Permbledhje e shpejte

Mieloma multiple eshte nje kancer i qelizave plazmatike, qeliza te sistemit imunitar qe gjenden kryesisht ne palcen e kockave. Qelizat e mielomes mund te prodhojne nje proteine monoklonale jonormale, te demtojne kockat, te ulin prodhimin normal te qelizave te gjakut dhe te demtojne veshkat. Simptomat mund te perfshijne dhimbje kockash, lodhje, anemi, fraktura, infeksione te perseritura, etje te shtuar dhe probleme me veshkat. Diagnoza kerkon analiza specifike te gjakut dhe urines, ekzaminim te palces se kockave dhe imazheri.

Cfare eshte mieloma multiple?

Mieloma multiple eshte nje neoplazi malinje e qelizave plazmatike. Keto qeliza shumohen ne menyre jonormale ne palcen e kockave dhe mund te demtojne funksionin normal te saj.

Mieloma konsiderohet nje forme kanceri hematologjik, por nuk eshte e njejta semundje me leucemine.

Per nje shpjegim te nje kanceri tjeter te gjakut mund te lexoni: leucemia – kanceri i gjakut .

Emri “multiple” nuk do te thote thjesht se ekzistojne disa masa tumorale.

Mieloma mund te perfshije palcen e kockave ne menyre te perhapur dhe mund te shkaktoje lezione osteolitike ne disa kocka. Nje tumor i vetem i qelizave plazmatike quhet plasmacitome dhe eshte nje diagnoze e vecante.

Cfare jane qelizat plazmatike?

Qelizat plazmatike zhvillohen nga limfocitet B dhe normalisht prodhojne antitrupa qe ndihmojne organizmin te luftoje infeksionet.

Ne mielomen multiple, nje grup jonormal qelizash plazmatike fillon te shumohet ne menyre te pakontrolluar.

Keto qeliza shpesh prodhojne nje lloj te vetem imunoglobuline ose pjese te saj. Kjo quhet:

proteine monoklonale;
M-protein;
M-spike;
paraproteine.

Kjo proteine nuk funksionon si antitrup normal dhe ne disa raste mund te demtoje veshkat.

A do te thote proteina monoklonale se kam mielome?

Jo.

Ekzistojne disa gjendje te ndryshme te qelizave plazmatike.

Gjendja	Cfare do te thote?
MGUS	Ka nje proteine monoklonale dhe nje numer te vogel qelizash plazmatike jonormale, por nuk ka demtim organesh nga mieloma. Zakonisht monitorohet dhe nuk trajtohet.
Mieloma smoldering	Ka me shume qeliza plazmatike ose proteine monoklonale se MGUS, por nuk jane plotesuar kriteret per mielome aktive.
Mieloma multiple aktive	Plotesohen kriteret diagnostike te mielomes, perfshire demtim organesh ose biomarkues specifike me rrezik shume te larte per progresion.

MGUS nuk eshte mielome multiple.

Shumica e personave me MGUS nuk zhvillojne mielome, por duhet te monitorohen sipas rrezikut individual.

Cilet jane faktoret e rrezikut?

Shkaku i sakte nuk mund te percaktohet ne shumicen e pacienteve.

Faktoret qe lidhen me rritje te rrezikut perfshijne:

moshen e avancuar;
gjinine mashkullore;
MGUS ose plasmacitome te meparshme;
histori familjare te mielomes ne disa raste;
peshe trupore te tepert;
disa ekspozime ndaj rrezatimit ose kimikateve.

Mieloma eshte me e zakonshme tek personat e moshuar. Shumica e pacienteve diagnostikohen pas moshes 65 vjec.

Faktori i rrezikut nuk eshte shkaku.

Shume persona qe zhvillojne mielome nuk kane faktor rreziku te modifikueshem, dhe shumica e personave me faktore rreziku nuk do ta zhvillojne semundjen.

Cilat jane simptomat e mielomes multiple?

Disa persona nuk kane simptoma ne fazat e hershme.

Kur shfaqen, simptomat mund te perfshijne:

dhimbje kockash, vecanerisht ne shpinen, brinjet ose legenin;
fraktura qe ndodhin me lehte se zakonisht;
lodhje dhe dobesi;
zbehje nga anemia;
infeksione te perseritura;
humbje peshe pa shpjegim;
etje te shtuar;
urinim te shtuar;
kapsllek;
nauze;
konfuzion kur kalciumi eshte shume i larte;
probleme me funksionin e veshkave.

Pse shkakton anemi?

Kur qelizat e mielomes zene nje pjese te madhe te palces se kockave, prodhimi normal i eritrociteve mund te ulet.

Kjo mund te shkaktoje anemi, lodhje, dobesi dhe frymemarrje te shkurter.

Per informacion mbi analizat e qelizave te gjakut mund te lexoni edhe: gjaku komplet dhe anemia .

Pse shfaqen infeksione?

Edhe pse qelizat e mielomes mund te prodhojne sasi te medha te nje proteine monoklonale, kjo nuk do te thote se sistemi imunitar funksionon me mire.

Prodhimi i antitrupave normale mund te ulet, duke rritur rrezikun per infeksione.

Cfare jane kriteret CRAB?

CRAB eshte nje menyre praktike per te kujtuar disa nga demtimet kryesore te organeve qe mund te shkaktoje mieloma.

Shkronja	Kuptimi	Cfare mund te ndodhe?
C	Calcium – hiperkalcemi	Kalcium mbi 11 mg/dL ose mbi 1 mg/dL mbi kufirin e siperm te laboratorit, kur lidhet me mielomen.
R	Renal – demtim i veshkave	Clearance e kreatinines nen 40 mL/min ose kreatinine mbi 2 mg/dL kur demtimi lidhet me crregullimin plazmatik.
A	Anemia	Hemoglobine nen 10 g/dL ose mbi 2 g/dL poshte kufirit normal.
B	Bone – demtim kockor	Nje ose me shume lezione osteolitike ne radiografi, CT ose PET-CT sipas kritereve diagnostike.

Mieloma dhe kockat

Qelizat e mielomes ndryshojne ekuilibrin normal midis shkaterrimit dhe rindertimit te kockes.

Mund te krijohen zona ku kocka humbet densitet dhe strukture, te quajtura lezione osteolitike.

Keto mund te shkaktojne dhimbje ose fraktura.

Lezionet e mielomes nuk jane e njejta gje me osteoporozen.

Osteoporoza e vetme, pa lezione tipike osteolitike, nuk mjafton per te plotesuar kriterin e demtimit kockor nga mieloma. Lexoni edhe: osteoporoza .

Cfare jane kriteret SLiM?

Sot nuk eshte e nevojshme te pritet gjithmone derisa pacienti te zhvilloje anemi, demtim te veshkave ose fraktura.

International Myeloma Working Group ka identifikuar tre biomarkues qe mund te percaktojne mielomen aktive edhe para shfaqjes se demtimit klasik CRAB.

Kriteri	Pragu diagnostik
S – Sixty	60% ose me shume qeliza plazmatike klonale ne palcen e kockave.
Li – Light chains	Raporti i free light chains te perfshire ndaj atyre te paperfshire eshte 100 ose me shume, me light chain te perfshire te pakten 100 mg/L.
M – MRI	Me shume se nje lezion fokal ne MRI, secili te pakten 5 mm.

Si diagnostikohet mieloma multiple?

Asnje analize e vetme nuk mjafton per te vendosur diagnozen.

Vleresimi zakonisht perfshin:

hemogramen;
kalciumin;
kreatininen dhe funksionin renal;
albuminen;
proteinat totale;
elektroforezen e proteinave ne serum;
imunofiksimin;
serum free light chains;
analiza te urines;
aspirat dhe biopsi te palces se kockave;
CT, PET-CT ose MRI sipas rastit;
analiza gjenetike dhe FISH te qelizave te mielomes.

Cfare tregojne analizat e gjakut?

Hemograma

Hemograma mund te tregoje anemi dhe, ne semundje me te avancuar, ulje te leukociteve ose trombociteve.

Kalciumi

Shkaterrimi i kockes mund te liroje kalcium ne gjak dhe te shkaktoje hiperkalcemi.

Kreatinina dhe funksioni i veshkave

Proteinat e prodhuara nga mieloma mund te demtojne veshkat. Dehidratimi dhe hiperkalcemia mund ta perkeqesojne me tej funksionin renal.

Per nje shpjegim te analizave renale mund te lexoni edhe: si vleresohet funksioni i veshkave .

Elektroforeza dhe imunofiksimi

Serum protein electrophoresis, ose SPEP, mund te identifikoje nje proteine monoklonale.

Imunofiksimi ndihmon ne percaktimin e llojit te imunoglobulines.

Serum free light chains

Ky test mat zinxhiret e lire kappa dhe lambda dhe raportin midis tyre. Eshte vecanerisht i rendesishem tek mielomat qe prodhojne kryesisht light chains.

Proteina M nuk eshte gjithmone e pranishme ne sasine qe pritet.

Ekzistojne forma te mielomes me prodhim kryesisht te light chains dhe forma me pak ose pa proteine monoklonale te matshme me testet standarde.

Pse duhet biopsia e palces se kockave?

Aspirati dhe biopsia e palces se kockave tregojne sa qeliza plazmatike klonale jane te pranishme.

Mostra perdoret gjithashtu per:

flow cytometry;
citogjenetike;
FISH;
identifikimin e anomalive me rendesi prognostike.

Keto rezultate ndihmojne hematologun te vleresoje rrezikun biologjik te semundjes dhe te zgjedhe trajtimin.

Cfare imazherie perdoret?

Sot vleresimi i mielomes mund te perfshije:

CT te gjithe trupit me doze te ulet;
PET-CT;
MRI te gjithe trupit ose shtylles dhe legenit.

Keto metoda mund te zbulojne lezione kockore ose perfshirje te palces qe nuk duken ne nje radiografi te zakonshme.

DEXA nuk diagnostikon demtimin kockor nga mieloma.

Densitometria mund te diagnostikoje osteopenine ose osteoporozen, por nuk zevendeson CT, MRI ose PET-CT kur dyshohet mieloma.

Si percaktohet stadi dhe rreziku?

Pas diagnozes, hematologu vlereson sasine dhe biologjine e semundjes.

Per kete mund te perdoren:

beta-2 mikroglobulina;
albumina;
LDH;
ndryshimet kromozomale dhe FISH;
funksioni i veshkave;
pergjigjja ndaj trajtimit.

Sot perdoren sisteme prognostike qe kombinojne te dhenat laboratorike me karakteristikat gjenetike te qelizave te mielomes.

Si trajtohet mieloma multiple?

Trajtimi ka ndryshuar shume vitet e fundit dhe duhet individualizuar nga hematologu.

Zgjedhja varet nga:

mosha biologjike dhe gjendja e pergjithshme;
funksioni i veshkave;
karakteristikat gjenetike te mielomes;
semundjet e tjera te pacientit;
mundesia per transplant autolog te qelizave staminale;
trajtime te marra me pare.

Kombinimet e barnave

Trajtimi fillestar modern shpesh kombinon disa klasa barnash, si:

antitrupa monoklonale anti-CD38, si daratumumab ose isatuximab;
inhibitore te proteazomes, si bortezomib;
barna imunomoduluese, si lenalidomide;
kortikosteroide, zakonisht dexamethasone.

Kombinimi konkret nuk eshte i njejte per cdo pacient.

Transplanti autolog i qelizave staminale

Pacientet qe jane te pershtatshem mund te marrin kimioterapi me doze te larte te ndjekur nga transplant autolog i qelizave staminale.

“Autolog” do te thote se perdoren qelizat staminale te vete pacientit.

Terapia e mirembajtjes

Pas trajtimit fillestar ose transplantit, shume paciente marrin terapi mirembajtese per te zgjatur kontrollin e semundjes.

Kur mieloma rikthehet

Mieloma mund te rikthehet pas nje periudhe kontrolli. Ekzistojne tashme shume opsione te tjera trajtimi, perfshire:

kombinime te reja te barnave;
antitrupa monoklonale;
CAR T-cell therapy;
antitrupa bispecifike;
terapi te tjera te synuara.

Mieloma multiple zakonisht konsiderohet semundje e trajtueshme, por jo ende e sherueshme ne shumicen e rasteve.

Megjithate, trajtimet moderne kane zgjatur ndjeshem periudhat e kontrollit te semundjes dhe per disa paciente mieloma mund te menaxhohet per shume vite.

Trajtimi i problemeve qe shkakton mieloma

Kujdesi nuk perfshin vetem terapine kunder kancerit.

Mund te nevojitet trajtim per:

demtimin e kockave;
dhimbjen;
hiperkalcemine;
demtimin renal;
anemine;
infeksionet;
frakturat ose kompresionin vertebral;
rrezikun per tromboze nga disa trajtime.

A mund te parandalohet mieloma multiple?

Nuk ekziston nje metode e provuar qe mund te parandaloje shumicen e rasteve te mielomes multiple.

Shume nga faktoret kryesore te rrezikut, si mosha dhe historia familjare, nuk mund te ndryshohen.

Personat me MGUS ose mielome smoldering nuk trajtohen automatikisht; ata monitorohen sipas rrezikut per te identifikuar progresionin ne kohe.

Kur duhet kerkuar ndihme urgjente?

Telefononi 112 ose kerkoni ndihme urgjente nese ka:

dhimbje te forte te re ne shpinen e shoqeruar me dobesi ose mpirje te kembeve;
humbje te kontrollit te urines ose jashteqitjes;
veshtiresi te papritur per te ecur;
konfuzion te rende, pergjumje ose dobesi te theksuar;
ulje te madhe te sasise se urines;
temperature te larte tek nje pacient qe po merr trajtim per mielome;
veshtiresi te papritur ne frymemarrje ose dhimbje gjoksi.

Dhimbja e forte e shpines me shenja neurologjike mund te tregoje kompresion te palces kurrizore dhe kerkon vleresim te menjehershem.

Pyetje te shpeshta per mielomen multiple

A eshte mieloma multiple leucemi?

Jo. Te dyja jane kancere hematologjike, por mieloma zhvillohet nga qelizat plazmatike, ndersa leucemite perfshijne linja te tjera te qelizave te gjakut.

A eshte proteina M prove se kam mielome?

Jo. Proteina monoklonale mund te shihet edhe ne MGUS dhe gjendje te tjera. Duhet vleresuar niveli, palca e kockave, free light chains, funksioni i organeve dhe imazheria.

A mund te kem mielome me hemograme normale?

Po. Anemia eshte e zakonshme ne mielome aktive, por nje hemograme normale nuk e perjashton mielomen, vecanerisht ne faza te hershme ose kur diagnoza percaktohet nga biomarkuesit SLiM.

A shkakton mieloma dhimbje mesi?

Mundet, vecanerisht kur ka lezione ose fraktura vertebrale. Megjithate, shumica e dhimbjeve te mesit nuk shkaktohen nga mieloma. Dhimbja e vazhdueshme, e pashpjegueshme ose e shoqeruar me anemi, demtim renal ose kalcium te larte kerkon vleresim.

A mund te jete mieloma pa dhimbje kockash?

Po. Disa paciente nuk kane dhimbje kockash dhe semundja zbulohet nga analiza laboratorike ose ekzaminime te tjera.

A eshte mieloma multiple e sherueshme?

Ne shumicen e rasteve nuk konsiderohet ende semundje plotesisht e sherueshme. Megjithate, ekzistojne trajtime shume efektive qe mund ta mbajne semundjen nen kontroll per periudha te gjata.

A duhet trajtuar MGUS?

Zakonisht jo. MGUS monitorohet me analiza periodike sipas rrezikut. Trajtimi fillon vetem nese zhvillohet nje gjendje qe e kerkon ate.

A duhet cdo person te beje analiza screening per mielome?

Jo. Nuk rekomandohet screening rutine per mielomen multiple tek popullata e pergjithshme pa simptoma ose indikacione specifike.

Burime mjekesore te perdorura per rishikimin:

Informacion mjekesor:

Ky artikull ka qellim edukativ dhe nuk zevendeson vleresimin nga hematologu. Diagnoza e mielomes multiple nuk mund te vendoset nga nje simptome, nje proteine M ose nje analize e vetme. Kerkohen vleresim i plote laboratorik, ekzaminim i palces se kockave dhe imazheri sipas rastit.

Keni analiza qe ngren dyshimin per mielome?

Per nje pyetje jo-urgjente mund te dergoni rezultatet e hemogrames, kreatinines, kalciumit, elektroforezes, imunofiksimit ose free light chains dhe raportin e hematologut. Mos perfshini emer, numer personal ose te dhena te tjera identifikuese.

Bej nje pyetje

Rishikuar nga: Dr. Albana Greca , Mjeke Familjeje
Rishikimi mjekesor: Shtator 2026

Regjistrohu Tani

HYRJE NE LLOGARI

Lost Password

Shto postim

Shto nje pyetje.

HYRJE NE LLOGARI

Regjistrohu Tani

Mieloma Multiple: Simptomat, Analizat, Diagnoza dhe Trajtimi