin alergjik .

Po IgE e larte?

Disa persona me dermatit atopik kane IgE totale te larte, por jo te gjithe.

IgE e larte nuk tregon vetvetiu shkakun e ekzemes dhe nuk percakton se cili ushqim ose alergjen eshte pergjegjes.

Lexoni edhe cfare tregon IgE e larte ne gjak .

Si diagnostikohet ekzema?

Dermatiti atopik diagnostikohet kryesisht nga:

• pamja e lekures;
• kruarja;
• vendet ku shfaqet dermatiti;
• mosha kur ka filluar;
• ecuria me acarime dhe permiresime;
• historia personale dhe familjare.

Ne shumicen e rasteve nuk nevojitet nje analize gjaku ose biopsi per ta konfirmuar.

Kur nevojitet patch test?

Patch test mund te rekomandohet kur dyshohet dermatit alergjik i kontaktit, per shembull nga:

• nikeli;
• aromat;
• konservantet;
• produkte kozmetike;
• produkte profesionale.

Patch test nuk eshte i njejte me skin-prick test dhe nuk perdoret per te diagnostikuar alergjite ushqimore te menjehershme.

A duhet biopsi?

Jo zakonisht.

Biopsia e lekures mund te perdoret kur pamja eshte jotipike ose duhet perjashtuar nje semundje tjeter.

Si trajtohet dermatiti atopik?

Qellimi eshte:

• te rikthehet barriera mbrojtese e lekures;
• te ulet inflamacioni;
• te kontrollohet kruarja;
• te parandalohet kruarja dhe demtimi i lekures;
• te ulet numri i acarimeve;
• te trajtohet infeksioni kur ekziston.

1. Hidratuesit

Hidratuesit ose emollientet jane baze e trajtimit.

Zakonisht preferohen produkte:

• pa aroma;
• me perberje te thjeshte;
• ne forme kremi te trashe ose pomade per lekure shume te thate.

Aplikimi pas banjes, kur lekura eshte ende pak e lagesht, ndihmon ne mbajtjen e ujit brenda lekures.

2. Kortikosteroidet topike

Kortikosteroidet qe aplikohen ne lekure jane nje nga trajtimet kryesore per acarimet inflamatore.

Fuqia, sasia, vendi dhe kohezgjatja ndryshojne sipas:

• moshes;
• zones se trupit;
• ashpersise;
• trashesise se lekures.

3. Inhibitoret topike te kalcineurines

Tacrolimus dhe pimecrolimus mund te perdoren ne paciente te zgjedhur, vecanerisht ne zona ku perdorimi i perseritur i kortikosteroideve duhet kufizuar.

4. Barna te tjera topike

Sot ekzistojne edhe terapi te tjera lokale qe veprojne mbi rruge specifike te inflamacionit, perfshire inhibitore PDE-4, JAK dhe barna te tjera topike.

Disponueshmeria dhe mosha per te cilen jane miratuar ndryshojne sipas vendit.

5. Wet wrap therapy

Ne acarime te caktuara, dermatologu mund te rekomandoje mbeshtjellje te lagura mbi hidratuesin ose barin e pershkruar.

Kjo mund te ule kruarjen dhe inflamacionin, por duhet perdorur sipas udhezimit, sidomos kur nen mbeshtjellje vendoset kortikosteroid.

6. Fototerapia

Fototerapia e kontrolluar mund te perdoret kur ekzema eshte e perhapur ose nuk kontrollohet mjaftueshem me terapite topike.

Kjo nuk eshte e njejta gje me ekspozimin e pakontrolluar ne diell ose solarium.

7. Biologjiket dhe terapite sistemike

Dermatiti atopik i moderuar ose i rende qe nuk kontrollohet me trajtim lokal mund te trajtohet me barna qe veprojne ne sistemin imunitar.

Ne vitet e fundit jane shtuar:

• terapi biologjike;
• inhibitore JAK orale;
• barna te tjera te synuara.

Zgjedhja varet nga mosha, ashpersia, semundjet shoqeruese, shtatzania, analizat dhe disponueshmeria.

Po antihistaminiket?

Antihistaminiket nuk trajtojne inflamacionin baze te dermatitit atopik dhe nuk jane trajtimi kryesor per kruarjen e ekzemes.

Mjeku mund t’i perdore ne situata te vecanta, per shembull kur ekziston edhe urtikarie, rinit alergjik ose probleme te tjera.

Si kuptohet kur ekzema eshte infektuar?

Lekura e thate, e plasaritur dhe kruarja e vazhdueshme e demtojne barrierat mbrojtese dhe rrisin rrezikun e infeksionit.

Shenja te mundshme jane:

• kore te verdha ose ne ngjyre mjalti;
• qelb;
• dhimbje ose ndjeshmeri e re;
• enjtje;
• skuqje ose ndryshim ngjyre qe po perhapet;
• rrjedhje lengu;
• temperature ose gjendje e keqe.

Infeksioni bakterial mund te kerkoje antibiotik, por antibiotiku nuk trajton vete dermatitin atopik.

Eczema herpeticum

Virusi herpes simplex mund te shkaktoje nje infeksion te perhapur ne lekuren me dermatit atopik.

Shenja alarmi jane:

• flluska ose plage te vogla te dhimbshme qe duken te ngjashme;
• perhapje e shpejte;
• temperature;
• lodhje ose gjendje e keqe;
• gjendra limfatike te zmadhuara;
• perfshirje afer syrit.

Cfare mund te beni cdo dite per lekuren?

1. Perdorni hidratues rregullisht. Aplikojeni disa here ne dite sipas nevojes dhe pas larjes.
2. Bejini dush ose banje me uje te vaket. Uji shume i nxehte mund ta thaje dhe irritoje lekuren.
3. Perdorni pastrues te bute dhe pa aroma. Nuk ka nevoje te sapuniset fort e gjithe lekura.
4. Thajeni lekuren me prekje te lehta. Mos e ferkoni me peshqir.
5. Mbani thonjte te shkurter. Kjo ul demtimin e lekures nga kruarja.
6. Identifikoni shkaktaret personale. Mos ndiqni lista universale te ndalimeve nese nuk keni vene re lidhje te perseritur.
7. Perdorni terapine e pershkruar saktesisht. Nenperdorimi i barit nga frika mund ta lere inflamacionin aktiv.

Kur duhet te konsultoheni me dermatologun?

Kontaktoni mjekun nese:

• kruarja pengon gjumin ose aktivitetin e perditshem;
• lekura nuk permiresohet me hidratues dhe trajtimin baze;
• acarimet perseriten shpesh;
• ekzema eshte e perhapur;
• ka shenja infeksioni;
• dyshoni per alergji kontakti;
• femija nuk po rritet normalisht;
• po hiqni ushqime nga dieta per shkak te ekzemes;
• diagnoza nuk eshte e qarte.

Pyetje te shpeshta per ekzemen