Dermatiti Seborrheik: Simptomat dhe Trajtimi tek te Rriturit dhe Foshnjat
Dermatiti seborrheik eshte nje semundje inflamatore jo ngjitese qe prek kryesisht skalpin, fytyren dhe zona te tjera me shume gjendra dhjamore. Tek te rriturit mund te shkaktoje zbokth, skuqje, kruarje dhe luspa te bardha ose te verdha dhe shpesh perseritet. Tek foshnjat forma e njohur si cradle cap shkakton kore te yndyrshme ne skalp dhe zakonisht zhduket vetvetiu brenda disa muajve. Cradle cap nuk eshte zgjebe.
Cfare eshte dermatiti seborrheik?
Dermatiti seborrheik eshte nje semundje inflamatore e lekures qe shfaqet kryesisht ne zona ku ka shume gjendra dhjamore.
Ai mund te shkaktoje:
- luspa te bardha ose te verdha;
- lekure te yndyrshme;
- skuqje ose ndryshim te ngjyres se lekures;
- kruarje;
- irritim.
Tek adoleshentet dhe te rriturit semundja mund te qetesohet dhe te rikthehet here pas here.
Tek foshnjat ka nje ecuri tjeter dhe zakonisht zhduket vetvetiu.
Dermatiti seborrheik nuk eshte infeksion ngjites.
Nuk transmetohet me prekje, perqafim, peshqire ose kontakt te zakonshem me personin.
A eshte dermatiti seborrheik tek foshnjat “zgjebe”?
Jo.
Ky eshte nje ngaterim terminologjik qe duhet shmangur.
| Gjendja | Cfare eshte? | A eshte ngjitese? |
|---|---|---|
| Cradle cap | Forme infantile e dermatitit seborrheik, zakonisht me kore te yndyrshme ne skalp. | Jo |
| Zgjebja ose scabies | Infestim i lekures nga marimanga Sarcoptes scabiei. | Po |
Zgjebja zakonisht shkakton kruarje intensive, shpesh me te forte gjate nates, dhe mund te shfaqet tek persona te tjere ne familje.
Per ta kuptuar dallimin, lexoni Zgjebja: simptomat, transmetimi dhe trajtimi .
Cradle cap nuk duhet trajtuar me barna kunder zgjebes.
Keto jane dy gjendje krejt te ndryshme dhe trajtimi i gabuar mund te irritoje lekuren e foshnjes.
A jane zbokthi dhe dermatiti seborrheik e njejta gje?
Jane te lidhura, por nuk jane gjithmone identike.
Zbokthi zakonisht shkakton luspezim ne skalp pa inflamacion te dukshem.
Dermatiti seborrheik mund te shkaktoje:
- me shume skuqje ose inflamacion;
- luspa te yndyrshme;
- kruarje;
- prekje edhe jashte skalpit.
Per shembull, mund te preke vetullat, anet e hundes dhe zonen pas vesheve.
Ku shfaqet dermatiti seborrheik?
Zonat me te zakonshme jane:
- skalpi;
- vija e flokeve;
- vetullat;
- mes vetullave;
- anet e hundes;
- pas vesheve;
- veshet;
- mjekra dhe mustaqet;
- qepallat;
- pjesa e siperme e gjoksit;
- palosjet e lekures ne disa persona.
Tek foshnjat mund te preken edhe:
- vetullat;
- palosjet e qafes;
- sqetullat;
- zona e pelenes.
Cilat jane simptomat?
Ne skalp
- zbokth;
- luspa te bardha ose te verdha;
- kruarje;
- skuqje ose inflamacion;
- kore te yndyrshme.
Ne fytyre
- luspa rreth hundes;
- skuqje ne vetulla;
- luspezim ne mjekre;
- irritim pas vesheve;
- prekje te qepallave.
Ne lekure me ngjyre te erret, inflamacioni nuk duket gjithmone i kuq. Zona mund te duket me e hapur, me e erret, gri ose vjollce dhe mund te mbetet nje ndryshim i perkohshem pigmenti pasi inflamacioni qetesohet.
A shkakton renie flokesh?
Dermatiti seborrheik zakonisht nuk shkakton renie permanente te flokeve.
Inflamacioni, kruarja dhe gervishtja mund te shkaktojne renie te perkohshme ose thyerje te flokeve.
Renia ne zona te percaktuara, qime te thyera ose zona pa floke kerkojne rivleresim.
Mund te kete shkaqe te tjera si tinea capitis, alopecia areata, psoriasis ose semundje te tjera te skalpit.
Cfare eshte cradle cap tek foshnjat?
Cradle cap eshte forma e dermatitit seborrheik qe shfaqet ne muajt e pare te jetes.
Zakonisht krijon:
- luspa te trasha ose te holla;
- kore te bardha ose te verdha;
- pamje te yndyrshme;
- skuqje te lehte nen luspa.
Shpesh foshnja duket mire dhe nuk shqetesohet shume nga rash-i.
Cradle cap zakonisht eshte gjendje e padëmshme dhe kalimtare.
Ne shumicen e foshnjave qetesohet vetvetiu brenda disa javesh ose muajsh.
Cfare e shkakton dermatitin seborrheik?
Shkaku nuk eshte nje faktor i vetem.
Mendohet se rol kane:
- aktiviteti i gjendrave dhjamore;
- reagimi inflamator i lekures;
- majaja Malassezia qe jeton normalisht ne lekuren e shume njerezve;
- funksioni i barrieres se lekures;
- predispozita individuale.
Prania e Malassezia nuk do te thote se personi ka “myk ngjites”.
Keto maja mund te gjenden normalisht ne lekure. Problemi lidhet me menyren si lekura dhe sistemi imunitar reagojne ndaj tyre dhe ndaj mjedisit lokal te lekures.
A shkaktohet nga lekura e papaster?
Jo.
Dermatiti seborrheik nuk shkaktohet nga higjiena e dobet.
A perkeqesohet ne dimer?
Tek shume te rritur, flare-et jane me te zakonshme ne dimer dhe ne fillim te pranveres.
Mund te ndikojne:
- ajri i ftohte;
- ajri i thate;
- stresi;
- irritimi nga produkte kozmetike;
- ndryshimet ne rutinen e kujdesit te lekures.
Disa persona permiresohen ne muajt me te ngrohte, por ekspozimi ne diell nuk duhet perdorur si trajtim.
Mos u ekspozoni qellimisht ne diell ose solarium per te “vrare mykun”.
Djegia nga dielli dhe rrezatimi UV mund te demtojne lekuren dhe rrisin rrezikun afatgjate per kancer te lekures.
Kush ka me shume mundesi ta zhvilloje?
Dermatiti seborrheik mund te shfaqet tek cdo person, por haset me shpesh:
- tek foshnjat;
- gjate adoleshences;
- tek te rriturit, shpesh pas moshes 30 vjec;
- tek personat me lekure me tendence yndyrore;
- tek persona me disa semundje neurologjike;
- tek persona me imunitet te dobesuar.
Cfare lidhjeje ka me Parkinsonin dhe HIV?
Dermatiti seborrheik mund te jete me i shpeshte ose me i rende tek persona me semundjen Parkinson dhe tek persona me imunodeficience, perfshire HIV.
Kjo nuk do te thote se nje person me zbokth ose dermatit seborrheik ka automatikisht HIV ose semundje neurologjike.
Rastet e renda, te papritura ose shume rezistente mund te kerkojne vleresim me te gjere.
Mjeku vendos nese nevojiten analiza bazuar ne moshen, simptomat, historine dhe ekzaminimin.
Si diagnostikohet dermatiti seborrheik?
Diagnoza zakonisht vendoset klinikisht nga mjeku ose dermatologu.
Vleresohen:
- pamja e lekures;
- lloji i luspave;
- zonat e prekura;
- kruarja;
- kohezgjatja dhe perseritja;
- produktet dhe barnat qe perdoren;
- semundjet shoqeruese.
A duhen analiza?
Jo ne shumicen e rasteve.
Kur diagnoza nuk eshte e qarte, mund te perdoren teste te orientuara per te perjashtuar shkaqe te tjera.
Keto mund te perfshijne:
- ekzaminim per infeksion mykotik;
- kulture kur dyshohet infeksion;
- biopsi ne raste te pazakonta;
- analiza te tjera vetem kur historia klinike i justifikon.
Testet e alergjise nuk jane pjese rutine e diagnozes se dermatitit seborrheik.
Ato mund te kene vlere vetem nese mjeku dyshon edhe per dermatit alergjik kontakti.
Me cfare mund te ngaterrohet?
Disa semundje mund te shkaktojne luspa dhe skuqje te ngjashme.
Psoriaza
Psoriaza mund te krijoje pllaka me kufij me te qarte dhe luspa me te trasha. Ndonjehere dy gjendjet mbivendosen dhe perdoret termi sebopsoriasis.
Lexoni edhe Psoriaza: simptomat, diagnoza dhe trajtimi .
Tinea capitis
Infeksioni mykotik i skalpit mund te shkaktoje luspezim, qime te thyera, zona me renie flokesh dhe ndonjehere inflamacion.
Kerkohet trajtim tjeter dhe zakonisht nuk duhet trajtuar si dermatit seborrheik.
Dermatiti atopik
Ekzema atopike shpesh kruhet me shume dhe mund te kete shperndarje dhe pamje tjeter.
Kandidiaza ne palosje
Kur rash-i eshte ne palosje, duhet dalluar edhe nga infeksionet me Candida.
Lexoni kandidiazen dhe infeksionet mykotike te lekures .
Si trajtohet dermatiti seborrheik i skalpit tek te rriturit?
Trajtimi varet nga ashpersia.
Shampot antifungale
Mund te perdoren produkte qe permbajne:
- ketoconazole;
- ciclopirox;
- selenium sulfide;
- zinc pyrithione, aty ku eshte i disponueshem.
Shampoja duhet lene ne kontakt me skalpin per kohen e rekomanduar ne produkt ose nga dermatologu dhe me pas shpelahet.
Shpesh perdoret disa here ne jave ne fazen aktive dhe me pas me rralle si mirembajtje.
Shampoja duhet te arrije skalpin, jo vetem floket.
Personat me floke shume te dendur, kacurrela ose te thate mund te kene nevoje per nje rutine te pershtatur qe te kontrolloje dermatitin pa demtuar floke.
Shampot keratolitike
Per luspa te trasha mund te perdoren ne raste te zgjedhura produkte me perberes qe ndihmojne largimin e luspave, si acidi salicilik.
Ato mund te irritojne disa persona dhe nuk jane te pershtatshme per cdo moshe.
Si trajtohet dermatiti seborrheik ne fytyre dhe trup?
Antimykotiket lokale
Ketoconazole ose ciclopirox mund te perdoren ne disa zona te lekures per te reduktuar aktivitetin e Malassezia dhe inflamacionin.
Kujdesi i bute i lekures
Perdorni:
- pastrues te bute;
- produkte pa arome kur lekura irritohet lehte;
- hidratues te pershtatshem;
- uje jo shume te nxehte.
Shmangni produkte me alkool ose parfume qe vini re se e irritojne lekuren.
Kur perdoren kortikosteroidet lokale?
Nje kortikosteroid lokal me fuqi te pershtatshme mund te perdoret per kohe te shkurter kur ka inflamacion, skuqje ose kruarje me te theksuar.
Mos perdorni steroid te fuqishem ne fytyre per periudha te gjata.
Perdorimi i tepert mund te shkaktoje hollim te lekures, ene gjaku te dukshme, dermatit perioral, ndryshim pigmenti dhe efekte te tjera.
Tacrolimus dhe pimecrolimus
Frenuesit lokale te kalcineurines mund te perdoren ne raste te zgjedhura, sidomos ne fytyre ose zona te ndjeshme ku deshirohet te kufizohet perdorimi i steroideve.
Keto barna perdoren sipas vleresimit te mjekut dhe mund te shkaktojne djegie ose pickim ne fillim.
A trajtohet blefariti seborrheik ne te njejten menyre?
Kur dermatiti prek qepallat mund te shfaqen:
- luspa ne baze te qerpikeve;
- skuqje;
- irritim;
- ndjesi djegieje ose rere ne sy.
Higjiena e bute e qepallave mund te ndihmoje, por problemet qe perfshijne syrin duhet te vleresohen me kujdes.
Kerkoni vleresim te shpejte nese ka dhimbje te syrit, ndjeshmeri te forte ndaj drites, ulje te shikimit ose enjtje te konsiderueshme.
Keto simptoma nuk duhen konsideruar thjesht dermatit seborrheik.
Si trajtohet cradle cap tek foshnjat?
Shume raste nuk kane nevoje per bar.
Kujdesi ne shtepi mund te perfshije:
- lajeni skalpin me shampo te bute per bebe;
- masazhojeni butesisht skalpin;
- lironi luspat butesisht me furce shume te bute ose kreher te pershtatshem;
- mos i hiqni koret me force;
- mos e gervishtni lekuren.
Mos perdorni shampo te te rriturve kunder zbokthit tek foshnja pa udhezim mjekesor.
Disa perberes nuk jane studiuar ose nuk jane te pershtatshem per lekuren e foshnjes.
A mund te vendos vaj ne skalpin e bebit?
Nje sasi e vogel emollienti ose vaji mineral mund te perdoret ne disa raste per te zbutur luspat para larjes, sipas keshilles se pediatrit ose dermatologut.
Mos e lini shtresen e yndyrshme per periudha te gjata dhe mos perdorni produkte me arome ose vajra esenciale mbi lekuren e foshnjes.
Kur mund te nevojitet bar?
Nese inflamacioni eshte i theksuar ose rash-i nuk permiresohet, pediatri ose dermatologu mund te rekomandoje:
- antifungal lokal;
- kortikosteroid shume te bute per kohe te shkurter;
- trajtim tjeter sipas diagnozes.
Mos filloni keto trajtime vete tek foshnja.
Kur duhet kontrolluar foshnja nga mjeku?
Kontaktoni pediatrin kur:
- rash-i perhapet shume;
- lekura eshte e lagur ose rrjedh leng;
- ka kore me qelb;
- zona ka ere te pazakonte;
- foshnja ka temperature;
- foshnja duket e semure;
- rash-i kruhet shume;
- ka probleme me ushqyerjen;
- trajtim i bute ne shtepi nuk ndihmon.
Temperature tek nje foshnje shume e vogel kerkon vleresim mjekesor, pavaresisht pamjes se skalpit.
Pse rikthehet dermatiti seborrheik tek te rriturit?
Tek te rriturit dermatiti seborrheik shpesh ka ecuri kronike me periudha qetesimi dhe rikthimi.
Kjo nuk do te thote se trajtimi ka deshtuar.
Per disa persona nevojitet trajtim mirembajtes, si perdorim periodik i shampo-se antifungale edhe pasi simptomat jane kontrolluar.
Cfare mund te ndihmoje ne parandalimin e flare-ve?
- perdorimi i rregullt i trajtimit mirembajtes kur rekomandohet;
- larja e pershtatshme e skalpit;
- shmangia e produkteve qe irritojne lekuren;
- mosgervishtja e zonave;
- menaxhimi i stresit kur eshte faktor personal;
- trajtimi i hershem kur simptomat fillojne te rikthehen.
A mund ta shkaktoje dieta?
Nuk ekziston nje diete specifike e provuar qe kuron dermatitin seborrheik.
Nuk ka arsye qe shumica e pacienteve te heqin qumeshtin, glutenin ose grupe te tera ushqimore vetem per shkak te dermatitit seborrheik.
Kufizimet dietike duhet te kene arsye tjeter mjekesore ose ushqyese.
Kur duhet te konsultoheni me dermatologun?
Vleresimi dermatologjik eshte i arsyeshem kur:
- diagnoza nuk eshte e qarte;
- rash-i eshte shume i perhapur;
- ka dhimbje ose infeksion;
- ka renie flokesh;
- trajtime pa recete nuk kane funksionuar;
- semundja po rikthehet shume shpesh;
- fytyra ose qepallat jane shume te prekura;
- fillimi eshte i papritur dhe semundja shume e rende;
- ka imunitet te dobesuar.
Mund te shihni gjithashtu informacionin per konsulten me dermatolog .
Pyetje te shpeshta
A eshte dermatiti seborrheik ngjites?
Jo. Nuk transmetohet nga personi ne person.
A eshte cradle cap e njejta gje me zgjeben?
Jo. Cradle cap eshte dermatit seborrheik infantil. Zgjebja ose scabies eshte infestim ngjites nga nje marimange dhe kerkon trajtim krejt tjeter.
A eshte zbokthi dermatit seborrheik?
Zbokthi konsiderohet forme me e lehte e procesit seborrheik ne skalp. Dermatiti seborrheik ka zakonisht me shume inflamacion dhe mund te preke edhe fytyren ose trupin.
A shkaktohet nga higjiena e dobet?
Jo. Nuk eshte rezultat i moslarjes se flokeve ose trupit.
A eshte Malassezia nje infeksion ngjites?
Jo ne kuptimin e nje infeksioni qe transmetohet lehte nga nje person tek tjetri. Malassezia eshte pjese e mikrobiomes normale te lekures se shume njerezve.
A mund te perdor ketoconazole?
Ketoconazole lokal ose ne forme shampo-je eshte nje nga trajtimet e perdorura shpesh tek te rriturit. Forma, perqendrimi dhe shpeshtesia varen nga zona dhe ashpersia.
A mund te perdor hydrocortisone ne fytyre?
Nje kortikosteroid i bute mund te perdoret per periudha te shkurtra ne raste te zgjedhura, por perdorimi i zgjatur pa mbikeqyrje nuk rekomandohet.
A largohet perfundimisht?
Tek foshnjat zakonisht largohet vetvetiu. Tek adoleshentet dhe te rriturit mund te rikthehet dhe shpesh kerkon trajtim mirembajtes.
A mund te shkaktoje renie flokesh?
Zakonisht jo renie permanente. Inflamacioni dhe gervishtja mund te shkaktojne renie te perkohshme. Renia ne zona te percaktuara duhet vleresuar per shkaqe te tjera.
A duhet te bej analiza alergjie?
Jo rutine. Testet e alergjise perdoren vetem kur mjeku dyshon edhe per dermatit alergjik kontakti ose nje problem tjeter.
A mund te perdor shampo kunder zbokthit tek foshnja?
Jo pa udhezim nga pediatri ose dermatologu. Per cradle cap te lehte zakonisht rekomandohet shampo e bute per bebe dhe heqje shume e bute e luspave.
Keni zbokth, kore ose skuqje qe nuk po permiresohet?
Per nje pyetje jo-urgjente mund te tregoni moshen, sa kohe kane filluar simptomat, zonat e prekura, nese kruhen, nese ka renie flokesh, cfare shampo-sh ose kremrash keni provuar dhe nese ka semundje te tjera shoqeruese. Per foshnjen tregoni moshen, nese rash-i eshte vetem ne skalp apo edhe ne trup dhe nese ka temperature ose probleme me ushqyerjen. Mund te bashkengjitni foto pasi te hiqni fytyren dhe te dhena te tjera identifikuese kur ato nuk jane te nevojshme.
Bej nje pyetjeRishikimi mjekesor: Shtator 2026
