Cfare eshte leptospiroza?

Leptospiroza eshte nje zoonoze bakteriale e shkaktuar nga baktere patogjene te gjinise Leptospira.

Zoonoze do te thote se infeksioni kalon kryesisht nga kafshet tek njerezit.

Kafshe te ndryshme mund ta mbartin bakterin ne veshka dhe ta nxjerrin ne ambient me urine, perfshire:

• minjte dhe brejtes te tjere;
• qente;
• gjedhet;
• derrat;
• kuajt;
• dele dhe dhi;
• kafshe te egra.

Bakteret mund te mbijetojne per jave ose muaj ne toke te lagur dhe uje te embel ne kushte te pershtatshme.

Si transmetohet leptospiroza?

Njeriu infektohet kur Leptospira hyn ne organizem pas kontaktit direkt ose indirekt me urine te nje kafshe te infektuar.

Bakteri mund te hyje nepermjet:

• prerjeve dhe gervishtjeve te lekures;
• lekures se demtuar ose te zbutur nga ekspozimi i gjate ne uje;
• syve;
• hundes;
• gojes dhe mukozave te tjera.

Ekspozimi mund te ndodhe nga:

• uji i permbytjeve;
• pellgjet, lumenjte ose ujerat e embla te kontaminuara;
• toka e lagur e ndotur me urine kafshesh;
• kontakti me kafshe te infektuara;
• indet ose lengjet trupore te kafsheve gjate punes veterinare ose bujqesore;
• ushqimi ose uji i pijshem i kontaminuar.

A transmetohet nga nje person tek tjetri?

Transmetimi person-me-person eshte shume i rralle, por jo absolutisht i pamundur.

Burimi tipik i infeksionit mbetet kafsha ose ambienti i kontaminuar.

Kush ka rrezik me te larte?

Rreziku mund te jete me i larte tek:

• fermeret dhe punetoret e blegtorise;
• veterineret;
• punonjesit e thertoreve;
• punonjesit e kanalizimeve;
• personat qe punojne ne uje ose toke te ndotur;
• personat qe pastrojne pas permbytjeve;
• personat qe merren me sporte ujore ne uje te embel;
• personat me ekspozim te madh ndaj brejtesve;
• personat qe merren me kafshe te semura ose te ngordhura pa mbrojtje.

Sa kohe pas ekspozimit shfaqen simptomat?

Periudha e inkubacionit eshte zakonisht rreth 5-14 dite.

Megjithate, simptomat mund te fillojne nga rreth 2 deri ne 30 dite pas ekspozimit.

Prandaj, kur mjeku dyshon per leptospiroze, historia e kontaktit me uje, balte, permbytje, brejtes ose kafshe gjate muajit te fundit mund te jete shume e rendesishme.

Cilat jane simptomat e leptospirozes?

Infeksioni mund te mos jape simptoma, mund te jete i lehte ose mund te shkaktoje semundje serioze.

Simptomat e zakonshme perfshijne:

• temperature;
• te dridhura;
• dhimbje koke;
• dhimbje muskujsh;
• lodhje;
• nauze;
• te vjella;
• diarre;
• dhimbje barku;
• sy te kuq;
• me rralle, skuqje te lekures.

Dhimbja e muskujve

Dhimbja e muskujve mund te jete e forte dhe shpesh prek pulpate dhe pjesen e poshtme te shpines, megjithese nuk eshte gjithmone e pranishme.

Syte e kuq

Nje gjetje karakteristike mund te jete conjunctival suffusion, pra skuqje e konjuktives pa sekrecionin tipik purulent te nje konjuktiviti bakterial te zakonshem.

A mund te kete dy faza?

Po. Tek disa persona semundja duket sikur permiresohet per pak kohe dhe me pas simptomat rikthehen ose zhvillohet nje faze me serioze.

Cfare eshte leptospiroza e rende?

Nje pjese e pacienteve zhvillojne demtim te organeve.

Komplikacionet mund te perfshijne:

• demtim akut te veshkave;
• verdhez dhe demtim te melcise;
• meningit aseptik;
• gjakderdhje;
• demtim pulmonar ose hemorragji pulmonare;
• insuficience respiratore;
• crregullime te ritmit te zemres;
• ulje te tensionit;
• demtim te shume organeve.

Sindroma Weil

Termi semundja ose sindroma Weil perdoret per nje forme te rende te leptospirozes, tradicionalisht e shoqeruar me verdhez, demtim renal dhe manifestime hemorragjike.

Kur preken veshkat, mund te rriten kreatinina dhe urea dhe mund te ulet sasia e urines.

Per menyren si vleresohet funksioni renal lexoni edhe kreatininen, urene dhe funksionin e veshkave .

Si diagnostikohet leptospiroza?

Diagnoza bazohet ne kombinimin e:

• simptomave;
• historise se ekspozimit;
• analizave te gjakut dhe urines;
• testeve specifike per Leptospira.

Mjeku mund te kerkoje gjithashtu:

• hemograme;
• kreatinine dhe eGFR;
• ure ose BUN;
• elektrolite;
• AST, ALT, bilirubine dhe analiza te tjera te melcise;
• CRP sipas situates;
• analize urine;
• teste per semundje te tjera qe mund te japin te njejtat simptoma.

Per kuptimin e ndryshimeve ne urine mund te lexoni edhe si behet dhe si lexohet analiza e urines .

Cili test specifik perdoret per Leptospira?

Po hemokultura?

Hemokultura standarde qe perdoret per bakteremi dhe sepsis nuk eshte testi kryesor specifik per leptospiroze.

Leptospira kerkon teknika dhe terrene te vecanta dhe kultura mund te zgjase shume.

Nese mjeku dyshon edhe per nje infeksion tjeter ne qarkullimin e gjakut, mund te kerkoje hemokulture per arsye te tjera klinike.

Si trajtohet leptospiroza?

Leptospiroza trajtohet me antibiotike.

Semundja e lehte

Tek paciente te pershtatshem, mjeku mund te perdore antibiotike orale. Doxycycline eshte nje nga zgjedhjet kryesore kur nuk ka kunderindikacion.

Alternativa ne situata te caktuara mund te perfshijne:

• amoxicillin;
• ampicillin;
• azithromycin.

Semundja e rende

Leptospiroza e rende zakonisht kerkon trajtim ne spital.

Antibiotiket intravenoze mund te perfshijne:

• penicillin G;
• ceftriaxone;
• antibiotike te tjere sipas situates klinike dhe protokollit.

Trajtimi mbeshtetes mund te perfshije:

• lengje dhe elektrolite te monitoruara;
• monitorim te funksionit renal dhe hepatik;
• dialize kur zhvillohet insuficience renale e rende;
• oksigjen ose ventilim mekanik ne insuficience respiratore;
• trajtim intensiv kur ka shok ose demtim te shume organeve.

Cfare eshte reaksioni Jarisch-Herxheimer?

Pas fillimit te antibiotikut per disa infeksione me spiroketa, perfshire leptospiroze, mund te ndodhe perkohesisht nje reaksion me:

• rritje temperature;
• te dridhura;
• dhimbje koke;
• dhimbje muskujsh;
• perkeqesim te perkohshem te simptomave.

Mund te ndodhe gjate 24 oreve te para pas fillimit te trajtimit. Perkeqesimi i forte ose veshtiresia ne frymemarrje duhet vleresuar nga mjeku dhe nuk duhet supozuar automatikisht se eshte vetem ky reaksion.

A krijohet imunitet pas leptospirozes?

Infeksioni krijon antitrupa, por kjo nuk garanton mbrojtje te plote kunder te gjitha leptospirave.

Ekzistojne shume serovare te ndryshme. Imuniteti mund te jete me i forte ndaj serovarit qe shkaktoi infeksionin, por mund te mos mbroje ndaj nje serovari tjeter.

Prandaj nje person mund te infektohet perseri ne te ardhmen.

Si parandalohet leptospiroza?

Masat me te rendesishme jane:

• shmangni ujin ose balten qe mund te jene kontaminuar me urine kafshesh;
• mos pini uje nga lumenj, pellgje ose burime te pasigurta pa trajtim;
• mbuloni prerjet me materiale te papershkueshme nga uji;
• perdorni cizme dhe doreza te papershkueshme kur punoni ne uje ose balte me rrezik;
• lani duart dhe lekuren pas kontaktit me kafshe ose ambiente te ndotura;
• kontrolloni brejtesit rreth shtepise, fermes dhe ushqimit;
• mbani ushqimin dhe ujin ne ene te mbyllura;
• mos prekni kafshe te semura, urine, placenta ose inde me duar te pambrojtura;
• diskutoni vaksinimin dhe kontrollin e leptospirozes tek kafshet me veterinerin.

Leptospiroza pas permbytjeve dhe shirave te medhenj

Permbytjet jane nje situate tipike ku rreziku mund te rritet.

Uji mund te perzihet me urine nga brejtes, qen, bageti ose kafshe te tjera dhe ta shperndaje bakterin ne zona te medha.

Pas nje permbytjeje:

• mos ecni zbathur ne uje te ndotur;
• mbuloni plaget;
• perdorni cizme dhe doreza;
• mos pini uje qe nuk eshte i sigurt;
• zieni ose trajtoni ujin kur furnizimi eshte i dyshimte;
• pastroni plaget menjehere;
• monitoroni simptomat per rreth 30 dite pas ekspozimit.

Kur duhet te kontaktoni mjekun?

Kontaktoni mjekun shpejt nese gjate 2-30 diteve pas kontaktit me uje, balte, permbytje ose kafshe potencialisht te infektuara zhvilloni:

• temperature;
• dhimbje te forta muskujsh;
• dhimbje koke;
• te vjella ose diarre;
• sy te kuq;
• verdhez;
• ulje te urines;
• gulcim ose dhimbje gjoksi.

Tregojini mjekut qarte per ekspozimin. Pa kete informacion, leptospiroza mund te ngaterrohet me shume semundje te tjera febrile.

Pyetje te shpeshta per leptospiroze