Tromboza e Venave të Thella (DVT): Simptomat, Analizat dhe Trajtimi
Pikat kryesore mjekësore
Tromboza e venave të thella (DVT) është formimi i një mpiksjeje gjaku në venat e thella, më shpesh në njërën këmbë. Ajo mund të shkaktojë ënjtje, dhimbje ose ngrohtësi, por ndonjëherë nuk ka simptoma.
- Ënjtja e papritur e njërës këmbë kërkon vlerësim mjekësor të shpejtë.
- D-dimeri dhe ekografia e venave përdoren sipas probabilitetit klinik; D-dimeri pozitiv nuk e konfirmon vetë trombozën.
- Mpiksja mund të kalojë në mushkëri dhe të shkaktojë emboli pulmonare, një urgjencë.
- Antikoagulantët janë trajtimi kryesor për shumë pacientë, me kohëzgjatje të individualizuar.
Cilat janë simptomat e DVT-së?
- Ënjtje, zakonisht vetëm në njërën këmbë.
- Dhimbje, ndjeshmëri ose rëndesë në pulpë apo kofshë.
- Ngrohtësi dhe ndryshim i ngjyrës së lëkurës në zonën e prekur.
- Ndonjëherë nuk ka asnjë shenjë të dukshme.
Këto simptoma mund të shkaktohen edhe nga gjendje të tjera. Nëse dyshoni DVT, kërkoni vlerësim mjekësor të njëjtën ditë. Mos e masazhoni këmbën për të provuar të hiqni mpiksjen.
Kur duhet kërkuar urgjencë?
Vështirësia e papritur në frymëmarrje, dhimbja e gjoksit sidomos gjatë frymëmarrjes, kollitja me gjak, të fikëtit ose kolapsi mund të tregojnë emboli pulmonare. Telefononi menjëherë 112 në Shqipëri.
Kush është më i rrezikuar?
Rreziku rritet pas operacionit, shtrimit të zgjatur në shtrat, imobilizimit, lëndimit, gjatë shtatzënisë dhe periudhës pas lindjes, gjatë përdorimit të preparateve me estrogjen, te personat me kancer aktiv, pas DVT-së së mëparshme dhe te disa çrregullime të trashëguara të mpiksjes. Mosha dhe obeziteti mund të ndikojnë gjithashtu. Udhëtimi i gjatë mund ta rrisë rrezikun, por ndikimi individual ndryshon.
Si diagnostikohet tromboza?
Mjeku vlerëson simptomat dhe përdor një sistem probabiliteti klinik, si Wells score. Në rrezik të ulët, një D-dimer negativ mund të ndihmojë në përjashtimin e DVT-së sipas algoritmit klinik; një rezultat pozitiv nuk e provon trombozën. Në rrezik të lartë ose kur D-dimeri është pozitiv, përdoret zakonisht ekografia kompresive e venave (Doppler). Ndonjëherë ekografia duhet përsëritur sipas udhëzimeve.
Lexoni edhe çfarë tregon analiza D-dimer.
Si trajtohet?
Antikoagulantët
Trajtimi bazë për DVT proksimale të konfirmuar është zakonisht antikoagulimi për të paktën 3 muaj, sipas NICE. Disa pacientë kanë nevojë për trajtim më të gjatë, veçanërisht nëse rreziku i përsëritjes mbetet i lartë. Barnat përfshijnë antikoagulantë oralë të drejtpërdrejtë ose alternativa të tjera sipas funksionit të veshkave, shtatzënisë, sëmundjeve shoqëruese, ndërveprimeve dhe rrezikut të gjakderdhjes.
Mos i ndërprisni ose ndryshoni vetë antikoagulantët. Nëse keni gjakderdhje të pazakontë gjatë trajtimit, kontaktoni urgjentisht mjekun.
Trajtimet e specializuara
Tromboliza, procedurat me kateter ose filtri i venës kava përdoren vetëm në situata të përzgjedhura; nuk janë trajtime rutinë për çdo DVT. Kompresioni elastik mund të përdoret për lehtësimin e simptomave kur rekomandohet, por nuk duhet paraqitur si mënyrë e garantuar për të parandaluar sindromën posttrombotike.
Komplikacionet e mundshme
Embolia pulmonare ndodh kur një pjesë e mpiksjes bllokon një arterie në mushkëri. Sindroma posttrombotike mund të shkaktojë dhimbje, rëndesë, ënjtje dhe ndryshime të lëkurës në këmbë pas DVT-së. Trajtimi antikoagulant mund të shkaktojë gjakderdhje dhe kërkon ndjekje të kujdesshme.
Si të ulni rrezikun?
Pas operacionit ose gjatë shtrimit në spital ndiqni planin e parandalimit të përgatitur nga ekipi mjekësor. Lëvizni kur është e sigurt, shmangni qëndrimin shumë gjatë pa lëvizur dhe diskutoni me mjekun rrezikun individual, përfshirë kontraceptivët me estrogjen. Mos merrni vetë aspirinë ose antikoagulantë për parandalim.
Pyetje të shpeshta
A mund të kem DVT pa dhimbje?
Po. DVT mund të mos japë simptoma ose të japë vetëm ënjtje.
A do të thotë D-dimer i lartë se kam trombozë?
Jo. D-dimeri rritet edhe në infeksion, shtatzëni, pas operacionit dhe gjendje të tjera; duhet interpretuar në kontekstin klinik.
Sa zgjat trajtimi?
Shpesh të paktën tre muaj për DVT proksimale; vendimi për vazhdim varet nga shkaku, vendndodhja e trombit dhe rreziku i gjakderdhjes.
Artikuj të lidhur
Referenca mjekësore
Keni pyetje për trombozën ose analizat e gjakut?
Për pyetje jo urgjente rreth D-dimerit, ekografisë ose trajtimit të përshkruar, mësoni si të kontaktoni një mjek.
Kujdes: Për simptoma urgjente telefononi 112. Mos prisni përgjigje online.
Informacion mjekësor: Ky artikull shërben për edukim dhe nuk zëvendëson kontrollin nga mjeku. Nuk duhet të ndryshoni vetë barnat. Data e rishikimit mjekësor nuk është ndryshuar ose deklaruar si rishikim i ri.
